Omslag: Jelmar G. Geertsma

Nee, dat zijn geen bitterballen. De bruine bolletjes op Karel ten Haafs bundel van de straat (zonder hoofdletters) heten eierballen: gefrituurde eieren in ragout. Wat hebben die op een literaire bundel te zoeken? Voor het antwoord moeten we naar een ander boek: de cult-klassieker Gedichten van Cornelis Bastiaan Vaandrager uit 1967.


Ten Haaf bewondert de in 1992 overleden dichter. Hij verzorgde eerder dit jaar de postume uitgave van de Vaandrager-novelle Sleutels, en verwerkt hints naar diens werk in van de straat ('de kroketten in hotel new york/ eet men met mes en vork'). Verwacht overigens geen brave navolging: de plaatjes in de bundel getuigen óók van Ten Haafs onbeschaamde fascinatie voor blote middelbare dames.


Bij wijze van hommage ontwierp Jelmar Geertsma een spiegelversie van het omslag uit 1967. Dat opzettelijk antipoëtische beeld - geïnspireerd door een kroketten-cyclus in Gedichten- was een trouvaille van de gerenommeerde graficus Leendert Stofbergen (1933-2001).


Diens toenmalige collega Pieter van Delft weet nog precies hoe het ging. 'Leendert en ik werkten in de jaren zestig bij het ontwerpbureau Total Design in Amsterdam. Bij Broodje van Kootje, om de hoek op het Rembrandtplein, hebben we kleine kroketjes besteld, met blaadjes sla en een eitje. In de studio heb ik daar toen die foto van gemaakt. Onder veel hilariteit, want het was een maf beeld, zeker ook voor die tijd.'


Wat vond de dichter ervan? 'Ach, Cornelis liet zich daar niet zo over uit. Wim T. Schippers wel, die was meteen enthousiast. En nog belangrijker: Geert Lubberhuizen, de uitgever van De Bezige Bij, vond het prachtig.'


Ook het omslag voor van de straat was teamwork, zegt Geertsma. 'Het idee was van Karel ten Haaf. Alleen wilde hij eierballen in plaats van kroketten, omdat hij daar ook over schrijft. Een bevriende dichter, Jan Glas, heeft de schotel gefotografeerd. En ik heb een vorm bedacht die aansluit bij Vaandragers origineel, zonder een pure kopie te zijn. Belangrijk detail: ik gebruik dezelfde schreefloze letter als Stofbergen, de Helvetica.'


Karel ten Haaf: van de straat

Omslag Jelmar G. Geertsma.


Passage; € 18,90.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden