Omslag: anoniem, 9de eeuw

Opwinding in de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek: een 16de-eeuwse uitgave van Johannes Calvijn (In viginti prima Ezechielis Prophetæ capita Prælectiones) blijkt een nog veel oudere schat te herbergen. Een Britse expert die de Calvijntekst in de UB onder ogen kreeg, ontdekte dat het fraai versierde omslag van dit in 1565 te Genève gedrukte traktaat liefst twaalf eeuwen oud is.

'De band blijkt te zijn gemaakt van twee perkamenten bladen uit een 9de-eeuws manuscript', zegt Garrelt Verhoeven, hoofdconservator Bijzondere Collecties, die de vondst deze week bekend maakte. 'Het gaat om een lectionarium, een liturgische Latijnse tekst afkomstig van het hof van keizer Karel de Kale, de kleinzoon van Karel de Grote.' De ontdekking veroorzaakte een kleine sensatie: 'Ik was aan het werk, maar werd er meteen bij geroepen. Dit is ook écht oud, haast net zo oud als het oudste complete manuscript in ons bezit, De Bello Gallico van Caesar.'

De Britse mediëviste Rosamond McKitterick, die de band nader onderzocht, vermoedt dat het manuscript rond 860 is vervaardigd, mogelijk in de Franse stad Compiègne. 'Je kunt de handschriften uit deze periode herkennen aan de ornamenten: de vergulde beginletters en de decoraties met acanthusbladen. De perkamenten bladen zijn voor de boekband gebruikt omdat er zulke fraaie initialen op staan.'

Hergebruik van versneden manuscripten ter versteviging van gedrukte boeken kwam na de Reformatie vaak voor, zegt Verhoeven. 'Maar dat een calvinistische tekst in een katholiek manuscript blijkt te steken, vind ik toch wel geestig.'

Dat de schat zo lang onontdekt is gebleven, is volgens Verhoeven niet vreemd. 'De Universiteitsbibliotheek heeft tienduizenden boeken verzameld om de inhoud, de banden zijn nooit systematisch onderzocht. Ik ben ervan overtuigd dat er meer van dit soort vondsten zullen volgen.'

Johannes Calvijn: In viginti prima Ezechielis Prophetæ capita Prælectiones

Genève, 1565 (omslag 9de eeuws).

Bezit van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam, Bijzondere Collecties.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden