'Omgeving moet meebetalen aan infrastructuur'

Met 'geld uit de grond' kunnen heel wat infrastructurele werken betaald worden, zoals de hogesnelheidslijn en de Betuwe-route. Grondeigenaren en andere belanghebbenden die profiteren van zulke projecten, zouden extra belasting moeten betalen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Het eerste kabinet-Kok verzamelde 'een groslijst van 65 miljard gulden aan projecten' voor de verbetering van de Nederlandse infrastructuur, die in de praktijk nauwelijks van de grond komen. Het geld wordt vrijwel uitsluitend gezocht op de rijksbegroting.

'Dat is een misverstand', vindtNyfer. Dat geld wordt daar niet gevonden, omdat Nederland is gebonden aan strenge Europese afspraken om staatsschuld en financieringstekort terug te dringen.

Beter dan via het Rijk alle belastingbetalers aan te slaan voor bijvoorbeeld de Betuwe-lijn, is het om direct belanghebbenden de rekening te laten betalen. Zulke projecten leiden steevast tot een waardestijging van de grond in de directe omgeving. Die komt nu geheel ten goede aan de grondeigenaren. De overheid zou een belasting kunnen heffen over die waardestijging. Ook zouden bijvoorbeeld bedrijven in de nabijheid van een nieuwe spoorlijn een 'baatbelasting' kunnen betalen. Bijkomend voordeel van zo'n belastingis dat wonen en werken beter gespreid raken over Nederland. Het Nyfer-rapport geeft enkele voorbeelden. Versnelde aanleg van de Tweede Maasvlakte bezuiden Rotterdam 'maakt het mogelijk om havenfuncties uit de stad te verplaatsen'. Op de vrijgekomen kades kunnen huizen worden gebouwd. 'De waardestijging van de grond geeft ruimte om de benodigde infrastructuur te financieren. Daarnaast is het mogelijk riante woningen te bouwen ten zuiden van Rotterdam. De winst uit deze - voorheen agrarische - grond zorgt voor extra geld uit de grond.'

Rotterdam slaat dan twee vliegen in één klap: én meer bedrijven, én meer koopkrachtige huizenkopers zullen naar de stad trekken. 'Dit betekent meer werkgelegenheid en dus minder uitkeringen vanuit Den Haag.' Zo zou volgens Nyfer 3,8 miljard gulden kunnen worden terugverdiend van de 4,5 miljard die de aanleg van de Tweede Maasvlakte kost.

Een andere kandidaat is de snelle zweeftrein van Amsterdam naar Groningen, een investering van vijf miljard gulden die niet voor 2010 is gepland. Hoe korter de reistijd naar de Randstad, hoe hoger de waarde van de grond in de noordelijke provincies, die nu nog heel goedkoop is. Als de zweeftrein die reistijd tot een derde reduceert, kan volgens Nyfers de investering geheel worden terugverdiend uit een belasting over de waardestijging van de grond.

Forenzen kunnen dan 'een woning in de ruime Friese natuur afwegen tegen een huis in de Randstad, omdat dan de reistijd per trein misschien zelfs korter is dan de file-ergernis op de A1 of bij de Velsertunnel'. Meer zweeftreinhaltes onderweg betekenen bovendien 'een tweede kans om de kwaliteit van het wonen in Almere en Lelystad te verbeteren'.

Deze nieuwe financiële aanpak is volgens Nyfer in andere EU-landen allang gemeengoed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden