Nieuws

Omstreden huizenopkoper Blackstone betaalt door fiscale truc geen belasting in Nederland

Het Amerikaanse investeringsbedrijf Blackstone, dat op grote schaal woningen in Nederland opkoopt, heeft daarvoor een fiscale structuur opgetuigd waardoor het geen belasting hoeft te betalen in Nederland. De vastgoedonderneming lijdt op papier verlies. De winst verdwijnt via een complexe constructie naar de Kaaimaneilanden en Jersey.

Ook in de Millinxstraat in Rotterdam-Zuid heeft Blackstone woningen opgekocht. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Ook in de Millinxstraat in Rotterdam-Zuid heeft Blackstone woningen opgekocht.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Door de fiscale truc loopt de Belastingdienst miljoenen aan vennootschapsbelasting mis. Blackstone kan bovendien meer betalen voor Nederlandse woningen dan concurrenten. Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant.

Het Amerikaanse bedrijf Blackstone begon in 2019 met het opkopen van woningen in Nederland, met name in Amsterdam, maar ook in Rotterdam en Utrecht. Inmiddels bezit het bedrijf zo’n 1.700 woningen in Nederland. Uit de jaarrekening blijkt dat Blackstone eind 2020 voor circa 793 miljoen euro aan woningen in Nederland op de balans had staan. Dat bezit is ondergebracht in Nederlandse vennootschappen, die onderdeel uitmaken van een structuur met vennootschappen in Luxemburg, de Kaaimaneilanden en Jersey.

Daar belanden uiteindelijk de winsten van het vastgoed, waar ze tegen zeer lage tarieven belast worden. In Nederland hoeft nauwelijks of geen belasting te worden betaald, omdat de Nederlandse vennootschappen op papier verlies lijden. Dat verlies wordt gecreëerd door de rentelasten over schulden die de Nederlandse vennootschappen hebben bij de Luxemburgse vennootschappen. Die rentelasten kan Blackstone in Nederland van de huurinkomsten aftrekken – waardoor er geen winst overblijft en er dus ook geen belasting betaald hoeft te worden over de ontvangen huur.

De verschuldigde rente hoeft overigens niet betaald te worden. Die wordt elk jaar opgeteld bij de lening. Daardoor wordt de schuld alleen maar groter en vervolgens ook de jaarlijkse renteaftrekpost.

‘Aasgier’

Het Amerikaanse Blackstone is een van de grootste investeringsbedrijven ter wereld, met een beurswaarde van 70 miljard euro en 550 miljard euro aan wereldwijd belegd vermogen. Het geld wordt gestoken in tal van sectoren, van datacenters, medische apparatuur en filmstudio’s tot casinohotels, banken en betaaldiensten. In het vastgoed is de firma de grootste investeerder ter wereld. Het bedrijf is opgericht en wordt geleid door de Amerikaanse miljardair Stephen Schwarzman, die daar in 2020 een totale beloning van 610 miljoen dollar (520 miljoen euro) voor kreeg.

Blackstone staat al jaren bekend om zijn agressieve belastingplanning, waarbij het onder meer gebruikmaakt van adviseurs als PwC en Deloitte. In 2017 dook het bedrijf ook op in de zogeheten Paradise Papers, gelekte administratie van internationaal advocatenkantoor Appleby. Uit die stukken bleek in detail welke trucs bedrijven en vermogende personen gebruiken om zo min mogelijk belasting te betalen.

Wat betreft de woningmarkt wordt de Amerikaanse investeerder steevast afgeschilderd als een roofzuchtige sprinkhaan op de woningmarkt. Leilani Farha, die tot april van dit jaar rapporteur huisvesting was van de Verenigde Naties (VN) noemt Blackstone een ‘aasgier’, die gaat voor maximale winst in plaats van betaalbare woningen in leefbare buurten.

Opmars in Nederland

De opmars van buitenlandse beleggers op de Nederlandse woningmarkt ligt politiek gevoelig. Minister Stef Blok riep internationale investeerders in 2015 op om Nederlandse huurwoningen te kopen. Die waren extra aantrekkelijk geworden door de liberalisering van de huurregels.

Die partijen kwamen inderdaad, van het Zweedse Heimstaden tot het Amerikaanse Blackstone, bleek twee jaar geleden uit de Volkskrant Huisbazen Top-300. Minister Kajsa Ollongren van Wonen zei toen in antwoord op Kamervragen over Blackstone dat er ‘nog weinig bekend is over deze specifieke casus’. Zij hoopte op beleggers die een ‘duurzame verbinding willen aangaan met de Nederlandse woningmarkt’.

De vraag is of de fiscale constructies van Blackstone met de Nederlandse woningen met de Belastingdienst zijn afgestemd. Een woordvoerder van de Belastingdienst laat weten dat ze geen commentaar geven op individuele casussen.

Reactie Blackstone

Blackstone zegt in een reactie dat het bedrijf voldoet aan de Nederlandse wetgeving en alle van toepassing zijnde belastingen betaalt. ‘De structuren die we gebruiken zijn in lijn met andere institutionele beleggers over de hele wereld. We hebben in de afgelopen vijf jaar meer dan 4 miljard euro geïnvesteerd in de groei en het verbeteren van onze Nederlandse vastgoedportefeuilles kantoor, logistiek, horeca, woningen en winkels, en we zijn er trots op meer dan 3.200 mensen in Nederland te hebben en 400 mensen in Luxemburg, die bijdragen aan de lokale economische groei in beide landen.’

De laatste jaren probeert de fiscus steeds harder op te treden tegen dergelijke vormen van belastingontwijking en agressieve belastingplanning, zoals het in jargon heet. Daarbij boekte de fiscus afgelopen zomer een belangrijke overwinning bij de Hoge Raad. Die oordeelde dat de Belastingdienst terecht een streep had gezet door een truc van een Frans investeringsfonds met de Nederlandse lingerieketen Hunkemöller.

Het Franse private-equitybedrijf had Hunkemöller na overname ook volgehangen met schulden. De lingerieketen hoefde de jaarlijkse rente niet te betalen. Die werd bij de lening opgeteld. Met deze constructie werd een renteaftrekpost gecreëerd, waardoor Hunkemöller verlieslatend werd en geen winstbelasting hoefde te betalen.

De Hoge Raad oordeelde dat de hele constructie uitsluitend was bedoeld om belasting te besparen en dat er daardoor sprake was van fraus legis, misbruik van recht. Er was sprake van ‘een nutteloze leenverhouding’, aldus de Hoge Raad.

‘In de gevarenzone’

Hoogleraar belastingrecht Jan van de Streek van de Universiteit Leiden noemt de fiscale structuur van Blackstone ‘agressieve taxplanning’, die in de ‘gevarenzone van misbruik’ zit. Hij zegt dat het structuren zijn die heel veel voorkomen, maar waar de fiscus de laatste tijd tegen optreedt. ‘Daarom is iedereen in rep en roer door de Hunkemöller-zaak. Mogelijk is hier ook de scheidslijn tussen ontwijking en ontduiking overtreden. De fiscus is de laatste jaren echt een gevecht begonnen met private equity. Dit is eigenlijk zo’n geval. Maar dat moet uiteindelijk de Hoge Raad uitkristalliseren, of dit mag.’

Volgens Van de Streek heeft Blackstone door de fiscale structuur meerdere fiscale voordelen. Doordat er in de Nederlandse vennootschappen verlies wordt gemaakt – veroorzaakt door de rentelasten over de leningen die Blackstone vanuit Luxemburg heeft verstrekt – hoeft er in Nederland geen winstbelasting te worden betaald over de huurinkomsten uit de woningen. De jaarlijkse verliezen in Nederland kan Blackstone later weer gebruiken als het vastgoed in Nederland wordt verkocht. Deze zogeheten compensabele verliezen kunnen dan verrekend worden met de winst, zodat er uiteindelijk óók over de verkoopopbrengst minder belasting hoeft te worden betaald.

null Beeld

Huurders van Blackstone-woningen zijn verrast

Rotterdam is een van de steden waar Blackstone aan een opmars bezig is. Tientallen woningen in die stad zitten onder meer in de vennootschap Rembrandt Propco 3. Die vennootschap maakte vorig jaar een verlies van ruim 2 miljoen euro, over 2019 bedroeg het verlies 1,3 miljoen euro.

Het gaat bijvoorbeeld om etagewoningen in Rotterdam-Zuid, in achterstandswijken waar de gemeente veel geld in steekt ter verbetering. De huurders van de Blackstone-woningen weten vaak helemaal niet dat ze met de Amerikaanse private-equityfirma van doen hebben. De verhuur loopt via lokale makelaars.

Een huurder van een kleine etage het stadsdeel is verbaasd te horen dat Blackstone uiteindelijk zijn huisbaas is. Maar uit het huurcontract kon hij al wel opmaken dat het niet zomaar een eigenaar was. Het contract is helemaal dichtgetimmerd, met boeteclausules en al. Daarom wil hij ook niet met zijn naam in de krant en noemt hij de bedragen bij benadering. Hij heeft geen zin in gedoe.

De huursom bedraagt 1.000 euro per maand, exclusief vaste lasten. De waarborgsom: 3.000 euro. Hij zit minimaal een jaar vast aan het contract, daarna heeft hij een opzegtermijn van een maand. Maar om ervoor te zorgen dat hij niet binnen het eerste jaar vertrekt, moest hij ook nog een borgstelling van 12 duizend euro tekenen, gelijk aan één jaar huur.

Een kat? 20 euro boete voor iedere kalenderdag tot een maximum van 4.000 euro. Tijdelijke onderhuur? 1.500 euro boete per overtreding plus 75 euro per dag dat de onderhuur voortduurt, tot een maximum van 15 duizend euro.

Huiseigenaar in Londen

Leden van woonvereniging Samenhuis in de Millinxstraat – waar Blackstone een rijtje huizen bezit – zijn niet blij met de komst van de belegger. Zij kochten hun twee panden in 2010 als kluswoning. Veel van de pandjesbazen in de buurt, onder wie ‘krottenkoning’ Cees Engel, zijn inmiddels overleden. Hun erfgenamen hebben geen zin meer in dat gedoe met huurders en hebben hun bezit verkocht aan grote partijen, denken ze bij de vereniging. Met deze huizenprijzen cashen ze.

‘Wat heb je aan een huiseigenaar in Londen?’, vraagt voorzitter Dennis Bouwen zich af. ‘Die is alleen maar geïnteresseerd in een constante huurstroom en het aandeelhoudersbelang. We hebben huisbazen nodig die geïntegreerd zijn in de wijk. In de Millinxbuurt is het al een komen en gaan van mensen. Hoge huren betekent een nog hogere omloopsnelheid van huurders. Juridisch gezien zal het allemaal mogen, maar sociaal gezien is het onwenselijk.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden