Omgangsonrecht vereist hardere maatregelen

Gescheiden ouders die de omgang frustreren tussen hun kind en de niet-verzorgende ouder, moeten harder aangepakt worden. Boris Dittrich doet drie nieuwe suggesties....

In Nederland scheiden jaarlijks ongeveer 38 duizend echtparen. Bij 33 duizend van hen worden omgangsregelingen met de kinderen vastgesteld. Bij 40 procent van deze regelingen ontstaan problemen. Wat betekent dat voor een kind? Eerst maakt het jarenlang mee dat de ouders elkaar verwijten maken.

Elk kind wil dat zijn ouders van elkaar houden. Het voelt zich machteloos, wanneer zij besluiten uit elkaar te gaan. Vaak vraagt een kind zich af: is het mijn schuld? Kan ik mijn ouders niet bij elkaar houden? Komen er problemen over de omgang, dan raakt het kind verstrikt in de ruzies.

Ouders die geen overeenstemming bereiken over een omgangsregeling of over de uitvoering daarvan, kunnen hun conflict aan de rechter voorleggen. Vaak levert dat nog meer strijd op. De rechter kan een omgangsregeling of een wijziging daarvan vaststellen. Toch is zo'n rechterlijke beslissing meestal niet de oplossing.

Het komt vaak voor dat een opgelegde omgangsregeling door de verzorgende ouder, meestal de moeder, niet wordt nagekomen. De vader heeft dan het nakijken.

Het is om gek van te worden. Als vader hou je van je kinderen. Naarmate de tijd verstrijkt, groeit de frustratie. Elke dag telt. Het is een groot onrecht dat omgangsregelingen niet worden nageleefd. Het gebeurt duizenden keren per jaar. Met name vaders zijn er de dupe van. Ze voelen zich machteloos.

Waarom doet niemand iets? Waarom wordt de wet niet aangepast? Terechte vragen.

Dit omgangsonrecht heeft een enorm negatieve uitstraling. De kinderen zijn de dupe van de ruziënde ouders, de ouders zelf ook. Het levert alle betrokkenen emotionele schade op.

Oud-D66 senator Peter Hoefnagels is deskundig op het gebied van echtscheidingsbemiddeling. Zijn ervaring is dat veel vastgelopen relaties vlot kunnen worden getrokken na gesprekken met een onpartijdige bemiddelaar. Ouders kunnen hun grieven in een bepaald kader plaatsen en leren te luisteren naar de klachten van de ander. De bemiddelaar brengt structuur aan. Ouders kunnen afspraken maken, voordat zij gaan scheiden.

De ervaring leert dat bemiddeling succes kan hebben. Het voorkomt pijnlijke echtscheidingen en onuitvoerbare omgangsregelingen. Bemiddeling en begeleiding na echtscheiding, wanneer de omgangsregeling is vastgelopen, zijn ook essentieel. Daarom opper ik een wettelijke verplichting voor ouders met kinderen die gaan scheiden en die onderling niet tot goede afspraken kunnen komen, om zich tot een bemiddelaar (mediator) te wenden. De kosten van de bemiddeling zijn voor de staat en moeten vallen onder het systeem van gefinancierde rechtshulp, voorzover de ouders die kosten niet zelf kunnen betalen.

Bemiddeling moet ook verplicht worden gesteld aan reeds gescheiden ouders die problemen krijgen bij de uitvoering van de omgangsregeling. De gang naar de rechter moet pas mogelijk worden, als bemiddeling op niets is uitgelopen. Er zullen situaties blijven, waarin de verzorgende ouder weigert mee te werken aan een omgangsregeling.

Omdat een kind recht heeft op contact met beide ouders, behalve in extreme situaties, mag de wetgever hierin niet berusten. De verzorgende ouder die weigert een opgelegde omgangsregeling na te komen, mag het kind niet weghouden van de andere ouder.

De wet geeft een aantal mogelijkheden, die geen allen afdoende werken, zoals het kort geding en de dwangsom die de rechter de weigerachtige ouder kan opleggen. In een enkel geval dat de kinderen beter af zijn bij de andere ouder, kan de rechter het gezag aan die ouder overdragen. Vaak kan echter niet gezegd worden dat de verzorgende ouder de kinderen slecht opvoedt en blijkt deze vergaande oplossing een dode letter te zijn.

Toch moet er iets gebeuren. D66 wil dat in de wet wordt opgenomen dat wie de de omgangsregeling niet nakomt, veroordeeld moet kunnen worden tot de kosten van de procedures die de andere ouder moet maken om zijn recht te halen. Het systeem van kostencompensatie in het familierecht moet in dit soort situaties op de helling.

Daarnaast wil D66 dat de huidige wettelijke regeling van de ondertoezichtstelling wordt uitgebreid met een omgangs-OTS. De wet wordt zodanig aangepast dat de verzorgende ouder op verzoek van de ouder die bij zijn kinderen wordt weggehouden, onder toezicht kan worden gesteld.

In het kader van deze omgangs-OTS wijst de rechter een bijzondere kindervoogd aan die voor de belangen van het kind opkomt. De kindervoogd moet de omgangsregeling op gang proberen te brengen.

Als prikkel voor de verzorgende ouder om mee te werken aan de pogingen van de kindervoogd mag de kinderbijslag op een aparte rekening worden gezet en aangewend worden ten behoeve van de uitvoering van de omgangsregeling. Deze voorstellen zijn in het belang van kinderen. Aan veel situaties van omgangsonrecht kan zo een einde worden gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden