Reportage

Onbegrijpelijk en scary vindt iedereen

Tussen gazonnetjes en golfveldjes leefde de terrorist van Orlando. 'Die jongen was een fucking nutcase.'

Agenten zoeken naar explosieven bij het huis waar Mateen woonde.Beeld AFP

Het is een typisch Amerikaanse route, die Omar Mateen een week geleden nam van zijn huis naar de wapenwinkel. Hij woonde in Fort Pierce, een uitgestrekte gemeente aan de Atlantische Oceaan halverwege Florida, in een motelachtig gebouw waar zijn onderburen nu een Amerikaanse vlag voor de ramen hebben gehangen. Hij reed eerst door de straten van zijn buurt, tussen de eenvoudige bungalows op gemaaide gazons, waar gescheiden afvalbakken langs de weg staan en veel basketbalpalen. Daarna langs de huizen met hun eigen golfterrein, en toen door de wijk met de vele makelaarsbordjes in de tuin, waar de huizencrisis nog steeds zichtbaar is. Misschien reed hij ook wel even langs het grootste huis, net voorbij de supermarkt Walgreens: het huis van zijn ouders, met de rode Mercedes coupe voor de garage.

Laten we het zo zeggen: het is een buurt waar heel veel mensen géén terrorist worden.

Mateen wel. Hij reed twee keer naar de winkel, twintig minuten verderop, in Port St. Lucie, en kocht daar geheel legaal een semi-automatisch 9 mm pistool en een semi-automatisch geweer van de AR-15-familie, het type waarmee in 2012 in Newtown 26 kinderen en onderwijzers werden doodgeschoten en vorig jaar veertien mensen in San Bernardino. Op vrijdag bezocht hij nog de plaatselijke moskee en een dag later schoot hij, na telefonisch aan de politie zijn toewijding aan Islamitische Staat te hebben betuigd, in Orlando 49 mensen dood, in de homobar waar hij de afgelopen drie jaar een graag geziene gast was.

Onbegrijpelijk - dat vindt iedereen die je spreekt, daar langs die route in Florida. Scary, ook, omdat het zo ongrijpbaar is. Maar de meesten vinden wel dat er iets moet gebeuren. Zodat het niet nog een keer gebeurt. Of niet meer zo makkelijk weer gebeurt.

De presidentskandidaten hebben daarvoor twee oplossingen. Republikein Donald Trump ziet de schietpartij als bewijs van zijn gelijk: dat islamitisch extremisme het grootste gevaar van deze tijd is en dat de strijd daartegen moet worden opgevoerd. Hij wil immigratie van moslims stoppen, en gaat steeds harder tekeer tegen andersdenkenden. Trump suggereerde dinsdag zelfs dat president Obama op de een of andere manier een terreurbevorderende agenda zou hebben, door niet over 'radicale islam' te praten.

Obama, die donderdag naar Orlando afreist, reageerde geprikkeld. Mateen was gewoon een in New York geboren Amerikaan. 'Gaan we alle moslim-Amerikanen anders behandelen? Gaan we ze onderwerpen aan een speciaal surveillance-programma?'

Democraat Hillary Clinton legt, met Obama, de nadruk op de wapens. 'Oorlogswapens hebben geen plaats in onze straten', zei ze. Clinton wil betere controles op de verkoop en wil dat het verbod op halfautomatische geweren zoals de AR-15 wordt hersteld. Dat is iets waartegen de wapenlobby altijd fel ageert: als ze aan één van onze wapens komen, pakken ze ze straks allemaal af.

Hier in Florida reageren de mensen eigenlijk opmerkelijk genuanceerd. 'Die jongen was een fucking nutcase', zegt een motorrijder met een forse baard en een vlecht die net zijn Harley parkeert in de straat waar Mateen woonde. 'Knettergek. En die koopt dan zomaar zo'n AR-whatever. Kappen met die dingen, een revolver is goed genoeg.

'Moet je je voorstellen dat Trump nu president was - die had al een paar tapijtbombardementen laten neerdalen. Alsof dat iets oplost.'

Kevin Hinkle, gepensioneerd bioloog.

Kevin Hinkle, een gepensioneerde bioloog die even verderop zijn plantjes water geeft, ziet ook wat in een verbod op aanvalswapens. 'We hebben in Amerika het recht om wapens te dragen en daar moeten we niet aan tornen. Maar de opstellers van de grondwet hadden een ander wapen in gedachten. Hoeveel kogels heb je nodig om je te verdedigen? Misschien dat je in Alaska een groter wapen nodig hebt om de beren aan te kunnen. Maar ik heb hier in Florida de laatste tijd geen grizzly's gezien.'

Hinkle, die graag op Roosevelt zou willen stemmen, ziet meer dingen die zijn misgegaan. Mateen is waarschijnlijk op eigen houtje geradicaliseerd, maar dat moet iemand hebben gezien. Waarom hebben zijn ouders niets gezegd? Waarom heeft zijn vrouw niets gezegd? Waarom zijn de signalen niet herkend? Waarom ging er nergens een rode vlag omhoog?

Ook in het St. Lucie Shooting Center, op een industrieterrein tussen het vochtige groen van Florida, zijn klanten verhit in debat - ook onder wapenbezitters bevinden zich Democraten. Het is druk, veel mensen vullen net aanvraagformulieren in voor pistolen - de aandelenkoersen van vuurwapenfabrikanten zijn gestegen na de schietpartij in Orlando. De semi-automatische geweren hangen aan de muur en de eigenaar van de zaak waar Mateen zijn wapens kocht zegt 'dat hij de wet niet maakt'. Maar veel van zijn klanten vinden dat die dingen best verboden mogen worden. 'Ik heb genoeg aan een handgun', zegt Marcel Jimmy, een donkere jongen. 'Met zes kogels moet iedereen zich kunnen verdedigen.'

No way, zegt James Foster. 'Als we die dingen verbieden zijn straks criminelen en terroristen de enigen die ze nog hebben. Kijk naar Parijs. Als de overheid ons niet kan verdedigen, moeten we het zelf doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden