Omgang met Jakarta

HET staatsbezoek van president Abdurrahman Wahid aan Nederland is een bijzondere gebeurtenis. Het is pas de tweede keer sinds de Republik Indonesia zich in 1945 onafhankelijk verklaarde dat een Indonesisch staatshoofd een officieel bezoek brengt aan Nederland....

De eerste president van Indonesië, Sukarno, was in eigen land geliefd, maar riep hier bij velen weerzin op. Sukarno had Nederland graag willen bezoeken, maar het is er nooit van gekomen. Want al spoedig verzuurde een slepend conflict over het bezit van westelijk Nieuw Guinea (Irian Jaya) de verhouding grondig.

Onder Sukarno's opvolger Suharto tekende zich aanvankelijk een verbetering af. Suharto bracht in 1970 een officieel bezoek aan Nederland. Later leidde kritiek van Nederlandse zijde op Suharto's autoritaire bewind en de schending van de mensenrechten op Oost-Timor opnieuw tot een ernstige verkoeling van de relatie.

Het zou niet terecht zijn om de schuld voor die stroeve verstandhouding eenzijdig aan Nederland toe te schrijven. Sukarno was Indonesië's vader des vaderlands, maar ook een grillig en onberekenbaar politicus. Onder Suharto werd Indonesië een stabiel land met een groeiende welvaart, maar met vrijheid en mensenrechten was het treurig gesteld. Nederlandse kritiek daarop hoefde niet achterwege te blijven, maar het koloniale verleden maakte voor beide partijen het uiten van die kritiek tot een hachelijke exercitie. Aan Nederlandse kant overheerste vaak krampachtigheid, soms aangelengd met een forse scheut paternalisme. 'Wij' hadden immers altijd al geweten wat goed was voor 'Indië'.

Inmiddels leven we in het jaar 2000 en de generatie voor wie de dekolonisatie een traumatische ervaring was, bevindt zich niet meer in het hart van politiek en samenleving. De voorwaarden voor een keerpunt in de relatie tussen beide landen zijn gunstig, te meer omdat Indonesië nu een democratisch gekozen parlement en president heeft. Die president is ruim van geest en heeft behoefte aan politieke en economische banden met Europa. Met behulp daarvan moet Wahid zien te vooorkomen dat Indonesië in een neerwaartse spiraal terechtkomt van instabiliteit, vlucht van investeerders en nog meer sociale en etnische onvrede.

Nederland kan een rol spelen als verbindende schakel tussen Indonesië en Europa. Het creëren van een nieuwe band tussen de twee naties - op basis van gelijkwaardigheid en zonder overspannen verwachtingen - zou voor Nederland voorop moeten staan. Dat is veel belangrijker dan de vraag of oud-premier Lubbers al dan niet bemiddelt op de Molukken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden