Nieuws

Omikron dook al in november op in Nederlandse teststraten

Toen Zuid-Afrika drie weken geleden de wereld alarmeerde over de opkomst van wat later de ‘omikronvariant’ ging heten, liepen er vespreid door Nederland al mensen rond met het virus in de keel. In de week voorafgaand aan het alarm, meldden zich in de Nederlandse teststraten nog eens zeker vier mensen met de omikronvariant onder de leden.

Maarten Keulemans
Demissionair premier Rutte licht op 14 december de coronamaatregelen toe. Beeld Bart Maat / ANP
Demissionair premier Rutte licht op 14 december de coronamaatregelen toe.Beeld Bart Maat / ANP

Dat blijkt uit nieuwe cijfers die het RIVM vrijdagmiddag heeft vrijgegeven. Op vrijdag 26 november besloot de Wereldgezondheidsorganisatie de nieuwe variant uit te roepen tot ‘variant van zorg’. Maar eerder die week moet het virus al vier keer zijn opgepikt met een GGD-wattenstaafje, blijkt bij nadere analyse.

Dat komt nog bovenop twee omikronvirussen die het RIVM al eerder in GGD-monsters vond. Bij elkaar duidt dat op een snelle opmars van omikron, zegt RIVM-viroloog Chantal Reusken desgevraagd. ‘Bij de alfa- en de deltavariant fluctueerde het in het begin: dan vonden we hem weer wel, dan weer een weekje niet. Maar wat we nu zien wijst toch op een snel toenemende transmissie van deze variant in de samenleving, met een groeisnelheid die overeenkomt met wat we zien in het buitenland.’

De omikronvirussen die het RIVM heeft aangetoond, zitten verspreid door het hele land, zegt Reusken. Met uitschieters: zo was in Amsterdam het aandeel omikron in steekproeven woensdag al gestegen naar 25 procent. ‘En dat allemaal ondanks de huidige maatregelen. Binnen no time is de variant dominant’, aldus viroloog Menno de Jong bij EenVandaag

Half procent

In een virussteekproef van 1.259 monsters van de week van Sinterklaas, vond het RIVM nog eens drie exemplaren van het omikronvirus. Dat aantal zal naar verwachting nog verder oplopen, want de analyses lopen nog. Ruwweg denkt het RIVM dat de hoog besmettelijke variant begin december zo’n half procent van alle virussen uitmaakte.

Volgens een eerste, nog zeer ruwe berekening van het RIVM zal de variant waarschijnlijk al kort na de jaarwisseling dominant zijn in ons land. Daarop zou een ziektegolf kunnen volgen, met 600 ziekenhuisopnamen en 100 tot 125 ic-opnamen per dag, schatte Jaap van Dissel deze week op basis van Britse cijfers.

Cruciale onzekerheid daarbij is hoe ziekmakend de variant precies is. Zuid-Afrikaanse cijfers laten tot dusver maar weinig ziekenhuisopnames zien, maar dat beeld kan vertekend zijn: Zuid-Afrika heeft immers een veel jongere bevolking en beleeft momenteel zomer. Vast staat dat ook omikron ruwweg hetzelfde ziektebeeld geeft als eerdere varianten: milde, griepachtige klachten, maar ook ziekenhuisopnamen en sterfgevallen, zo zei WHO-wetenschapper Maria Van Kerkhove donderdag in een toelichting op de situatie.

Omvang

‘De bezorgdheid zit in de omvang’, benadrukt Reusken. ‘Zelfs als er minder ziekenhuisopnames zijn, maar de besmettelijkheid is veel groter, kan dat voor grote problemen zorgen.’ Het virus plukt dan zo snel de nog kwetsbaren uit de samenleving, dat de ziekenhuizen toch weer vollopen, vrezen epidemiologen.

Saillant detail is dat de omikronvariant achteraf gezien al volop rondging toen de GGD drie weken geleden probeerde net aangekomen reizigers uit Zuid-Afrika te isoleren, tijdens een chaotische nacht. Afgelopen weken kwamen in ons land nog eens ongeveer honderd met de variant besmette mensen aan het licht, van wie de meeste reizigers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden