Dagkoersen Uw politieke nieuwsbrief

Omgaan met Forum: het grote aftasten begint

GESPREK VAN DE DAG

Thierry Baudet en Hans Wiegel tafelden zaterdagavond samen in Le Petit Bistro in Sneek. Beeld Marcel Van Den Bergh

Goedemiddag,

De politieke situatie in het land is niet meer dezelfde als vorige week rond deze tijd, zoveel is wel duidelijk. Nu is de vraag of dat ook concrete gevolgen krijgt. In de provincies en op het Binnenhof.

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Omgaan met Forum I
Er was een tijd dat je in Nederland een politicus een besmeurde taart in het gezicht kon gooien zonder dat daar op het Binnenhof in brede kring met grote zorg op werd gereageerd. Het was een van de factoren die destijds bijdroegen aan de beschuldigingen dat Pim Fortuyn door het landsbestuur ‘gedemoniseerd’ werd of in elk geval niet goed genoeg beschermd.

Een politieke moord, zeventien jaar en heel veel bedreigde politici later, is schouderophalen er allang niet meer bij. Bedreigingen zijn niet vrijblijvend, beseft iedereen, maar kunnen een voorbode zijn van ernstig onheil. Elke vorm van intimidatie of bedreiging wordt daarom tegenwoordig in de sterkst mogelijke bewoordingen afgekeurd. Ook vanuit het Torentje, dat vandaag opriep onmiddellijk te stoppen met het bedreigen van Thierry Baudet, een verschijnsel dat sinds vorige week om zich heen grijpt: ‘Alle politici moeten in veiligheid en vrijheid hun werk kunnen doen.’

Omgaan met Forum II
Het duurde in 2017 lang voordat het derde kabinet-Rutte geformeerd was. En toch was dat eigenlijk twee jaar eerder al gebeurd, op de avond van de provinciale verkiezingen van 2015. In alle fractiekamers zong het meteen rond: VVD, CDA, D66 en CU bleek de enige ‘werkbare coalitie’ met een meerderheid in de Eerste Kamer. Dit keer is het ingewikkelder. Er zijn al geen reële vierpartijencombinaties meer mogelijk. De informateur die na de volgende landelijke verkiezingen de opdracht krijgt om een meerderheidscoalitie bij elkaar te zoeken, krijgt een zware dobber.

Althans als dat de opdracht blijft. Want de situatie in de Eerste Kamer drukt politiek Den Haag met de neus op een feit dat al veel langer wordt aangekondigd: nu de tijd van de grote, stevig verankerde volkspartijen voorbij is, moet misschien  het streven naar dichtgetimmerde meerderheden maar eens worden losgelaten. Dat zou de politiek spontaner, doelgerichter en inhoudelijker kunnen maken.  Dat zegt bijvoorbeeld Wouter Bos, informateur van het vorige kabinet: ‘Op Thierry Baudet kun je veel aanmerken, maar hij had natuurlijk wel gelijk toen hij zei dat het debat over de regeringsverklaring niets voorstelde. Het was totaal voorspelbaar.’

Omgaan met Forum III
In de provincies, waar ze allang gewend zijn geraakt aan zeer brede coalities - soms zelfs met SP en VVD in een college - staan ze vooralsnog voor de vraag wat Forum eigenlijk wil, voordat eventuele coalitiebesprekingen worden opgetuigd. Om te beginnen moet iedereen een beetje ontspannen, is het advies van Hans Wiegel, de populaire voormalige VVD-leider die in het weekend door fotograaf Marcel van den Bergh dinerend met Baudet werd aangetroffen in Sneek (foto boven). En dat ontspannen geldt ook voor Baudet en diens partijgenoten, vindt Wiegel, in 2002 nog door Pim Fortuyn genomineerd als kandidaat-premier‘Dat ze eisen dat meerdere ministers moeten ophoepelen, is flauwekul.’

Omgaan met Forum IV
Wie helemaal niet aan ontspanning toe is, is Freek de Jonge. Diens oproep op het Boekenbal tot een statement tegen Baudets speech van woensdagavond, waarin de Forumleider onder anderen journalisten, wetenschappers en kunstenaars verantwoordelijk hield voor de ondermijning van onze beschaving, oogstte gemengde reacties. Onbegrijpelijk, zegt De Jonge in gesprek met de Volkskrant. ‘Hier kun je niet je schouders over ophalen. We kunnen het niet toestaan dat een politicus die zoveel stemmen heeft getrokken, deze beroepsgroepen verantwoordelijk houdt voor de crisis waarin we zouden zitten.’ Met het uiten van zijn zorgen spreekt De Jonge in elk geval namens de Nederlanders met een migratieachtergrond die vandaag in de Volkskrant reageren op Baudets electorale opkomst. ‘Deze uitslag laat zien dat de tolerantie schijn is.’

Omgaan met Forum V
De protestpolitiek oefent een wonderlijke aantrekkingskracht uit op onze denksporters, al weten we dat niet voor hen allen een rimpelloze politieke carrière is weggelegd. De nieuwste in deze traditie is schaker Loek van Wely, die binnenkort voor Forum voor Democratie een zetel inneemt in de Eerste Kamer. Ook voor Van Wely zal het vast nog even zoeken zijn naar wat hij daar allemaal gaat zeggen en vinden, maar in één opzicht was hij Baudet al jaren vooruit, zoals blogger/auteur Renzo Verwer reconstrueert in zijn blog: al eind jaren negentig maakte Van Wely met succes een punt van schakers met dubbele nationaliteiten

Omgaan met Forum VI
Van onderschatting van Forum door andere partijen zal geen sprake meer zijn, nu zij weten waarmee ze te maken hebben: Forum blijkt een geoliede en zeer doelgerichte campagnemachine, zo reconstrueren onze verslaggevers Frank Hendrickx en Dion Mebius: er is afscheid genomen van oude teksten, er is heel veel geld te besteden en Baudets natuurlijke opponenten lieten het erbij zitten. Niet alleen voor de politici, maar ook voor de campagneteams ligt een uitdaging te wachten nu er alweer Europese verkiezingen op komst zijn. 

Dat denkt ook politiek commentator Martin Sommer, die de afgelopen jaren enkele studiebijeenkomsten van Forum bezocht: ‘Baudets grote slag is uiteraard dat hij de VVD is gepasseerd als grootste partij. Hij treedt daarmee in de voetsporen van Fortuyn, die het voor elkaar kreeg de PvdA te splijten en te decimeren, en daarna Wilders, die het CDA decimeerde en spleet.’

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden