Omdat Yogyakarta is drooggelegd, ga ik er nooit meer naar toe

De ingezonden brieven van zaterdag 10 februari.

Yogyakarta Beeld Gerrit-Jan Ek

Brief van de dag

Woensdag een groot verhaal over de drooglegging van Yogyakarta. Geen bier meer, alleen illegaal. Ik ben tweemaal in Yogya geweest en zal er hierom nooit meer naartoe gaan. Voor mij is een beetje bier en wijn elke dag een basisbehoefte, naast aardappelen, vlees, rijst en groenten.

In India heb ik het op een zogeheten 'droge dag' meegemaakt, jaren zeventig, dat ik in een zaak, boven, tussen ongewassen hoeren, achter een jute gordijn bier zat te drinken. Beneden, op straat, stond een medeplichtige (met een fluitje in zijn mond) op wacht voor de politie. Daar betaal je extra voor.

In India heb je in de meeste deelstaten eens per maand een droge dag. Als je het weet, kun je van te voren wat inslaan. Ik ben in India ook in een drooggelegde deelstaat geweest. Als buitenlander heb je dan wel recht op het gebruik van alcohol, zij het beperkt. Toen moest ik een stapel formulieren invullen, een pasfoto laten maken en fotokopieën geven van mijn vliegticket en paspoort. Daarmee had ik mezelf het recht verschaft om heel duur één glas whisky te kopen, in de lobby van het hotel, onder toezicht van de manager. 'Two fingers' whisky, niet meer. Ik mocht dat glas niet meenemen naar mijn kamer, maar ik moest het staande opdrinken, als een soort acuut medicijn bij de dokter.

Amerika heeft veel ervaring opgedaan met drooglegging, in de jaren dertig. Denk aan Al Capone, veel films met Robert de Niro. De boodschap: nooit aan beginnen. Het wordt smokkel, illegale handel, criminaliteit, moord en doodslag.

De moslims in Indonesië kennen die geschiedenis niet. Ik wist dat het al een tijd zo was in Atjeh. Twintig stokslagen per glas bier. Bali is anders, hindoeïstisch, maar zal onder toenemende druk van Jakarta komen te staan.

Jos Kool, Leerdam

Marleen Barth

Wachtgeldverhoging, afgedwongen huurverlaging voor de burgemeesterswoning en een vakantie op de Maldiven, en dat laatste dan ook nog buiten de recesperiode om. Hiervoor mogen we de typering 'salonsocialist' toch wel weer 'ns uit de la trekken?

Nicolai Duin, Nijmegen

Maldiven

Dat Marleen Barth afgerekend wordt op het feit, dat ze niet aanwezig is bij de belangrijke stemming over de Donor-wet... terecht. Maar dat de Maldiven geen vakantiebestemming mag zijn voor een sociaal-democraat... belachelijk! Tot aan het Journaal aan toe is commentaar op de 'luxe' bestemming.

Natuurlijk kun je je afvragen, of ver vliegen nog 'done' is, maar dat kun je je van heel veel dingen afvragen. Als je van rust, duiken, snorkelen en een prachtige onderwaterwereld houdt, is het een geweldige vakantie-bestemming, die ik iedereen kan aanraden.

En als dat tot gevolg kan hebben, dat steeds meer mensen de waarde inzien van het beschermen van de prachtige, kleurrijke riffen, is dat mooi meegenomen! Die bescherming is voor een groot deel afhankelijk van inkomsten uit toeristische activiteiten.

Truus te Winkel, Apeldoorn

Koning wordt mens

Het zijn boeiende tijden. Eerst maakte de Tweede Kamer - terecht - een eind aan de gewoonte om de koning een regisserende rol te geven in de kabinetsformatie. Nu wordt dan eindelijk het initiatiefwetsvoorstel besproken om de majesteitsschennis uit het Wetboek van Strafrecht te halen, waarbij en passant de buitenlandse staatshoofden ook worden meegenomen. Daarmee - tenminste, als er een meerderheid voor is - zijn we op de goede weg.

Maar we zijn er nog niet; één archaïsch element van een bijzonder hardnekkige soort staat voorlopig nog fier overeind: het erfelijk koningschap. Hoe dan ook: de menswording van het koningschap is onstuitbaar.

Henk Schell, Bennebroek

Lucebert

Het lijkt erop dat de kwalijke symphatieën waar men Thierry Baudet van beticht eigenlijk van toepassing zijn op meneer Lucebert. De kunstenaar die vooral in artistiekerig links zijn bewonderaars had. Zo zie je maar... niets is wat het lijkt. Alles wat verweert is waardeloos.

J.W. Nieuwpoort, Alkmaar

Weg met die zetels

Nederland moet er in 2019 drie zetels bijkrijgen, vindt een meerderheid van het Europees Parlement. Na de Brexit gaan er 73 zetels verloren. Dan denk ik: fantastisch, dat scheelt weer 73 salarissen en onkostenvergoedingen. Waarom moeten die zetels verdeeld worden?

Nel Vermeer, Breda

Futloze woorden

Vanochtend hoorde ik op het perron van het station in Dordrecht bij het omroepen van een dienstmededeling voor het eerst de aanspreekvorm 'Beste reizigers' in plaats van 'Dames en heren'. Net zoals na de Franse Revolutie iedereen werd aangesproken met burger. En na de Russische Revolutie het woord kameraad standaard werd. Om te benadrukken dat nu echt iedereen gelijk was en gelijke rechten had en er een breuk met het verleden was. Burger, kameraad, reiziger, het zijn allemaal futloze woorden, eenheidsworst, woorden voor de eendimensionale mens.

Reint Steensma, Dordrecht

Privacy

Tegenstanders van de aftapwet laten de privacy van de burger zwaarder wegen dan een effectieve terrorismebestrijding. Zij verliezen daarbij uit het oog dat de schending van privacy in casu vederlicht is, in elk geval zo licht dat het in dit verband bezigen van woorden als 'big brother state' ronduit belachelijk aandoet. Bij werkelijk zwaarwegende aantasting van de privacy past een ander verhaal. Hoe dat kan luiden, heb ik ondervonden toen ik in september '44 tijdens een razzia voor de Arbeitseinsatz door de Duitsers was opgepakt.

H.C. Heering, Sappemeer

Karpatenkoppen

Max Pam noemt Bulgarije nu roulerend EU-voorzitter met stip het 'vreselijkste land' van Europa. Vroeger al vol criminele bendes. Argeloze toeristen werden daar met honden opgewacht. Nog steeds een 'land van zakkenrollers, communistische karpatenkoppen, paraplumoorden en grootschalige fraude met uitkeringen'. Het is echter ook het land waar tijdens de Tweede Wereldoorlog bijna alle Joodse burgers gered konden worden. Dit mede dankzij koning Boris, die in 1943 weigerde aan het Duitse bevel te voldoen om de Bulgaarse Joden weg te voeren naar de vernietigingskampen in Polen. Onze koningin zat in die tijd in Londen. In Bulgarije leefden in 1945 meer Joden dan in 1940. In Nederland nam in diezelfde periode de Joodse bevolking af met 102.000 slachtoffers. Dus laten we die Bulgaarse karpatenkoppen niet al te veel onderschatten.

Alfred Pijpers, Amsterdam

EU en belang

EU-commissaris Hahn zegt: 'Vertel de burgers maar dat het in ons belang is.' Zie daar waar de Europese schoen wringt. Lastiger is het de burgers te vertellen dat het in hún belang is.

Bernard Friderichs, Poortvliet


Wereldvoedselprobleem: industriële landbouw is juist heel duur

Fabeltjes

Had ik net het voortreffelijke ingezonden stuk van biologische boer Jan Overesch uit de krant geknipt (O&D, 6 februari), staat er twee dagen later de reactie van Dirk Hulst uit Leiden tegenover. Die kan er ook wat van! Over fabeltjes gesproken. Dat de Nederlandse landbouw de uitdijende wereldbevolking kan voeden, bijvoorbeeld. Als Hulst zijn ogen opent, ziet hij wat voor gevolgen dat heeft voor ons landschap. En dat is precies wat Overesch beschrijft.

Laat Dirk Hulst gerust zijn hoofd weer in het zand steken met zijn ongebreidelde geloof in kunstmest en bulkproducten. Dit is het korte eind waar hij aan trekt. Zelfs wetenschappers uit Wageningen zien dat! Dat consumenten bereid moeten zijn meer te betalen voor landbouwproducten is ook ontegenzeggelijk waar. Als studentje zonder rijke ouders, met een inkomen van 800 gulden per maand kon ik overigens prima bij de biologische winkel terecht!

Siemen Dijkstra, Dwingeloo

Boer Jan Overesch.

De wereld op zijn kop

Dirk Hulst vindt de huidige praktijken in de intensieve agrarische industrie een zegen, 'want efficiënter, goedkoper en de enige manier om de wereldbevolking te voeden, zonder dat we natuur moeten opofferen aan nieuwe akkers'. Wat een onzin en de wereld op zijn kop.

De werkelijkheid is dat het juist de intensieve agrarische industrie is die natuur doet verdwijnen voor het creëren van steeds grotere arealen monocultuur. En daarvoor betalen wij een hoge prijs. Te beginnen met de enorme subsidies die niet in de prijzen zijn verrekend.

De hoogste kosten ook niet zichtbaar in de prijzen worden veroorzaakt door al het gif dat op weg is naar het grondwater dat hiervan later gezuiverd moet worden, evenals van het nitraat door overbemesting. Dat geldt ook voor de structurele verontreiniging van het grond- en oppervlaktewater met multiresistente bacteriën waardoor hoge kosten voor gezondheidszorg ontstaan, zoals deze week te zien was in een reportage op de Duitse televisie. De kosten als gevolg van de structurele fraude in de agrarische industrie nog daargelaten.

Hans de Kort, Raalte

Nu snel biologische landbouw

Het geloof van Dirk Hulst in de 'moderne' landbouw is niet gebaseerd op feiten. Het wereldvoedselprobleem is geen probleem van hoeveelheid maar van distributie. De prijs van grootschalige voedselproductie door de industriële landbouw is bovendien op termijn niet houdbaar. De kosten voor grondwaterzuivering lopen steeds meer op door het gebruik van kunstmest. Ook gaat per minuut wereldwijd 23 hectare vruchtbare landbouwgrond verloren door bodemuitputting. Tenslotte wijst recent onderzoek in Duitsland uit dat de insectenpopulatie met 75 procent is afgenomen. Dit speelt ook in Nederland.

Gelukkig is er ook goed nieuws: het veelgebruikte argument dat biologische landbouw minder productief is, kan van tafel. Vorige week bleek uit onderzoek dat de productiviteit van biologische landbouw na ongeveer dertien jaar gelijkwaardig is aan die van gangbare landbouw. De bodemstructuur verbetert, waardoor de opbrengsten toenemen. Bovendien spoelt in de biologische landbouw tot 50 procent minder nitraat uit.

Volop reden om nu snel werk te maken van de overgang naar meer biologische productie. Dit voorkomt meer schade op korte termijn en levert een stabielere voedselvoorziening op.

Bavo van den Idsert, directeur Bionext

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.