Omstanders willen uit hun lijden

'Hoe lang nog, dokter?' Een bekende, retorische vraag: de dokter wordt gevraagd te voorspellen wanneer het overlijden zich zal aandienen....

Zaandam Han van Engelen verpleeghuisarts

Maar de betekenis verschuift. Het staat nu vaak voor: dokter, dit kan zo niet langer doorgaan, doe iets. De omstanders van het sterfbed leveren meteen de oplossing: dokter, maak een einde aan dit leven. Men meent deze oplossing te mogen geven omdat de betrokkene zich ooit voor euthanasie heeft uitgesproken.

Maar de zin kan nóg een betekenis hebben: wij als omstanders kunnen dit niet meer aanzien. Dat is namelijk wat een dokter wel moet concluderen als de stervende in diep coma is en, zo is de gangbare medische mening, geen beleving meer heeft van lijden.

Als ik het artikel lees van Maarten Evenblij (het Vervolg, 19 februari) is Betty in coma. En dus is er per definitie geen ondraaglijk lijden. Wat is het dan toch dat Betty wordt gepresenteerd als een lijdend mens die door de euthanasieweigering van de dokter zoveel te kort wordt gedaan? Het antwoord is: het is voor de omstanders, letterlijk, niet om aan te zien. Het zijn zíj die lijden.

Als verpleeghuisarts heb ik de zorg voor vele ouderen met een gemiddelde leeftijd als Betty: boven de 80 jaar. Heel vaak heb ik aan een sterfbed gestaan. Met als uitdrukkelijke taak deze mens niet te laten lijden. Wat middels medicatie eigenlijk altijd goed lukt. Als onder deze omstandigheid de vraag: hoe lang nog? wordt gesteld ga je altijd op zoek naar het waarom van de vraag. Dan is het nodig uit te leggen dat er geen sprake is van lijden. Uitleg geeft opluchting en vertrouwen. Maar soms lukt dat niet. Dan wordt het lijden van de omstander onverminderd aangezien voor dat van de stervende. Onder die omstandigheid weigert de arts om euthanasie toe te passen. Terecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden