Vijf Vragen Verkeersdoden

Omvangrijk plan voor nul verkeersdoden is zeer ambitieus, ‘maar waar zijn de euro's?’

Kabinet, provincies en gemeenten willen naar nul verkeersdoden in 2030. Kan dat wel? En hoe effectief is het actieplan dat zij donderdag presenteerden?

Een verkeersongeluk op de A12 Utrecht-Den Haag Beeld ANP

Het Nederlandse verkeer is gevaarlijker dan enkele jaren geleden. Hoe komt dat?

Tussen 2000 en 2013 daalde het aantal verkeersdoden gestaag, maar sindsdien stagneert het. Vorig jaar vielen 613 dodelijke slachtoffers, terwijl dat er in 2013 nog 570 waren. Het halen van het eerder gestelde doel van 500 verkeersdoden in 2020 is daardoor onhaalbaar. Het aantal ernstig gewonden stijgt zelfs al sinds de eeuwwisseling: toen waren het er nog 15 duizend per jaar, tegen 21 duizend nu.

Oorzaken zijn onder andere de vergrijzing (ouderen zijn oververtegenwoordigd in het aantal verkeersslachtoffers), het stijgende gebruik van smartphones tijdens het rijden en het toegenomen drugsgebruik onder automobilisten. Ook de groeiende complexiteit van het verkeer speelt een rol: niet alleen wordt het (in de grote steden) drukker, er rijden ook steeds meer bakfietsen en e-bikes rond.

Wat stellen de overheden voor om het aantal verkeersdoden en –gewonden omlaag te krijgen?

Met 55 voorstellen is het plan met recht omvangrijk te noemen. In ieder geval gaan verkeerssituaties  op de schop; de gevaarlijkste kruisingen, rotondes en bermen worden onder de loep genomen en waar mogelijk veiliger gemaakt. De toelatingseisen voor e-voertuigen als de Stint worden scherper en de kwaliteit van fietshelmen gaat omhoog. Ook komt er een zelfscan voor ouderen die willen weten of ze nog wel veilig de weg op kunnen en een nieuw praktijkexamen voor beginnende automobilisten.

‘Verkeershufters’ krijgen het zwaarder: zo moet de strafmaat voor ernstige verkeersdelicten omhoog. Bromfietsers worden bij rijden onder invloed van alcohol of drugs verplicht op cursus gestuurd. Omdat wetsovertreders te vaak aan straf ontsnappen, moeten politieagenten meer bekeuringen uitschrijven.

Het streven is nul verkeersdoden in 2030. Is dat niet wat optimistisch?

Dat realiseren de initiatiefnemers zich ook. In het plan schrijven zij dat ‘risico’s nooit volledig onder controle zijn te brengen’. In de praktijk moet een evenwicht gevonden worden tussen enerzijds de wens om zo snel mogelijk van A naar B te scheuren en anderzijds de verkeersveiligheid. Daadwerkelijk uitkomen op nul verkeersdoden is daardoor onrealistisch. ‘Maar het is wel de ambitie die we willen uitstralen. Dit is topprioriteit’, zegt een woordvoerder van verkeersminister Cora van Nieuwenhuizen.

Eén ding bereikt Van Nieuwenhuizen zeker: door de eerdere doelstelling van vijfhonderd verkeersdoden in 2020 in te ruilen voor een streven, kunnen zij of haar opvolgers nooit meer afgerekend worden op het niet halen van een concreet doel. Dat is niet de achterliggende gedachte, zegt de woordvoerder. ‘De minister vindt het ongemakkelijk om het te hebben over een doel van vijfhonderd doden. Dat moet nul zijn.’

Wat zeggen verkeersexperts van de uitgebreide takenlijst?

‘Een zeer ambitieus plan’, zegt Marjan Hagenzieker, hoogleraar verkeersveiligheid aan de TU Delft. Een plan waarin ook een verlaging van de rijsnelheden niet zou hebben misstaan, ‘want onderzoek laat zien: hoe lager de snelheid, hoe beter voor de veiligheid’. Ook de in het pakket ontbrekende helmplicht kan letsel voorkomen. ‘Maar in Nederland bestaat geen cultuur waarin fietsers een helm dragen.’

Frits van Bruggen, hoofddirecteur van de ANWB, noemt het pakket maatregelen ‘goed doordacht’. ‘Hiermee lopen we vooruit, want er zijn niet veel landen met zo’n strategisch veiligheidsplan.’ Wel ontbreken bij veel plannen nog de concrete uitwerkingen, zeggen zowel Hagenzieker als Van Bruggen.

Plannen genoeg, maar staat er genoeg geld tegenover om ze ook echt uit te voeren?

Vorige week maakte de regeringscoalitie 10 miljoen euro vrij voor verkeersveiligheid. Dat komt bovenop het geld dat de overheden al hadden om verkeerssituaties aan te pakken. Toch is er veel meer nodig, waarschuwt Hagenzieker. Dat zegt ook Van Bruggen. ‘Ik ben er bezorgd over. Waar zijn de euro’s? Dat is het kwetsbaarste onderdeel van het plan. Het veiliger maken van wegen is niet gratis en de politie heeft al te weinig mensen. Het plan is ongelofelijk volledig, maar maak alsjeblieft geld vrij.’

Appen als bestuurder (dus ook op de fiets) wordt verboden

Appen op de fiets of als bestuurder van een ander voertuig mag vanaf 1 juli volgend jaar niet meer.  Het wordt verboden ‘om tijdens het besturen van alle voertuigen (dus inclusief de fiets) een mobiel elektronisch apparaat vast te houden’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.