Onbekende brieven Mondriaan ontdekt

Familie vriendin schenkt brieven, foto’s en compositieschetsen aan Mondriaanhuis...

AMSTERDAM Het Mondriaanhuis in Amersfoort is in het bezit gekomen van het archief van Anna Bergman, een vriendin van de schilder Piet Mondriaan (1872-1944). Het materiaal is geschonken door een ver familielid, die dozen had aangetroffen op zolder. Het archief omvat onder meer brieven uit de late jaren dertig, fotoalbums, compositieschema’s, schetsen en catalogi.

Anna was een zus van de met Mondriaan bevriende koffiehandelaar Cornelis Bergman. Volgens directeur Eva Kleeman van het Mondriaanhuis bevatten de nu opgedoken brieven geen concrete aanwijzingen dat de schilder met haar een relatie onderhield die verder ging dan gewone vriendschap. ‘Maar er moet wel meer zijn geweest.’ Mondriaan en Bergman – leeftijdgenoten – zijn beiden ongetrouwd gebleven.

Het museum is opgetogen over de schenking. Het materiaal is volgens Kleeman rijp voor wetenschappelijke studie. In fotoalbums zijn bijvoorbeeld handgeschreven aanwijzingen te vinden over het kleurgebruik in de schilderijen.

Van groot belang acht het museum de eerste versie van twee artikelen die Mondriaan in 1934 schreef in zijn Parijse atelier, getiteld L’art nouveau, la vie nouvelle en La vraie valeurs des oppositions. Pogingen om deze na zijn dood in 1944 te laten publiceren liepen op niets uit. De stukken, waarin hij pleitte voor kunst die de mensheid moest voorbereiden op een nieuwe politieke en maatschappelijke orde zonder haat en egoïsme, werden gezien als een ‘testament’ van de schilder.

Pas in 1956 verschenen ze, vertaald in het Engels, in New York in een bundel. Volgens Kleeman is er in de loop van de tijd veel aan herschreven, ook door de kunstenaar zelf. ‘Maar de intentie is overeind gebleven’.

Mondriaandeskundige Hans Janssen, conservator in het Haags Gemeentemuseum, noemt de schenking ‘interessant’. ‘Tot nu toe heeft vrijwel elke brief of foto van Mondriaan die boven water is gekomen wel iets interessants opgeleverd.’ Het gros van Mondriaans niet-artistieke nalatenschap bevindt zich overigens bij het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie in Den Haag.

Het Mondriaanhuis wil van het materiaal uit de schenking volgend jaar een expositie samenstellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden