Omstreden roman zonder moeite verfilmd

Franca Treur schreef een geruchtmakend boek over haar Zeeuwse roots. Waarom vinden de filmopnamen op katholieke grond plaats?

KWADENDAMME - Producent Gijs van de Westelaken leunt ontspannen achterover in een stoel. Hij kijkt uit over de uitgestrekte velden van het Zeeuwse platteland. Niets wijst erop dat hier het 'omstreden' boek Een dorsvloer vol confetti wordt verfilmd, de bestseller over een meisje dat opgroeit in een gereformeerd boerengezin. 'Zelfs de koeien gedragen zich', zegt Van de Westelaken.


De debuutroman van Franca Treur zorgde in 2009 voor opschudding in de Zeeuwse gereformeerde gemeenschap. Het verhaal van het meisje Katelijne is los gebaseerd op haar Treurs eigen jeugd in het streng gelovige dorp Meliskerke. Niet alleen brak ze op latere leeftijd met het geloof, ook beschreef ze het geloofsleven van het normaal zo gesloten dorp op humoristische wijze. Sommige dorpsgenoten voelden zich op de hak genomen.


Zijn de opnamen daarom in het katholieke dorpje Kwadendamme? Volgens Van de Westelaken is die keuze toeval. De boerderij waarop de film zich grotendeelds afspeelt lijkt sterk op die uit het boek en stond bovendien al een tijd leeg.


Pastoor Paul Verbeek ligt niet wakker van de opnamen. 'De tijden dat de pastoor kon zeggen 'hier wordt niet gefilmd' zijn voorbij', zegt hij.


'Ik kan rustig achterover leunen', zegt Van de Westelaken. Kwadendamme vormt een veilige omgeving voor de debutanten. Een van hen is de Noors-Nederlanse regisseuse Tallulah Schwab, voor wie het de eerste lange speelfilm is. Het lijkt geen gemakkelijke klus, aangezien het boek niet een duidelijke plot bevat en zich voornamelijk in de gedachtewereld van het meisje Katelijne afspeelt. Schwab vindt dat geen obstakel. 'Films in het algemeen proberen een binnenwereld in beeld te vatten', legt ze uit. De juiste sfeer is daarin essentieel.


'Ik kijk als voorbeeld naar de film Amarcord van Fellini,' zegt Van de Westelaken. 'Dat is een film over zijn jeugd die bestaat uit min of meer losse scènes met een subtiele verhaallijn.'


Volgens Schwab reikt de thematiek van het boek verder dan religie. 'Het gaat over een meisje dat de wereld buiten haar eigen omgeving ontdekt. Het is een universeel verhaal.'


Katelijne wordt gespeeld door de 13-jarige Hendrikje Nieuwerf. Het is haar eerste hoofdrol. 'In het begin moest ik wel wennen, omdat opeens alle aandacht naar mij ging', zegt Hendrikje. Het valt op hoe ontspannen ze met de belangstelling omgaat.


Zelf een echt stadskind, kan ze zich moeilijk voorstellen dat er kinderen zijn die echt zo leven als Katelijne. 'Ik geef best veel om mode en toen moest ik dit aan', zegt ze wijzend op haar lange rok.


De casting voor de rol van Katelijne was een lang en soms moeilijk proces. Schwab is erg tevreden met het uiteindelijke resultaat. 'Ik was door Hendrikje betoverd. Je ziet bij haar echt een binnenwereld.'


Schrijfster Franca Treur bemoeit zich inhoudelijk niet met de film en is ook niet op de set. Schwab mag haar wel alles vragen. Het is belangrijk dat de film een kloppend portret wordt van een gereformeerd gezin. 'Ik had ook een clichébeeld voor ogen, dat ze eruit zien als een soort Amish. Maar dat is dus niet zo', zegt Schwab.


Treurs aanwijzingen hebben vooral betrekking op de vele regels die gelden voor bevindelijk gereformeerden. Zo zijn er voorschriften hoe lang rokken precies moeten zijn of met welke toonsoorten psalmen moeten worden gezongen.


Is er dan helemaal geen ophef? 'We lopen tegen weinig aan. We hadden ook geen enkele moeite om figuranten te vinden', zegt Gijs van de Westelaken. 'Het boek is ook geen afrekening met het geloof, ondanks dat de schrijfster eruit is gestapt. Het is veel subtieler.' Schwab vindt het boek een liefdevolle beschrijving. 'Ik wilde de ouders ook als mensen portretteren. Laten zien dat ze humor hebben en niet alleen stug zijn.'


Het enige dat de filmmakers moeite kostte, was het vinden van een geschikte kerk. 'Daar zaten ze toch niet op te wachten', zegt Van de Westelaken. Ook pastoor Verbeek zegt dat hij geen toestemming zou verlenen voor het gebruik van zijn kerk als dat andere gelovigen zou krenken. Uiteindelijk is een kerk gevonden in Zeeuws-Vlaanderen.


De opnamen duren nog tot de oogst - medio augustus. De film komt volgend jaar uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden