Onbegrip maar ook steun in debat over turbulent Turkije

Spanningen in de Turkse gemeenschap, ongehoorde diplomatieke incidenten en scheldpartijen vanuit Ankara, en dit alles in de aanloop van een referendum over de grondwetswijziging. De Volkskrant organiseerde een debat over Turkije in de Rode Hoed in Amsterdam. 'Inbinden zit niet in het karakter van Erdogan.'

In aanloop naar het referendum was op zondagmiddag in Den Haag een betoging van nee-stemmers georganiseerd. Er werden 1500 mensen verwacht, maar het werden er slechts een paar honderd.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Ejder Köse, advocaat en lid van de raad voor Turken in het buitenland, weet het zeker: als een rechter zich zou buigen over de vraag of Nederland toespraken van Turkse ministers kon verbieden, dan kreeg Turkije gelijk. Hij durft daar zijn snor - een knap exemplaar - om te verwedden.

Maar Köse, die eerder fikse kritiek uitte op het optreden van de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb, heeft nog een opmerkelijke toevoeging. Hij vindt namelijk dat minister Kaya helemaal niet naar Nederland had moeten komen om Turkse Nederlanders toe te spreken.

Zo is het Turkije-debat van de Volkskrant op Zondag midden in de ambiguïteit beland. Enerzijds Köse die zowel voor Nederland als voor Turkije groot begrip etaleert. En vindt dat het helemaal niet zo'n gek idee is dat president Erdogan veel macht naar zich toe trekt. Moet je in Nederland kijken: tussen 2002 en 2012 vijf verschillende regeringen - dat krijg je van al die coalities.

Somber perspectief

Anderzijds drie vrouwen die geen enkel begrip kunnen opbrengen voor de handel en wandel van Erdogan. Zij schetsen een somber perspectief. De relaties met Turkije zijn slecht en zullen na het referendum van 16 april, als de Turken stemmen over maatregelen die de macht van Erdogan verder vergroten, alleen maar slechter worden. 'Erdogan wint linksom of rechtsom', voorspelt Betsy Udink, auteur van Meisjes van Atatürk, zonen van de sultan: desnoods komen er nieuwe verkiezingen, in de herfst. Ze denkt ook niet dat Erdogan zijn toon wijzigt. 'Het is een opgewonden standje. Inbinden zit niet in zijn karakter.'

Maar als die aanvallen doorgaan, heeft Turkije zichzelf daar het meest mee, verwacht Turkije-kenner Lily Sprangers. Voor defensie en inlichtingen leunt het land op de NAVO, voor stabiliteit op de VS, voor brandstof op Rusland en voor handel en investeringen op de EU.

De Turkse staat zal altijd grip willen houden op Turken in het buitenland, zegt SP-Kamerlid Sadet Karabulut. Dat is een verlengstuk van de binnenlandse politiek, dat via organisaties als Milli Görüs en Diyanet bespeeld wordt.

De onderhandelingen over toetreding tot de EU - een van de Turkse voorwaarden in de vluchtelingendeal - kunnen maar beter gestaakt worden, daarover zijn alle deskundigen het eens. Karabulut, die eerder deze week een wapenembargo voorstelde: 'Daar bestaat nu geen grond voor.' Köse vermoedt dat Erdogan zich daar allang bij heeft neergelegd.

Kan er ook iets gedaan worden om te zorgen dat die gespannen betrekkingen niet onverdund in Nederland worden geïmporteerd? Daarin vindt het viertal elkaar onverwacht gemakkelijk. Pas de verzuiling niet toe op Turkse Nederlanders, zegt Karabulut: schep de condities om samen te leven, met onderwijs en het vermijden van discriminatie op de arbeidsmarkt. Sprangers: 'De Nederlandse overheid praat graag met groepen. Maar de doorsnee Nederlandse Turk is niet georganiseerd. Die wil niks met politiek te maken hebben.'

En Köse, wellicht de enige aan tafel met directe toegang tot Turkse hooggeplaatsten, komt met een onverwachte toezegging. Nederland een fascistisch land noemen, zoals Erdogan gedaan had, dat kan natuurlijk niet. Zeker, hij is bereid dat in Ankara te gaan uitleggen.

Propaganda onder Erdogan: Ankara-tv in de Neder-Turkse huiskamer (+)

Van alle manieren die de Turkse president Erdogan heeft om Turken buiten Turkije te beïnvloeden, is tv een heel belangrijke. Erdal Balci keek een week om te zien hoe die propaganda werkt.

'Turkije blokkeert bankrekeningen Turkse Nederlanders'

De Turkse overheid blokkeert rekeningen van een bank die gelieerd is aan de Gülenbeweging. Dat meldt Trouw. Ook tegoeden van Turkse Nederlanders bij Bank Asya zijn bevroren. Het zou gaan om bedragen tot enkele tienduizenden euro's.

Interne Turkse spanningen bereiken ook België; probleem 'groter' door Nederland

De rellen bij de Turkse ambassade in Brussel afgelopen donderdag laten opnieuw Turkse politieke spanningen in Europa zien. Opvallend is de reactie van de Belgische overheid: die is een stuk gematigder dan in de buurlanden. 'Nederland en Duitsland hebben het probleem groter gemaakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden