Onafhankelijk bestuur in Chinees dorp

Het rebelse dorps Wukan in zuid-China heeft dit weekeinde een nieuw bestuur gekozen. Een van de protestleiders, Lin Zulian, werd met grote meerderheid tot dorpshoofd gekozen. De verkiezing werd door de bewoners, van wie ruim 80 procent een stem uitbracht, geprezen als 'de vrijste verkiezing ooit' in Wukan.

SHANGHAI - Het kleine vissersdorp op ruim tweehonderd kilometer van Hongkong heeft daarmee een opmerkelijk succes geboekt. In december was Wukan nog omsingeld door de politie, nadat de oude leiders van de lokale communistische partij en de politieagenten het dorp uit waren gejaagd.


China heeft al jaren verkiezingen op het laagste bestuurlijke niveau - dorpen en stadsdelen - waarbij de communistische partij in de praktijk uitmaakt wie er gekozen mag worden. Als zich onafhankelijke kandidaten durven te melden, worden die kort gehouden.


In Wukan werd deze werkwijze bij uitzondering doorbroken. Er meldden zich 22 onafhankelijke kandidaten, die de afgelopen week hun voorstellen voor een beter dorpsbestuur aan de kiezers konden uiteenzetten.


Wukan kwam in opstand omdat de oude dorpschef met zijn zakenrelaties, die naar verluidt vertakkingen hebben in leger en politie, honderden hectare zeer waardevolle grond aan een van de mooiste baaien van China onteigende om er dure villa's en hotels neer te zetten. De bewoners hebben nog steeds geen fatsoenlijke vergoeding voor hun grond gekregen.


Chinese wetenschappers waarschuwen dat een enkele vrije verkiezing niet betekent dat het voorbeeld eenvoudig navolging zal vinden. China telt duizenden dorpen en stadswijken waar dezelfde problemen spelen als in Wukan: machtsmisbruik en landonteigening door duistere netwerken van partijfunctionarissen en bevriende zakenlieden. De weerstand van deze 'gevestigde belangen' is groot, zegt een onderzoeker van de gerenommeerde Sun-Yat-sen Universiteit in Guangzhou.


In Wukan slaagde de bevolking er dankzij organisatie en volharding in brute intimidatie van staat en partij te weerstaan, aldus de onderzoeker. Er was een harde kern van goed opgeleide protestleiders, onder wie kleine zakenlieden en een oud-legerofficier, die na jaren van vergeefs voorzichtig protest de heerschappij van de 'dorpsmaffia' zat waren.


'Dat is het unieke van Wukan, een hechte organisatie die zich niet klein liet krijgen door een heel apparaat van hogere partij- en politiemachten', aldus de onderzoeker, die anoniem wil blijven. 'Vervolgens trok het protest zoveel aandacht, dat Peking de provinciale partijleiding uiteindelijk opdracht gaf de corrupte clan aan de kant te schuiven.'


De kans dat dit elders ook gaat gebeuren, is volgens hem niet groot, omdat Peking vreest dat dan de geest uit de fles gaat en de 'sociale stabiliteit' in gevaar komt. Dat wil de hoogste leiding koste wat kost voorkomen, zeker nu eind dit jaar een nieuwe partijtop aantreedt in Peking. Rond dit zorgvuldig geregisseerde proces wordt sociale onrust traditioneel nog meer dan anders onderdrukt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden