Omstreden imam Fawaz Jneid vindt dat justitie zijn ‘vreedzame boodschap’ verkeerd uitlegt

De Raad van State buigt zich sinds vrijdagmorgen over de vraag of het opgelegde gebiedsverbod voor de omstreden salafistische imam Fawaz Jneid terecht is. Volgens zijn advocaat heeft zijn cliënt slechts een vreedzame boodschap en is zijn gedachtegoed niet strafbaar. De landsadvocaat denkt daar anders over. ‘Ook van degenen die niet deelnemen aan de gewapende strijd kan een gevaar uitgaan voor de nationale veiligheid.’ 

Imam Fawaz Jneid Beeld ANP

De minister van Veiligheid en Justitie legde Fawaz vorig jaar zomer het gebiedsverbod voor de Haagse Schilderswijk en Transvaal op. Volgens het ministerie werkt de imam intolerantie en radicalisering in de hand in een wijk waar grote zorgen bestaan over radicalisering. De maatregel is genomen op basis van de op 1 maart ingevoerde Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding. Deze stelt de minister onder meer in staat gebieds- en contactverboden op te leggen aan personen die een gevaar vormen voor de nationale veiligheid.

Vreedzame boodschap

De advocaat van Fawaz vindt dat ‘onze rechtsstaat op de proef wordt gesteld’. ‘Voor het eerst laat de rechtbank toe dat iemand een bewegingsbeperkende maatregel krijgt opgelegd vanwege het verspreiden van gedachtegoed dat niet strafbaar is. De consequentie van deze uitspraak is dat de minister voortaan bepaalt wat wel en niet gezegd kan worden.’ Hij benadrukt dat de wet is bedoeld om aanslagen te voorkomen en niet om vermeende schadelijke ideeën van Fawaz te beperken.

Het gebiedsverbod is volgens de advocaat van de imam in strijd met de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst. Hij wijst er bovendien op dat de maatregel is gebaseerd op geheime informatie. ‘Het is moeilijk om helder aan de buitenwereld en betrokkenen uit te leggen waarom iemand precies wordt aangepakt. De vage terminologie roept veel vragen op.’ Hij hekelt de ‘aannames en niet onderbouwde stellingen’ van de minister en stelt dat Fawaz een vreedzame boodschap verkondigt waaruit geen bedreiging van terrorisme kan voortvloeien. ‘De overheid wil Jneid de mond snoeren.’

Gevaar voor nationale veiligheid

De landsadvocaat wijst erop dat de wet niet alleen geldt voor jihadisten die deelnemen aan de gewapende strijd. ‘Ook van degenen die dat niet doen kan een gevaar uitgaan voor de nationale veiligheid. Ze kunnen activiteiten uitvoeren die nog niet resulteren in een strafbaar feit, maar die voor het voortbestaan voor de jihadistische beweging ondersteunend en cruciaal zijn.’ 

Als voorbeeld noemt ze ‘zorgvuldig opgebouwde lessen over belangrijke islamitische geloofsthema’s om cursisten te overtuigen zelf de conclusie te trekken dat gewapende strijd een acceptabel middel is om de islam te verdedigen’. Daarmee vormen ze een gevaar voor de nationale veiligheid en de zaak Fawaz past hier volgens haar precies in.

Beïnvloeding kwetsbare personen

Ze wijst er ook op dat de imam zijn activiteiten richt op Transvaal en de Schilderswijk. ‘Zeer kwetsbare wijken met zorgelijke ontwikkelingen op het gebied van radicalisering. Dat is risicovol en de minister vindt het noodzakelijk dat risico te beperken.’ Ze benadrukt dat het niet de bedoeling is om bepaalde meningen van Fawaz te verbieden, maar wel om te voorkomen dat kwetsbare personen in die wijken in het directe contact met hem zouden worden bewerkt. ‘Het gaat er niet om dat de minister bepaalt wat wel of niet gezegd kan worden. Er blijven voor meneer Jneid nog heel veel communicatiekanalen over.’

Ze spreekt van façadepolitiek. ‘Je kunt niet direct aanwijzen dat een bepaalde preek, uitspraken, lessen of lezingen onmiddellijk leiden tot bepaald gedrag.’ Ze verwijst naar de uitspraken die Fawaz heeft gedaan over Theo van Gogh tijdens een preek waarbij Mohammed B. aanwezig was. ‘U doelt dus eigenlijk op een subtiele vorm van gedragsbeïnvloeding’, concludeerde de rechter. ‘Daar komt het op neer’, vindt de advocaat.

De advocaat van Fawaz noemt het ‘de rechtsstaat onwaardig’ om uitspraken van de imam te interpreteren en te concluderen dat hij eigenlijk iets anders bedoelde en op basis daarvan een gebiedsverbod op te leggen. ‘Dat gaat een brug te ver.’

Gebiedsverbod voorkomt direct contact

Om de vraag te beantwoorden of het gebiedsverbod terecht is, vraagt de rechter zich tijdens de zitting af waarom de aanwezigheid van Fawaz in persoon zo belangrijk is als hij ook buiten de twee Haagse wijken zijn gedachtegoed kan verkondigen en via internet zelfs een nog groter publiek kan bereiken. ‘Direct contact is veel indringender’, vindt de landsadvocaat . 

De advocaat van Fawaz legt uit dat het logisch is dat de imam veel in die wijken te vinden was. ‘Hij heeft er jarenlang gewerkt als imam in de moskee in die buurt, zijn kennissen en familie wonen daar nu eenmaal. Ik hoor nog steeds niets concreets wat mijn cliënt misschien zou hebben gedaan om het gebiedsverbod opgelegd te moeten krijgen.’

Ook de lengte van het gebiedsverbod, voor zes maanden, is besproken tijdens de zitting. ‘We moeten iedere keer weer bekijken of er nieuwe feiten zijn. Het is niet dat het gebiedsverbod nu in de lengte van jaren kan worden gehandhaafd’, zegt de landsadvocaat.

Fawaz kreeg het gebiedsverbod mede op verzoek van burgemeester Paulien Krikke van Den Haag opgelegd door het ministerie van Veiligheid en Justitie. De rechter maakte daarmee een einde aan de preken en bijeenkomsten die Fawaz hield in de ‘illegale moskee’ in een boekhandel in de Haagse Cilliersstraat. Eind november werd dit vonnis bekrachtigd. Het hoger beroep tegen het gebiedsverbod diende vrijdag. Uitspraak volgt over ongeveer zes weken.

Radicale ideeën

Fawaz Jneid staat bekend om zijn omstreden uitspraken. Zo wenste hij Theo van Gogh en Ayaan Hirsi Ali een ernstige ziekte toe en raakte hij onlangs in opspraak vanwege uitspraken over de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. Fawaz predikte bij de salafistische As Soennah-moskee in Den Haag, maar werd in 2012 ontslagen vanwege de illegale islamitische huwelijken die hij sloot. In het meest recente dreigingsbeeld van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid werden zorgen geuit dat de imam mogelijk zou aanzetten tot ‘eigenrichting’ onder radicale jongeren. 

Verbetering: in een eerdere versie van dit artikel stond dat Fawaz het gebiedsverbod in de zomer overtrad, maar hij kreeg het toen opgelegd. Dit is niet door burgemeester Pauline Krikke gedaan maar door het ministerie van Veiligheid en Justitie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden