Omslag: natuurboeken en clichés

In de slagschaduw van de AKO Literatuurprijs (28 oktober), is nog een boekenprijs te vergeven, die van het beste natuurboek. Er zijn vijf genomineerden. De winnaar van deze Jan Wolkers Prijs is zondag te horen in het VARA-programma Vroege Vogels. Maar wat maakt een goede omslag voor een natuurboek?


Groen is verplicht op de cover, al is het maar een toefje! Deze open deur lijkt in elk geval voor vier van de vijf nominees op te gaan. Alleen op De Nederlandse Bijen overheerst geel/oranje. Groen, tja, zegt Paul Kemmeren van de natuurboekenuitgeverij KNNV, die het standaardwerk voor bijen samen met Naturalis uitbracht. Persoonlijk heeft hij af en toe wel de buik vol van het groen. Groen is rustgevend, maar ook behoorlijk saai.'


'Ik heb alleen de belettering groen gehouden', zegt René van der Vooren, vormgever van het boek Wanhoop nooit aan vooruitgang, brieven van Jac. P Thijsse, bezorgd door Marga Coesèl. Hij maakte een klassieke, bijna literaire omslag, met jugendstil-letters. 'Die Verkade-albums van Thijsse kwamen uit in de tijd van de art nouveau. Ik ben bij dat idioom in de buurt gebleven.'


De eerste versie die Van der Vooren maakte, was een omslag met een druk gebladerte. Maar volgens auteur Coesèl was Thijsse meer een 'duinenman' dan iemand van de bomen. Uiteindelijk belandde een zwerm spreeuwen uit het ex libris van de natuurschrijver op de cover. Ander cliché. Er moet altijd een foto op het omslag, hoe weten we anders dat het over natuur gaat? Klopt ook, met uitzondering van Jac. P. Thijsse is fotografie alom aanwezig. Volgens uitgever Kemmeren is het wijs om op de cover een relatie te leggen tussen de natuur en mens. 'Als je een wandelgids maakt van de waterleidingduinen bij Amsterdam, mag er op het landschap wel een wandelaar te zien zijn.'


Maar dan wel eentje, niet meer. De werkelijkheid is dat je op zondag daar met zijn honderden loopt. 'Maar dat moet je niet laten zien. Mensen hechten aan het idee dat ze daar alleen zijn.'


De Jan Wolkers Prijs is ruimhartig in zijn genre-opvatting. Er is ruimte voor het literaire natuurboek (Koos van Zomeren met Het verlangen naar Hazelworm) maar ook een jeugdboek (Spinder, Simon van der Geest). Als kanshebber wordt Rob Bijlsma genoemd, met Mijn Roofvogels. Een persoonlijk getint verhaal van een groot vogelkenner. Prima omslag ook, twee vertederende jonge roofvogels die verbaasd in de lens kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden