Onbegrip onder Turks-Nederlandse demonstranten in Rotterdam is groot

Een demonstrante: 'Er wordt in Nederland tegen de Turken geschopt. Dat maakt de kloof groter'

Terwijl aan de achterkant een hoogoplopend diplomatische confrontatie vordert tussen minister Kaya en de politie, wachten Erdogan-aanhangers aan de voorkant van het Turkse consulaat in Rotterdam op een toespraak van de minister. Als blijkt dat ze geweigerd is, is het onbegrip groot en slaat de stemming om.

Politie maakt de straat aan de achterkant van het Turkse consulaat in Rotterdam leeg. Beeld Freek van den Bergh . de Volkskrant

De twee jonge vrouwen, de 26-jarige in spijkerbroek uit Vlaardingen, en de 25-jarige met roze hoofddoek uit Schiedam, zijn zaterdagmiddag om 17 uur de eerste Turkse Nederlanders die naar het Turkse consulaat aan de Westblaak zijn gekomen om hun onvrede kenbaar te maken. Over het feit dat het 'hun' Turkse minister onmogelijk wordt gemaakt campagne te voeren onder zijn landgenoten in Nederland voor het komende referendum in Turkije over een grondwetswijziging. Het Nederlandse kabinet heeft eerder zaterdag de landingsrechten ingetrokken voor het toestel van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Cavusoglu.

De Schiedamse: 'Alles mag gezegd worden in Nederland, er geldt vrijheid van meningsuiting, behalve als het om Turkije gaat, dat is niet eerlijk. Ik voel me beledigd nu. Ik ben hier geboren, maar ik ben alsnog een Turk.'

De Vlaardingse: 'Door deze houding van Nederland gaan nog meer Turken op Denk stemmen. Ik hou van die lijsttrekker Kuzu. En nu voelen we dat we op moeten staan, we moeten wat doen.'

Tekst gaat door onder de video.

Vuur spuwende ogen

De twee worden tegengehouden door een paar politiemensen. Op dit moment is het nog rustig in de straat voor het consulaat. Er heeft zich voornamelijk pers verzameld: de Nederlandse, maar ook Al Jazeera en Reuters. Voor de zekerheid zijn er wel al dranghekken gebracht, in afwachting van wat komen gaat.

Ondertussen heeft Rotterdam de Straatweg in wijk Hillegersberg grotendeels afgezet. Aan deze chique straat met vrijstaande huizen bevindt zich de residentie van de Turkse consul. Bij de afzettingen controleert de politie nauwgezet. Behalve bewoners en pers mag niemand er in.

Een groepje Turkse Nederlanders, mannen en vrouwen van rond de 40 jaar oud, probeert tegen zessen 's avonds nonchalant vanuit een zijstraat de Straatweg op te lopen. Ze stuiten op een groep politiemensen.

'Waar gaat u heen', vraagt een politieman.

'Ik heb een afspraak op nummer 181', zegt een vrouw met zwart stijl haar. Dat is het huisnummer van de consul.

Als ze niet door mag, spuwen haar ogen vuur. 'Onze minister is geen terrorist. Ons wordt het democratische recht ontnomen om naar een minister te luisteren. Vind je het gek dat Turkse Nederlanders boos zijn?'

Tekst gaat verder onder de foto.

Demonstranten bij het Turkse consulaat in Rotterdam. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Het is nog maar het begin van haar tirade. 'We zijn geboren en getogen in Nederland. Wij hebben hier ons bestaan opgebouwd. Wij betalen hier belasting. Waarom geloven mensen ons hier niet dat wij zowel loyaal kunnen zijn aan Nederland als aan Turkije? Als Nederland onze minister gewoon had toegelaten, als hij hier gewoon had kunnen praten, was er niets aan de hand geweest. Nu wordt er een chaos gecreëerd. Onze democratische rechten worden ons ontnomen. Het Nederlandse systeem is verrot. Er wordt in Nederland tegen de Turken geschopt. Dat maakt de kloof groter en dat is niet goed voor Nederland.'

Ook de Nederlandse pers krijgt een veeg uit de pan. 'Die verspreidt vooral leugens. Ook nu ga je vast mijn woorden verdraaien', zegt de vrouw.

Bij de ambtswoning van de consul even verderop in de straat heeft een rij cameraploegen zich opgesteld. Zij filmen hoe tegen een uur of zeven de consul en zijn gevolg er wegrijden in een zwarte Mercedes. De consul zal even later weer opduiken bij het consulaat aan de Westblaak. Daar verzamelt zich vanaf half acht 's avonds een groeiende menigte Turkse Nederlanders. Zij zwaaien met Turkse vlaggen en scanderen de naam van hun president: Recep Tayyip Erdogan. En ook 'Persvrijheid', en 'Democratie'. Het zijn vooral mannen, maar er zijn ook vrouwen, en aan het begin van de avond ook nog wat kinderen. Boven hen cirkelen twee helikopters.

Opvallend is dat de meeste demonstranten niet met de pers willen praten. Zij verwijzen journalisten naar hun in pak gestoken woordvoerder, Mustapha Aslan. Hij stelt zich voor als de campagnewoordvoerder van de AK-partij voor het referendum in Nederland, afdeling Rotterdam.

Tekst gaat verder onder de foto.

De Turkse minister van Familiezaken Kaya wordt tegengehouden wanneer ze richting het consulaat loopt. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Steunbetuiging

'Dit is geen demonstratie, maar een steunbetuiging', zegt Aslan. 'We willen onze Turkse minister Fatma Betül Sayan Kaya van Familiezaken begroeten, die hier zo naar het consulaat komt om te praten. Het kan niet zo zijn dat Nederland onze ministers verhindert te spreken, het is hun volste recht hier te komen.'

Met het intrekken van de landingsrechten van het toestel van de minister van Buitenlandse Zaken Cavusoglu is hem de komst naar Nederland onmogelijk gemaakt. Minister Kaya is 'over land', met de auto, vanuit Duitsland naar Nederland vertrokken, met als einddoel het Turkse consulaat in Rotterdam. Daar wil ze toch een toespraak houden, al is bekend dat Nederland dat niet wil.

De diplomatieke rel op hoog niveau leidt tot bizarre taferelen in de straten van Rotterdam. Aslan blijft druk telefoneren. Elk half uur zegt hij: 'De minister is dichtbij. We wachten op haar. Ze kan elk moment komen spreken.'

Aan de achterkant van het consulaat is ondertussen een confrontatie gaande. De politie houdt minister Kaya tegen in haar auto. Haar wordt de toegang tot het consulaat ontzegd. Urenlang wacht ze. Ze weigert te vertrekken.

Turkse journalisten worden bij de McDonalds bij de Kuip in Rotterdam tegengehouden door de politie en later teruggestuurd naar Duitsland. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De menigte voor het consulaat groeit verder aan. Als duidelijk wordt dat de minister wordt tegengehouden, neemt ook de boosheid toe. De politie en de mobiele eenheid is nadrukkelijk aanwezig in een steeds groter deel van het centrum van Rotterdam, met manschappen, busjes en paarden.

Voorzitter Sirakaya Zafer van de Europese Unie van Turkse Democraten zegt: 'Dit is niet democratisch. Wij hopen dat onze minister toch kan komen spreken en niet langer wordt tegengehouden.'

Het Turkse parlementslid Mustafa Yeneroglu spreekt tegen 22 uur voor het consulaat de menigte toe. 'Dit is een grove mensenrechtenschending. Desnoods wachten we hier tot de ochtend tot onze minister gaat spreken.'

Het onbegrip onder de aanwezige Turkse Nederlanders over de gang van zaken is groot. Hoe kan het dat Nederland hun minister, die zo dichtbij is geweest, niet even heeft laten spreken? Ze voelen zich in hun trots aangetast. Ook de aanwezige Turkse ordehandhavers, die de eigen demonstratie strak leiden, staan met de handen in het haar nu de avond vordert. 'Als Nederland de minister gewoon in een zaaltje had laten spreken, was het allemaal keurig en ordelijk gegaan en hadden we de beveiliging goed geregeld. Nu weten we niet waar het heen gaat.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Demonstranten bij het Turkse consulaat in Rotterdam. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Twaalf arrestaties

Aan de randen van de demonstratie, die zich inmiddels uitstrekt tot de hele Westblaak, nemen de confrontaties met de politie toe. Soms wordt er een fles gegooid. In het centrum van de manifestatie, rond het consulaat, blijft de sfeer redelijk gemoedelijk. Al is wel duidelijk dat veel demonstranten niet dol zijn op de pers.

Een paar mannen bevestigen onder luid gejuich een groot doek met een afbeelding van Erdogan aan de wand van het consulaat. 'Hij is een echte man', roepen ze. Daarna worden selfies gemaakt met het doek op de achtergrond. 'Nederland begrijpt ons Turken niet', zegt een van hen. 'Geert Wilders en veel anderen willen dat wij volledig assimileren, maar dat kunnen wij niet. Wij willen ons aanpassen en goede burgers zijn in Nederland, maar we zullen ook altijd Turks blijven.'

Na middernacht is het volgens de consul en zijn gevolg genoeg geweest. Via een megafoon probeert men de menigte ertoe te bewegen te vertrekken. 'Onze president Erdogan wil dat jullie naar huis gaan', is de boodschap. Aan de eerste oproep wordt nauwelijks gehoor gegeven. Het is ook lastig zo'n grote menigte te bereiken met zulke beperkte middelen. Na de tweede oproep komt een deel van de menigte in beweging. Na enen zijn veel mensen vertrokken. Een deel van de mannen is duidelijk niet van plan te vertrekken. De politie voert charges uit, jongens en mannen rennen over de Westblaak. De politie arresteert zestien mensen wegens openlijke geweldpleging en het niet opvolgen van bevelen van de politie, van wie er veertien zondag weer worden vrijgelaten. Zeven mensen raken gewond, onder wie een agent.

Minister Kaya is dan allang als ongewenst vreemdeling Nederland uitgezet.

De auto van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Kaya is omsingeld door de Dienst Speciale Interventie, vlakbij het Turkse consulaat in Rotterdam. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Lees verder

Liveblog diplomatieke rel
Volg hier de actuele gebeurtenissen.

'Rutte zou ook stemmen gaan halen in Turkije'
Hoe denken de Turken in Nederland over de pogingen van Ankara om hier kiezers te mobiliseren? We peilen de stemming na het vrijdaggebed in een moskee in Rotterdam (+).

'Nederland laat zich intimideren door de Turken en hun 'dubbele maat''
Tot nu toe hebben de arme zaalhouders de kooltjes uit het vuur gehaald. Maar niemand die een stevig en principieel nee liet horen. Dat hebben ze aan Wilders overgelaten, schrijft politiek commentator Martin Sommer.

'We zijn schandalig misleid'
Burgemeestervan Rotterdam Aboutaleb tijdens een persconferentie vannacht: 'Zouden ze wel weten dat ik burgemeester ben van een stad die is gebombardeerd door de Nazi's?'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.