Analyse

Onbeperkt stapelen bijbanen vloert Loek Hermans

Loek Hermans ziet af van het waarnemend burgemeesterschap van Zutphen. Jarenlang wist Hermans de kritiek te pareren, maar een vernietigend rapport over zijn functioneren als commissaris bij Meavita maakte hem toch de man die werd verpletterd door zijn zelfgebouwde toren van nevenfuncties en bijbanen. Lees hier de analyse van de Volkskrant uit november 2015.

Loek Hermans had teveel bijbanen. Het kostte hem uiteindelijk zijn politieke kop.Beeld ANP

Met een klap is een voorlopig eind gekomen aan de lange carrière in de schijnwerpers van VVD-coryfee Loek Hermans (64). Jarenlang verzette hij zich ertegen, maar een vernietigend rapport van de rechter over zijn functioneren als commissaris bij het faillissement van zorgconglomeraat Meavita maakt hem nu toch de man die werd verpletterd door zijn zelfgebouwde toren van nevenfuncties en bijbanen. Hij vertrekt als VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer en verlaat het Binnenhof. Premier Rutte verliest een steun en toeverlaat.

Voor het personeelsbeleid van de VVD gaat 2015 de boeken in als een rampjaar. De boegbeelden Opstelten en Teeven gingen onderuit, de Tweede Kamerleden Verheijen en Leegte verlieten in een sfeer van belangenverstrengeling de Tweede Kamer. Met Hermans verliest de VVD-top opnieuw een belangrijke schakel: de man die in de doorslaggevende Eerste Kamer de goede verhoudingen binnen en buiten de coalitie bewaakte.

Meavita
Wie gingen er de fout in bij Meavita? Lees het in de analyse van Gerard Reijn.

Nimmer geprezen

Hermans (1951) zal zich het einde van zijn lange politieke leven anders hebben voorgesteld. Honend nageroepen door nota bene de coalitiepartners van de PvdA ('de bestuurders van Meavita waren meer bezig met prestigeprojecten, hun eigen salaris en macht dan met goede zorg voor hun cliënten') vertrekt hij met de staart tussen de benen. Het is een pijnlijk politiek slot voor een liberale cultuurdrager: Hermans was al Tweede Kamerlid toen Dries van Agt premier werd in 1977. In de jaren tachtig maakte hij deel uit van de blijmoedige lichting jonge liberalen die onder leiding van Ed Nijpels het roer overnam in de VVD. Een vrolijke vent, zeggen vriend en vijand. Bij sjieke diners met hoogwaardigheidsbekleders tapt hij moppen om de stemming erin te krijgen.

Om zijn visie en vergezichten is hij nimmer geprezen, des te meer om zijn sociale vaardigheden en imposante politieke netwerk. Het bracht hem ver. Van Kamerlid tot burgemeester, commissaris van de koningin en uiteindelijk minister. 'De enige minister die na vier jaar niet wordt uitgejouwd', stelde de onderwijzersvakbond AOb niet zonder verbazing vast na Hermans' ministerschap van Onderwijs in Paars II (1998-2002).

Het was in de jaren daarna, als voorzitter van MKB Nederland, dat hij begon te grossieren in bijbanen. Dat ging door toen hij in 2007 Eerste Kamerlid werd - een nevenfunctie die per definitie om andere werkzaamheden vraagt. Hermans leek geen grens te kennen. Hij werd de grootste stapelaar. Tien, twintig, meer nog? Geen probleem. 'Ik heb altijd veel functies gehad, zonder mislukkingen. Je maakt tijd vrij als dat nodig is.'

Blamage

Toen, in 2007, kwam Meavita erbij, dat ontstaan was uit een fusie van thuiszorgorganisaties. Niet dat Hermans veel van zorg wist - hij werd geacht een ervaren bestuurder te zijn. Onder zijn ogen, als voorzitter van de commissarissen, voltrok zich een bestuurlijke blamage in recordtempo. In 2009 was Meavita failliet, met achterlating van 48 miljoen euro schuld. Twintigduizend werknemers en honderdduizend hulpbehoevenden waren de dupe.

Nu, na zes jaar onderzoek door de Ondernemingskamer, is op verzoek van de vakcentrale FNV de schuldvraag beantwoord. De dagelijkse bestuurders treft grote blaam, maar ook de toezichthouders. De boodschap van de rechter: besturen in de zorg is géén luchtige bijbaan, maar een serieuze zaak die kennis, tijd en aandacht vergt. Zeker als de wet- en regelgeving op drift is en het bedrijf zelf op hol is geslagen met fusies en megalomane vernieuwingsplannen. Dat wordt een giftige cocktail en dat heeft Hermans als bestuurder niet onderkend.

Een eerdere storm van kritiek, rond het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers, waar een angstcultuur zou heersen, doorstond Hermans nog. Ook daar was hij toezichthouder. Maar dit keer worden Hermans en zijn medebestuurders persoonlijk aansprakelijk gesteld voor de schade. Dat betekent: aandacht trekkende procedures die een actief politicus niet kan gebruiken. En de VVD al helemaal niet.

'Ongelooflijk dankbaar' zwaaide de premier Hermans maandag uit. Hij zal ook dankbaar zijn als Hermans' naam bij de verdere afwikkeling van de Meavita-catastrofe niet te vaak meer in verband wordt gebracht met de partij die hij meer dan veertig jaar diende.

De vele bijbanen van Loek HermansBeeld De Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden