'Onbeschrijfelijke wreedheden' in N-Korea

Onderzoekers van de Verenigde Naties hebben de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un gewaarschuwd dat hij zich mogelijk zal moeten verantwoorden voor de 'onbeschrijflijke wreedheden' waaraan zijn bewind zich schuldig maakt. Per brief hebben ze Kim laten weten dat ze internationale vervolging bepleiten van degenen die verantwoordelijk kunnen zijn voor misdaden tegen de menselijkheid, 'inclusief mogelijk uzelf'.

AMSTERDAM - Dat heeft Michael Kirby, voorzitter van een onderzoekscommissie van de VN-mensenrechtenraad, maandag gezegd bij de presentatie van een rapport dat een gruwelijk en uiterst gedetailleerd beeld geeft van de ernst, omvang en aard van de mensenrechtenschendingen in Noord-Korea. Het 372 pagina's tellende rapport is het resultaat van een onderzoek dat een jaar in beslag heeft genomen en waarbij zo'n tachtig gevluchte Noord-Koreanen - slachtoffers en getuigen - zijn gehoord in Japan, Zuid-Korea, de VS en Groot-Brittannië.


Hun verhalen over het leven in het geïsoleerde land zijn ronduit ijzingwekkend. Ze vertelden over levenslange indoctrinatie, ontvoeringen, verkrachtingen, openbare executies en over slavernij, opzettelijke uithongering, marteling en moord in kampen voor politieke gevangenen.


Het zijn misdaden die volgens Kirby sterk lijken op de gruwelen uit het nazi-tijdperk. 'In de kampen voor politieke gevangenen werden grote aantallen mensen uitgehongerd tot ze stierven en daarna moesten ze worden verbrand. Andere gevangenen moesten de lijken opruimen.'


Getuigen vertelden over een vrouw die een kind had gekregen in een strafkamp en werd gedwongen haar pasgeboren baby te verdrinken in een emmer, over kinderen die vanaf hun geboorte in een kamp moesten leven en over gezinnen die werden gemarteld omdat ze naar een buitenlandse soap hadden gekeken. De getuigenissen laten een staat zien die zijn gelijke in de huidige wereld niet heeft, aldus Kirby.


Een van de opties in het rapport is het inschakelen van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit lukt, zegt Larissa van den Herik, hoogleraar internationaal publiekrecht aan de Universiteit Leiden. Noord-Korea is geen partij bij het Strafhof, zodat het hof geen rechtsmacht heeft als het om dat land gaat. Het is mogelijk dat de VN-Veiligheidsraad de zaak aandraagt bij het Strafhof, maar een dergelijke stap zal vrijwel zeker worden geblokkeerd door China, dat vetorecht heeft.


Peking liet gisteren al weten dat de situatie van de mensenrechten in Noord-Korea niet is gebaat bij het voorleggen van de rapportage aan het Strafhof. 'Wat mensenrechten betreft, houden wij vol dat deze onderwerpen met een constructieve dialoog op gelijke voet moeten worden opgelost.'


Het oprichten van een speciaal tribunaal voor Noord-Korea, vergelijkbaar met de tribunalen voor Cambodja en Sierra Leone, maakt volgens Van den Herik ook weinig kans. 'Dat vereist enigerlei medewerking van een land en dat valt van Noord-Korea niet te verwachten'.


Toch vindt ze dat het belang van het rapport van de VN-onderzoekers niet mag worden onderschat. 'Het is heel belangrijk dat de slachtoffers zijn gehoord op openbare hoorzittingen. Dat zet ook druk op China. Veel mensen wisten niet eens dat die kampen in Noord-Korea bestaan.'


De VN-onderzoekers doen ook aanbevelingen voor verdere sancties tegen Noord-Korea. Nicole Sprokel van Amnesty International zegt dat 'in VN-verband alles uit de kast moet worden getrokken wat mogelijk is: meer periodieke beoordelingen van de mensenrechten in Noord-Korea, blijven aandringen op toelating tot het land, China voorhouden dat het Noord-Koreaanse vluchtelingen niet moet terugsturen.'


Noord-Korea, dat op geen enkele manier heeft meegewerkt aan het onderzoek, doet het af als 'een complot' en 'verzinsels'. Pyonyang ziet het als een poging van de EU, de Verenigde Staten en Japan om het regime ten val te brengen.


Uit het VN-rapport

- Voedsel wordt gebruikt als middel om de bevolking te controleren en te straffen. Degenen die van belang worden geacht voor het overleven van het totalitaire systeem krijgen voorrang bij de distributie van voedsel. Dit ten koste van degenen die 'vervangbaar' zijn. Zij lijden vaak honger. Zelfs in tijden van ernstige hongersnood wordt niet aan slachtoffers gedacht.


- Partijfunctionarissen hebben privileges. Een voormalige verpleegster vertelde dat zij altijd voorrang krijgen in het ziekenhuis en in aparte ruimten worden behandeld.


- In de strafkampen voor politieke gevangenen wordt het aantal gedetineerden verminderd door uithongering, dwangarbeid, marteling, executies, verkrachting, gedwongen abortus en kindermoord. De afgelopen vijftig jaar zijn naar schatting honderdduizenden politieke gevangenen omgekomen in strafkampen. Momenteel verblijven tussen de 80 duizend en 120 duizend Noord-Koreanen in dergelijke kampen.


- Een ex-gevangene, die werd verdacht van spionage voor Zuid-Korea, vertelde dat hij na tien maanden in een kamp 40 kilo had verloren en nog maar 36 kilo woog. Hij werd onderworpen aan de zogeheten 'duivenmarteling'. Hij werd opgehangen, met zijn handen op de rug gebonden en intussen met stokken geslagen.


- Een ex-bewaker zei dat gevangenen urenlang in een kleine kooi werden geperst. Lichaamsdelen zwellen op door stagnerende bloedsomloop en worden roestbruin van kleur.


- Een ex-gevangene moest urenlang in een bak met ijskoud water staan. Alleen als ze op haar tenen stond, kwam haar neus boven het water uit en kon ze ademen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden