Omstreden trambaan als kiezerstrekker

Voor de vierde keer koppelt Leiden een brandende kwestie aan de Provinciale Statenverkiezingen. Nu is een tramlijn het onderwerp van gesprek...

Directer dan deze dinsdagavond in Leiden zal de democratie niet gauw worden. De gemeente heeft een publiek debat georganiseerd en de gemoederen raken tijdens de pauze zo verhit dat de aanwezigen veelvuldig gemaand moeten worden hun plaats weer in te nemen. Onderwerp van dat onophoudelijke debat is de aanleg van een tram door het centrum van de stad. Die tram zal woensdag ook inzet zijn van een referendum.

Het is al de vierde keer dat Leiden een brandende kwestie koppelt aan de verkiezingen voor de Provinciale Staten. Vier jaar geleden konden de inwoners een burgemeester kiezen, en bijna de helft van de kiesgerechtigden deed dat. De Statenverkiezingen voeren er wel bij: de opkomst in de stad was relatief hoog.

Wethouder John Steegh van verkeer denkt met het tramreferendum helemaal in de roos te schieten. Al wekenlang gaat het in Leiden over niets anders, en het is een onderwerp dat niet langs de bekende lijnen van de politieke voorkeur loopt.

De voorstanders denken dat de Breestraat, die als een slagader door Leiden loopt, vooral is gebaat bij de tram.

Nu strijden bussen en fietsers elke dag om de voorrang en dat gaat er tamelijk meedogenloos aan toe. Met de tram zou de bus kunnen verdwijnen en het centrum grootstedelijke allure krijgen.

Tegenstanders zijn ervan overtuigd dat de chaos zich verplaatst naar andere straten waarnaar de bussen worden gedirigeerd. Zij beschouwen het hele project als kleinstedelijke grootheidswaan dat al het fietsverkeer met een versmalde rijbaan juist zal frustreren, en waarvoor het geld beter kan worden besteed aan andere impulsen voor het openbaar vervoer.

De enige die er dinsdagavond in het publieke debat het zwijgen toe doet, is wethouder Steegh. Na afloop wil hij alleen kwijt dat de argumenten van de tegenpartij hem wat meer emotioneel van aard lijken. Om er meteen aan toe te voegen: ‘Maar emoties tellen ook in de politiek, hoor.’

Zijn omzichtigheid is politiek van aard. Het Leidse college van B&W neemt in de tramkwestie geen standpunt in en legt zich neer bij de uitkomst.

Dat klinkt democratischer dan het is. Het college is net zo verdeeld als de stad zelf over de referendumvraag of de gemeente Leiden moet meewerken aan de komst van de Rijn Gouwe Lijn.

Dat raakt ook meteen de kwestieuze kant van dit referendum: het initiatief voor het project ligt bij de provincie Zuid-Holland. De sneltram moet eerst Gouda en Leiden verbinden en wordt in de toekomst mogelijk doorgetrokken naar de kust.

Gedeputeerde Martin Huls van Zuid-Holland is daarom allerminst gelukkig met deze vorm van directe democratie. Andere gemeenten zijn al akkoord en nu is de aanleg afhankelijk van één schakel in de keten. ‘Ik heb op zichzelf geen bezwaar tegen een referendum, maar door de vraagstelling wordt het instrument verkeerd gebruikt’, zegt Huls.

Oorspronkelijk zou volgens Huls de Leidenaar een keuze tussen twee trajecten worden voorgelegd: een door het centrum en een buitenom.

Maar met de komst van de ChristenUnie en de Socialistische Partij in het college heeft de scepsis een stem gekregen en werd het alternatief bij voorbaat als te duur afgewezen.

Gedeputeerde Huls heeft nu een ‘terugvalvariant’ bedacht, indien Leiden woensdag nee zegt. De lijn wordt dan een soort stoptrein, maar verliest daarmee volgens hem veel van zijn toegevoegde waarde. ‘Een hoop mensen worden gedupeerd bij een negatieve uitslag’, zegt Huls.

Leiden acht zijn referendum gerechtvaardigd, omdat het de enige stad is waarin de Rijn Gouwe Lijn de binnenstad overhoop haalt. Bovendien heeft Leiden in een ver verleden al een tram gehad, waarvan ‘de te dicht bij elkaar staande lampeogen haar iets loerends gaf’, zoals de in 2000 overleden F.B. Hotz ooit schreef.

Zo’n herinnering helpt natuurlijk niet. Het Leidsch Dagblad meldde zaterdag op gezag van een eigen enquête dat een grote meerderheid van de Leidenaren tegen de nieuwe tramlijn is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden