Onbeschroomd knipogen

Tinder is meer dan een app voor een onenightstand of een relatie. Volgens sommigen is het zelfs het communicatiemodel voor de toekomst. Door

Nog maar weinig Utrechters kenden de nieuwe partij Student & Starter aan het begin van de laatste gemeenteraadscampagne. Veel studenten wisten niet eens dat er gemeenteraadsverkiezingen waren. Dat zette Steven Menke en zijn kandidaat-raadsleden aan het denken. Een advertentie in een landelijke krant was te duur, in een lokaal blaadje zou ze niet worden gelezen. Flyeren op straat dan? Leuk, maar ook een beetje schieten met hagel. En dus begaven ze zich in een openbare ruimte waar ze geheid een hoop studenten zouden vinden: Tinder.


Met het partijlogo achter hun profielfoto liketen ze mensen in de omgeving van Utrecht. Met matches begonnen ze een chatgesprek. 'In zo'n een-op-eencontact durven mensen vragen te stellen', zegt Menke. 'Heel anders dan op Twitter en Facebook, waar iedereen meeleest. Daar zie je vooral kritische opmerkingen van mensen die hun positie al hebben bepaald.' Hij zit nu in de Utrechtse gemeenteraad; bijna haalde zijn partij een tweede zetel.


Een manier om de tijd te doden. Een alternatief voor tv-kijken. Maar ook: een mogelijkheid om sluikreclame te maken voor je surfkamp aan de Franse Atlantische kust. Een vraagbaak van locals voor als je in Kuala Lumpur op zakenreis bent en zoekt naar een goed restaurant. Wie even doorswipet en -chat op Tinder, merkt: de app dient meer doelen dan de onenightstands waarom ze bekendstaat.


Niet dat tinderaars alles pikken. Kandidaat-europarlementariër Pauline Kastermans (D66) leek haar kiezers dates te beloven, en kreeg veel kritiek. 'Die indruk hebben wij nooit gewekt', zegt Menke. 'Een kleine groep mensen vond onze actie ongepast: degenen die Tinder puur als datingplatform zien. Maar voor de meeste studenten is het gewoon een manier om de tijd te doden. Je staat bij de bushalte en je swipet even door.'


Neem Max Ast (20), student bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit. 'Tinderen doe ik thuis op de bank, met vrienden. Een match geeft hetzelfde gevoel als wanneer je een meisje nakijkt op straat en ze kijkt terug. Afspreken zou awkward zijn. Met 98 procent van mijn matches begin ik niet eens een gesprek. Dat doe ik wel in de kroeg of in de collegezaal.'


De populariteit van Tinder heeft volgens Ast alles te maken met het ontwerp. 'Het heeft de slimste en simpelste user-interface die ik ken.' Hij speelt nu met het idee voor een soortgelijke toepassing, waarmee studenten onderling boeken en meubels kunnen verhandelen. Nu gaat dat via een besloten Facebookgroep voor Erasmus-studenten. Onhandig, vindt Ast, want je moet eindeloos naar beneden scrollen om te vinden wat je zoekt. Een app à la Tinder zou beter werken: je logt in met studentennummer en profielfoto en krijgt meteen suggesties van goederen die worden aangeboden in jouw buurt. Die swipe je naar links of rechts, en als je een match hebt met de verkoper, spreek je meteen af. 'Geen gedoe met biedingen of wachten tot je betaling via Paypal is aangekomen. Gewoon: je ziet dat het product 10 minuten van je vandaan is, spreekt af, fietst ernaartoe en betaalt in cash.'

Twintigers

Snel een-op-eencontact met mensen uit de buurt: volgens student Ast is dat het communicatiemodel van de toekomst. 'Als tiener chatte ik via ICQ met vreemden over de hele wereld. Toen de nieuwigheid daar af was, kreeg je Facebook. In het begin postten mensen nog persoonlijke dingen op elkaars tijdlijn. Maar tegenwoordig heeft iedereen honderden Facebook-vrienden en komen er alleen nog maar YouTube-filmpjes voorbij die al 30.000 keer bekeken zijn.' De leus 'Met Facebook ben je verbonden en deel je alles met iedereen in je leven' is volgens Ast een loze belofte gebleken. 'De chatfunctie is handig, maar ik gebruik hem alleen met de mensen uit mijn buurt.'


Speelt Tinder beter in op onze behoeften? Vertindert ons contact? En wat leert de grootste groep tinderaars - twintigers - ons over deze manier van communiceren?


Tinder is een moderne, mobiele variant van Hot Or Not. Op die website, begonnen in 2000, beoordelen mensen foto's van elkaar en kunnen ze zien hoe ze zelf scoren. Verslavend, maar voor de keuze van een partner volgens critici veel te oppervlakkig. Wat kun je op basis van een profielfoto nu over iemand zeggen?


Tegenover hen staat echter een leger aan wetenschappers en communicatiedeskundigen die de kracht van 'intuïtief beslissen' benadrukt. In de bestseller Blink - The Power of Thinking Without Thinking (2005, vertaald als Intuïtie) beschrijft Malcolm Gladwell hoe wij veel van onze beslissingen in twee seconden nemen - en hoe vaak dat goed uitpakt. In die twee seconden geeft een foto meer informatie dan een tekstje.


Volgens Tomas Chamorro-Premuzic maakt het succesvolle Tinder een lange neus naar datingsites die gebruikmaken van kunstmatige intelligentie. Zo koppelt het Nederlandse Paiq de uitkomsten van een psychologische test aan die van potentiële partners; daaruit zou een goede combinatie rollen. Maar 'mensen blijken een stuk oppervlakkiger dan psychologen dachten', schrijft Chamorro-Premuzic in The Guardian. 'Ze beoordelen liever vijftig partners in twee minuten dan dat ze zich vijftig minuten in een van hen verdiepen.'


Tinder sluit dus uitstekend aan op onze natuurlijke behoeftes. Daar zijn allerlei morele vragen over te stellen - moet uiterlijk zo belangrijk zijn? Houden relaties op deze basis stand? - maar dat het zo werkt, staat wel vast. De makers van Paiq weigerden zich bij deze primaire instincten neer te leggen en ontwikkelden de app Into My Life. Ook hier liket de gebruiker met een duimveeg foto's. Maar die geven een indruk van iemands interesses: concerten, sportwedstrijden, gerechten. Om de profielfoto te zien, moet je eerst een poos chatten. Voorlopig heeft Tinder nog weinig concurrentie van Into My Life.


Hot or not. Ja of nee. Ontdaan van zijn romantische context is de binaire optie het perfecte hulpmiddel voor eeuwige twijfelaars. Het voorkomt verzuipen in een eindeloze stroom informatie. Je móet beslissen, nú. Je kunt niet terugkomen op je keuze. Het principe wordt nu al gebruikt in apps die werkgevers en sollicitanten bij elkaar brengen. Scheelt een hoop geploeter op brieven die toch vaak onderaan de stapel belanden. En zou het niet heerlijk zijn als het Uitburo ermee zou werken? Restaurantsite Iens? Of het IDFA voor zijn jaarlijkse programma?

In de trein

Een volle trein met mensen die op hun smartphone staren: geen reiziger die er nog van opkijkt. Al tindert men er nog ietwat besmuikt, zegt Vivian Houteman (27). 'Ik draai het scherm van mijn telefoon even om als iemand naast me komt zitten. Grappig genoeg zie ik meer mensen dat doen.' Ook Jeroen van der Pek (22) zit in de trein, vijf dagen in de week tussen Hoorn en Amsterdam. 'Zo af en toe begin ik een gesprekje, meestal met ouderen die niks zitten te doen. Ik zou best mensen van mijn eigen leeftijd willen aanspreken, maar dan word je raar aangekeken.'


Jeroen vond een nieuw soort vrienden op Tinder. 'Spontaner, prettig gestoord. Met mijn vrienden in Hoorn, die ik van de middelbare school ken, moet ik alles van tevoren plannen. Als op Tinder binnen vijf minuten niet duidelijk is dat we elkaar gaan zien, wordt het niets meer.' En anders stapt hij zo, hup, de trein in om hen te bezoeken.


Jeroens verhaal illustreert wat filosoof Martijn de Waal beschrijft in De Stad als interface. De mobiele telefoon heeft sociale en fysieke nabijheid losgekoppeld. Dat roept het doemscenario op van de telecocoon, waarin mensen zich terugtrekken in hun virtuele privédomein. Onverwachte ontmoetingen in de openbare ruimte zouden in dat scenario tot het verleden behoren. Maar de contactbehoefte van mensen verandert niet, laat De Waal zien, ze krijgt alleen een andere vorm.


Jeroen heeft vrienden met wie hij in Hoorn een klaslokaal deelde, maar hij behoort ook tot de Tindergemeenschap. Daardoor komt hij makkelijk buiten zijn vertrouwde omgeving met mensen in contact. Toevallige praatjes in de trein maken plaats voor gerichte ontmoetingen door het hele land. Volgens De Waal is onze identiteit door location based-apps als Tinder niet langer aan één plek gebonden, maar maken we deel uit van verschillende, elkaar deels overlappende netwerken. Jeroen zoekt vriendschap met vrouwen tussen de 18 en 50, binnen een straal van 150 kilometer. Als hij een van hen in de trein ziet zitten, spreekt hij die waarschijnlijk aan. Maar niet zonder tussenkomst van Tinder, 'daarvoor ben ik te verlegen'.


Ontmoetingen in de openbare ruimte verdwijnen dus niet, ze worden alleen gemedieerd. Soms voelt dat nog wat onwennig. Een paar maanden geleden stond Vivian Houteman in de kroeg, toen een jongen triomfantelijk op haar afstapte, telefoon in de hand. 'Ik ken jou van Tinder', zei hij, terwijl hij mijn profielfoto liet zien. Ik schaamde me kapot, ik stond net met een paar andere jongens te dansen.' Maar eenmaal thuis bekeek ze zijn foto's nog eens goed. Sindsdien ziet ze hem geregeld.

Singles

In beschouwingen over Tinder komt vaak de vraag terug: verandert dit het gedrag van singles? Een filosofischer vraag is interessanter: verandert het de manier waarop wij over het gedrag van singles dénken?


Laten we dat gedrag eerst definiëren. Traditioneel gezien doet de single aan 'dates': het ongemakkelijke ritueel waarbij twee mensen elkaar boven kaarslicht in de ogen staren, op zoek naar een teken van Ware Liefde.


Die definitie wordt in stand gehouden door sites als e-Matching ('de datingsite waar hbo'ers en academici een duurzame relatie vinden'), Parship ('daten met gerust hart' met 'leuke en vooral serieuze singles') en Relatieplanet ('ontmoet nu de ware liefde'). Wie andere behoeften heeft, kan bij terecht bij Down, voorheen Bang With Friends, voor 'friends who are down for the night'. Of bij SecondLove, dat hérdefinieert: 'Flirten is niet alleen voor singles'.


Tinders leus? 'It's how people meet.' Verder weigert de app zichzelf te definiëren. En dus maken tinderaars die definitie met elkaar. Uit al hun interacties komt een veelvormige werkelijkheid naar voren. Een strandwandeling met een chatcontact kan leiden tot een huwelijk. Op een onenightstand kan een vriendschap volgen. Wat voor de een een wanhopige zoektocht is, blijkt voor de ander niet meer dan een spelletje. De intenties verschillen per leeftijdsfase, per mens, per moment: zo ingewikkeld zit menselijk contact in elkaar. Zelfs als Tinder over een paar jaar een hype blijkt te zijn, kunnen we dat ervan leren.


Maartje Duin (1975) is journalist en radiomaker voor VPRO en NTR. Beluister haar radiowerk over singles op soundcloud.com/ maartje-duin/ sets/singles


TINDER

Contact leggen via vlammetjesapp

Gratis app met opflakkerend vlammetje. Veroverde Nederland in september 2013. Volgens oprichter Justin Mateen maakt nu 9 procent van de Nederlanders ervan gebruik en groeit het aantal tinderaars elke dag met 0,5 procent. Je Tinder-account is gekoppeld aan je Facebook-account. Met vijf foto's en een beschrijving van 500 tekens laat je zien wie je bent en wat je zoekt. In de zoekinstellingen geef je aan of je mannen of vrouwen wilt ontmoeten, van welke leeftijd en binnen welke straal van waar je je nu bevindt. Klaar? Dan is het een kwestie van swipen. Naar links - 'nee bedankt' - of naar rechts - 'vind ik leuk'. Pas als de ander jou ook leuk vindt, kunnen jullie chatten. Van een afwijzing merkt de ander niets.


PRIVACY

Hoe gaat Tinder geld verdienen?

Om geld te verdienen, moet Tinder zijn hook-up-imago afschudden en meer een sociaal netwerk à la Facebook worden. Dat is veel lucratiever. Instagram werd voor 1 miljard overgenomen door Facebook, Twitter is tientallen miljarden waard. Datingsites leveren slechts een fractie van die bedragen op. In april werd de waarde van Tinder op een half miljard geschat. Dat bedrag werd al snel naar beneden bijgesteld. Maar het plan van moederbedrijf IAC (Match, Lexa en OKCupid) met Tinder is duidelijk: eerst de massa, dan de beursgang.


Onlangs introduceerde de app daartoe de functie 'Moments'. Daarmee kunnen gebruikers foto's uploaden die, à la Snapchat, na 24 uur weer verdwijnen. De foto's moeten gespreksstof bieden en zo het contact tussen matches verdiepen. Analisten betwijfelen of het Tinder lukt het nieuwe Facebook te worden. Voor de meeste mensen met een relatie blijft de app verboden gebied.


Welke prijs betalen gebruikers voor de ambities van Tinder? 'Onze app zal altijd gratis blijven', zegt oprichter Justin Mateen telefonisch vanuit Los Angeles. 'Maar we overwegen een Freemium-model, waarbij je voor bepaalde diensten betaalt: het ongedaan maken van een swipe, het tijdelijk veranderen van je locatie.' Ook native marketing is een optie, met profielfoto's van bedrijven in plaats van mensen. Dit jaar nog wil Tinder dit soort verdienmodellen uitproberen.


Onduidelijk is wat de app met de verzamelde persoonsgegevens doet. Juristen waarschuwen voor het schimmige privacybeleid. Gebruikers geven Tinder - en meeloerende bedrijven - toegang tot hun Facebookprofiel, en daarmee tot data als leeftijd, geslacht, seksuele voorkeur, vrienden en interesses. Waardevolle informatie voor marketeers, die daar vast voor willen betalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden