nieuwshawija

Onafhankelijk onderzoek naar Nederlandse luchtaanval op IS-bommenfabriek Hawija

Er komt een onafhankelijke commissie die onderzoek gaat doen naar de vraag waarom er burgerslachtoffers vielen bij de Nederlandse luchtaanval op een IS-bommenfabriek in Hawija in juni 2015. Ook gaat Defensie op vrijwillige basis de getroffen gemeenschap in Hawija helpen, bijvoorbeeld op het gebied van nutsvoorzieningen en woningbouw.

Oud-minister Winnie Sorgdrager gaat onderzoek doen naar de Nederlandse luchtaanval op de Iraakse stad HawijaBeeld Hollandse Hoogte / ANP

Dat schrijft minister van Defensie Ank Bijleveld vrijdag in een brief aan de Kamer. Zij voldoet hiermee aan een wens van de Tweede Kamer tot nader onderzoek. De voorzitter van de onderzoekscommissie wordt minister van Staat Winnie Sorgdrager. ‘Zij zal naar eigen inzicht de overige leden van de onderzoekscommissie aanwijzen’, aldus Bijleveld.

De besluiten vormen het voorlopige sluitstuk van vier debatten die de Kamer al voerde met Bijleveld over de luchtaanval op Hawija, waarbij tientallen burgerslachtoffers vielen. In het laatste debat, dit voorjaar, uitten verschillende Kamerfracties zich zeer kritisch over het planningsproces voorafgaand aan de luchtaanval. De onderzoekscommissie kan dit nu nader bestuderen, met de bedoeling dat lessen kunnen worden getrokken voor toekomstige missies.

Wat betreft de compensatie voor de Iraakse bevolking zoekt Defensie het in een vrijwillig gebaar dat zich richt op de schade die ontstond als gevolg van de Nederlandse wapeninzet. De behoeften van de gemeenschap in Hawija liggen volgens Defensie op het gebied van elektriciteitsvoorziening, economische activiteiten, werkgelegenheid, waterinfrastructuur en het herstel van woningen.

Bij de aanval kwamen veel burgers om het leven. Het exacte aantal is nooit vastgesteld.Beeld Defensie

Bijleveld benadrukt dat het doel van de luchtaanval - een IS-bommenfabriek - legitiem was ‘in termen van het humanitair oorlogsrecht’. Nederland acht zich daarom wel verantwoordelijk, maar niet aansprakelijk voor de gevolgen van de aanval, en daarmee niet verplicht tot het uitkeren van schadevergoedingen. Bijleveld: ‘Ik realiseer mij terdege dat dit een moeilijke boodschap is voor de betrokkenen. Wat ik in dit geval wel graag wil doen is het ondersteunen van de getroffen gemeenschap.’

Nederland is inmiddels wel door een groep slachtoffers en nabestaanden aansprakelijk gesteld. Het ministerie is ‘in afwachting’ van juridische stappen. De rechter zal hier uiteindelijk een oordeel over moeten geven.

Vorige maand besloot Bijleveld wel een vrijwillige vergoeding te betalen aan een nabestaande van de luchtaanval op in Mosul in september 2015.  In dat geval bleek volgens de minister achteraf dat er een ‘niet-legitiem doel’ was aangevallen - namelijk een woonhuis en niet, zoals gedacht, een ISIS-hoofdkwartier.  Ook konden in dat geval ‘de materiële schade en het menselijke leed met zekerheid op individueel niveau achteraf vastgesteld worden'. 

Meer over ‘Hawija’

Bijleveld overleeft opnieuw motie van wantrouwen inzake fatale aanval op Hawija
Minister van Defensie Ank Bijleveld heeft in het vierde debat over de luchtaanval op Hawija opnieuw ternauwernood een motie van wantrouwen overleefd. Voor het eerst richtte een deel van de Kamer – inclusief twee coalitiepartijen – zijn pijlen ook op de rechtmatigheid van de actie.

‘In een oorlog is het aantal burgerdoden natuurlijk moeilijk vast te stellen, maar doen alsof er niets is gebeurd kan niet’
Minister Bijleveld (Defensie) moest in mei in de Tweede Kamer andermaal verantwoording afleggen voor het bombardement in de Hawija. De kernvraag, aldus verslaggever Arnout Brouwers: waarom werd de Kamer jarenlang zo schamel geïnformeerd?

Hoogleraar Paul Ducheine: ‘Wat telt: was de aanval op Hawija rechtmatig?’
Het debat over het bombardement op Hawija gaat veel te weinig over de aanval zelf en de vraag of Nederland het oorlogsrecht heeft geschonden, constateert militair jurist en hoogleraar cyberoperaties Paul Ducheine.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden