Onbekende pk's onder de pc-kap

Tientallen jaren is de kloksnelheid de meetlat geweest waaraan de prestaties van een computer werden afgemeten. Intel wil dat veranderen....

Door Peter van Ammelrooy

chte 3 gigahertz!', roept 'Ede Aldi in een folder waarmee de supermarkten zijn nieuwste computer aanprijst. Een opmerkelijke mededeling tussen de reclame voor trostomaten en champignons.

De advertentie van de Duitse prijsstunter geeft aan hoe groot de verwarring is geworden over de snelheid van computers of liever gezegd de processor die het rekenbrein van een pc vormt. De aanduidingen op de verpakking bieden kennelijk niet de garantie meer dat de pc ook werkelijk zoveel paardenkracht in huis heeft. Wees gerust, luidt de boodschap van Aldi: in onze Titanium MD8083 zit een volbloed Pentium 4 met een snelheid van 3 gigahertz, geen slomere kloon met een vervalste sticker.

Als het aan de maker ligt van de Pentium 4, Intel, is het over anderhalve maand afgelopen met het gescherm met gigahertzen. 's Werelds grootste maker van pcchips wil zijn processoren op een andere manier gaan benoemen. Eentje die de prestaties van de chips meer eer aandoet.

De snelheid van de processor is al jaren het onderwerp van verhitte debatten eigenlijk al vanaf het moment dat de eerste personal computer zijn intrede deed, meer dan twintig jaar geleden.

De meetlat waar langs de chips worden gelegd, heet kloksnelheid en wordt uitgedrukt in het aantal gigahertz. Computers zijn voorzien van een interne 'klok', die in een vast tempo elektrische pulsen door het systeem jaagt. Net als het aanwijsstokje van de dirigent het orkest bij de les houdt, laat de computerklok alle elektronische schakelingen in een pc in hetzelfde ritme werken.

De aanduiding gigahertz (GHz) betekent dat de computerklok zijn stroomstootjes met een snelheid van een miljard keer per seconde door het systeem jaagt. Hoe meer gigahertz, des te meer bewerkingen een pc in een seconde kan uitvoeren.

Gaf de kloksnelheid in den beginne nog een goede indicatie van de rekenkracht van een pc, de aanduiding is tegenwoordig even nietszeggend als het toerental van een automotor. Een Porsche dankt zijn rappe reputatie aan meer dan alleen het toerental van zijn motor.

Dat geldt ook voor de rekenkracht van een pc. Die hangt af van de som van de onderdelen. Aan een processor zijn de afgelopen jaren vele noviteiten toegevoegd die het rekentempo opkrikken. Zo werd de cache geroduceerd, een snel kortetermijngeheugen waar veelgebruikte instructies en gegevens worden opgeslagen. Ook de snelheid waarmee de processor 'praat' met de rest van de pc is opgevoerd.

Intel is zeker niet de enige chipfabrikant die af wil van de kloksnelheid als meetlat voor processorkracht. Advanced Micro Devices probeert al langer de sector en de consument van zijn gigahertzneurose af te helpen. Drie jaar geleden introduceerde de kleinere rivaal van Intel nieuwe labels voor zijn chips.

AMD voorziet zijn Athlon XPchips nu van aanduidingen als 3000+ en 2800+. Die hebben weinig van doen met de pure kloksnelheid, die respectievelijk 2,167 GHz en 2,083 GHz bedragen. De werkelijke rekenkracht is door technische snufjes dezelfde als die van processoren met een offici kloksnelheid van 3 en 2,8 gigahertz. Onafhankelijke tests door computervakbladen wijzen dat ook uit.

Ook computerfabrikant Apple vecht al langer tegen het beeld dat zijn computers slomer zijn dan die van andere fabrikanten. Onder de motorkap van de PowerMacs en iMacs klopt een PowerPC-processor, geleverd door IBM. De snelste PowerPC uit de IBM-stal haalt een kloksnelheid van 2 GHz. De snelste Pentium van Intel klokt al meer dan 3,4 GHz.

Volgens Apple moet de koper verder kijken dan de rauwe rekenkracht. Uit vergelijkende tests is gebleken dat een PowerMac specifieke taken sneller volbrengt dan een pc met een 'snellere' Pentium. Sommige bewerkingen in Adobe Photoshop, het meest gebruikte programma voor beeldmanipulatie, voert een PowerMac sneller uit. Adobe heeft de software dan ook aangepast, opdat die profiteert van de twee processoren in Apple's topmodel, de G5 Power-Mac.

De koerswijziging die Intel overweegt, is minder radicaal dan de aanduidingen waar rivaal AMD mee werkt. Intel blijft zijn beestjes bij hun originele naam noemen, zoals de Pentium, de Pentium M (voor laptops) en de Celeron (een uitgeklede Pentium voor goedkopere pc's). De chipfabrikant voegt drie cijfers toe. Het eerste duidt het processortype aan de 5 voor de Pentium 4, de 3 voor de Celeron en de 7 voor de Pentium M. Het tweede en derde getal geven aanwijzingen over specificaties als kloksnelheid, de omvang van het cachegeheugen en de bus-snelheid (het tempo waarin processor en werkgeheugen met elkaar communiceren).

Van het nut van de nieuwe labels is niet iedereen overtuigd. In een commentaar stelt de Amerikaanse marktonderzoeker Gartner dat Intels idee aardig is, maar dat de uitvoering rammelt. 'Een hoger nummer op de chips duidt op extra specificaties, maar niet op een betere prestatie en zal leiden tot verwarring bij de gebruikers.' Gartner denkt dat kopers zich toch nog steeds zullen laten leiden door de ouderwetse kloksnelheid, ook als Intel in mei op de nieuwe labels overstapt.

Ook andere analisten denken dat oude gewoontes zich moeilijk laten verjagen. Ze wijzen op de matige belangstelling van consumenten voor de Centrino, een zuinige chip die Intel speciaal liet ontwerpen voor mobiele toepassingen. De Centrino is een aangepaste Pentium M met de mogelijkheid tot draadloos internetten er al ingebouwd.

Intel stak volgens sommige bronnen meer dan 300 miljoen dollar in de promotie van de Centrino, die met kloksnelheden van 1,4 GHz tot 1,7 GHz wordt geleverd. Ondanks een reclamebombardement blijken kopers liever toch te kiezen voor een laptop met een volwaardige snellere Pentium 4 ook omdat de schootcomputers met deze processor een flink lager prijskaartje hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden