Nieuws

Omwonenden ‘kunnen wel janken’ om grootse uitbreidingsplannen van ooit mislukte Eemshaven

De dorpskern van Oudeschip met op de achtergrond de Eemshaven. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
De dorpskern van Oudeschip met op de achtergrond de Eemshaven.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De provincie Groningen heeft grootse plannen met de Eemshaven. Het industriegebied dat ooit het lachertje van Nederland was, moet anderhalf keer zo groot worden. Tot afgrijzen van omwonenden.

Het uitbreidingsplan werd dinsdag gepresenteerd door gedeputeerde Mirjam Wulfse van de provincie Groningen en wethouder Eltjo Dijkhuis van gemeente Het Hogeland. Volgens hen staan bedrijven in de rij voor een kavel in de haven die ooit gedoemd leek te mislukken. Het zou een grote impuls betekenen voor de werkgelegenheid in de regio, aldus havenbedrijf Groningen Seaports.

Lange tijd was de Eemshaven vooral een verzamelplaats van desillusies. ‘Het streven van de regering is erop gericht het welvaartspeil in het Noorden op te trekken en de werkloosheid, die een verontrustende omvang dreigde aan te nemen, terug te dringen’, zei minister Westerterp (KVP) van Verkeer en Waterstaat bij de opening van de haven op 7 juni 1973. Petrochemische industrie moest de regio opstoten in de vaart der volkeren.

Dat was buiten de oliecrisis gerekend, die vier maanden later zou uitbreken. Het werd niets met de olieraffinage en de haven lag braak. ‘De Eemshaven is tot dusver vooral een verhaal van fraaie plannen die niet doorgingen en tegenvallers op het gebied van het opkrikken van de economie van het Noorden’, schreef Dagblad van het Noorden in 1982.

Voormalig havenbaas Harm Post sprak graag gekscherend over de tijd dat de uitgifte van jachtvergunningen de belangrijkste inkomstenbron was van het braakliggende industrieterrein aan de rand van het land.

Booming business

Het kan verkeren. Inmiddels is business booming in Eemshaven. Na de millenniumwisseling bouwden Nuon en RWE er grote energiecentrales. Inmiddels is het noordelijkste puntje van het vasteland een uitvalsbasis voor de bouw van windmolenparken op zee en een belangrijk knooppunt van internationale stroomkabels. Zelfs Google bouwde er een fors datacenter.

Welke bedrijven nu staan te trappelen, willen de overheden en havenbedrijf Groningen Seaports nog niet bekend maken. Maar met een plangebied van circa 600 extra hectare is ruimte voorlopig niet het probleem.

Keerzijde

De alsnog ingeloste belofte heeft wel een keerzijde. Bewoners van aangrenzende dorpen als Oudeschip, Nooitgedacht en Koningsoord zien de industrie steeds verder oprukken. Nadat er dit jaar een windmolenpark in de Oostpolder zal verrijzen, de laatste bufferzone tussen hun huizen en de Eemshaven, vallen de aardappelgronden daar nu ten prooi aan ‘innovatieve industrie’, als de overheden hun zin krijgen.

‘Ik zei vanmiddag tegen mijn man: ik ken wel jank’n’, zegt Etty Meijer van Dorpsbelangen Oudeschip. ‘Om half drie viel er een brief in de bus, om half acht mochten we achter de laptop luisteren naar bestuurders en hun plannen. Dat noem ik niet overvallen worden, dat is gewoon schofterig gedrag.’

Volgens haar is Oudeschip in mineur. ‘Iedereen is in shock. De gedeputeerde zei: ‘Ik heb er een supergevoel over. De Eemshaven wordt op de kaart gezet.’ Maar internationaal belang gaat boven de leefbaarheid van het dorp. Je hebt ervoor gekozen om in alle rust en ruimte te wonen. De bestuurders zeggen: we willen het wel leefbaar houden. Maar wat is leefbaarheid als je een fabriek aan de andere kant van de dijk hebt, op twintig meter afstand?’

Uitkoopregeling

Daartegenover staat dat de provincie de omwonenden tegemoet komt met een garantieregeling. ‘Wie weg wil, moet weg kunnen’, zegt wethouder Dijkhuis, zonder in detail te treden. Zo’n regeling werd eerder afgewimpeld. Het zou in navolging van oliedorp Moerdijk voor het eerst zijn dat een ander Nederlands dorp aanspraak kan maken op een uitkoopregeling.

Maar, zegt Oudeschipster Etty Meijer: ‘Hier vertrekt niemand voor 95 procent van z’n woningwaarde. Ik zie net drie reeën over de dijk schieten. Straks moeten ook die plaatsmaken.’

Opmerkelijk is dat de boeren die de grond in de uitbreidingspolder bezitten ook tot vanmiddag nog van niks wisten, zegt één van hen, Jan Berends. Volgens gedeputeerde Wulfse zal er met de akkerbouwers gesproken worden en heeft de provincie juridisch het eerste recht van koop bedwongen, om speculanten de pas af te snijden. Ze heeft vertrouwen in vruchtbare onderhandelingen. ‘Dit is nu ‘warme grond’’, zegt ze, doelend op de door de plannen gestegen marktwaarde van de akkers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden