Onbekende meesterwerken duiken op in privécollecties

Kunsthistorici ontdekken volkomen onbekend schilderij van de Italiaanse schilder Titiaan uit 1511.

AMSTERDAM - Alsof het een mirakel betreft, is een volkomen onbekend schilderij van de Italiaanse schilder Titiaan opgedoken. Kunsthistorici vonden het werk uit 1511 in een Europese privécollectie. De afgebeelde voorstelling is passend: de uit zijn graf herrezen Christus (afbeelding voorpagina).


Op het schilderij zwaait de triomferende Christus met een vaandel en hij heft zijn hand op, als kondigde hij de wederopstanding van zichzelf en zijn schepper Titiaan tegelijk aan. De ontdekking wordt gemeld door wetenschappelijk kunsttijdschrift The Burlington Magazine, dat deze maand ook publiceert over vier andere bijzondere vondsten: naast het al eerder gemelde schilderij Zonsondergang bij Montmajour van Vincent van Gogh ook een portret van Napoleon door Jacques-Louis David, een Bekering van Saul door de Italiaanse schilder Guido Reni en een portret van de graaf van Monterrey door de Spaanse Jusepe Ribera.


De Venetiaanse Titiaan (circa 1487-1576) is een van de hoogst geprijsde oude meesters ter wereld. Vorig jaar kochten twee Britse musea twee van zijn schilderijen samen aan voor 95 miljoen pond (113 miljoen euro). De toeschrijving van de herrezen Christus aan Titiaan komt van een Oostenrijkse schilderkunstspecialist, Artur Rosen-auer. Hij gebruikt hiervoor argumenten op het gebied van stijl, kleur en compositie. Er is, zo meldt Bart Cornelis van The Burlington desgevraagd, nog geen technisch materiaalonderzoek uitgevoerd, met infrarood, microscoop of röntgen: 'Dat kost tijd. Er is druk om te publiceren en wij hebben vertrouwen in de bevindingen van de kunsthistoricus. Maar ik hoop dat er in de toekomst nog technisch onderzoek wordt verricht.'


Het artikel is wel vooraf gelezen door een team van specialisten, die ook het schilderij hadden gezien. Het werk is van Titiaan, schrijft Rosenauer, omdat Christus een expressie heeft van 'sublieme nobiliteit' en een houding van 'grote zekerheid, die bijdraagt aan de majestueuze indruk'. Het heeft bovendien een theatraal licht - de paasochtendzon komt achter Christus op - en dat past bij de stijl van Titiaan. De auteur vergelijkt stijlkenmerken in het het schilderij met die in ander werk van de schilder en van tijdgenoten. Met 144 x 116 cm is het te klein om een altaarstuk te zijn, wat de auteur tot de conclusie brengt dat het werk gebruikt kan zijn in religieuze processies. De herkomst is herleid tot de 19de eeuw, toen het zich in de collectie van de Duitse familie Von Bülow bevond.


Twee schilders

Het portret van Napoleon, ontdekt door de Britse kunsthistoricus Simon Lee in een Amerikaanse privécollectie, werd altijd beschouwd als een latere kopie, maar blijkt nu van Jacques-Louis David zelf. David (1748-1825), een van de grootste Franse schilders van na de Verlichting, portretteerde Napoleon meermalen. Dit portret (1813) toont de keizer in halflengte in het kolonelskostuum van de Nationale Garde, hand in de jas, rokende kanonnen achter hem.


Na schoonmaak van het schilderij kwamen er twee handtekeningen aan het licht; die van David en daaronder die van zijn assistent Georges Rouget. Hieruit concludeert Lee dat Rouget de eerste fase schilderde en Jacques-Louis David de voltooiing op zich nam.


Er is weinig documentatie over het schilderij. Volgens de auteur is het portret bedoeld om, in de tijd dat Napoleons status onder druk stond, het patriottisme weer aan te wakkeren.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden