Omdat er meer is in het leven dan bier verkopen

Staatsbosbeheer wilde af van het historische landgoed Dordwijk (bij Dordrecht) en vond in de personen van Hans Loos en Daan van der Have bereidwillige exploitanten....

De inspectie te velde, de een in blauw colbert en met gepoetste schoenen, de ander met moeite een hotsende kinder-buggy voortduwend, verloopt misschien nog wat onwennig ('Hoe noem jij dat? Koude bakken. . .?'), maar allebei zien ze reikhalzend uit naar het ogenblik dat de overall aan mag en schoffel, riek en kruiwagen van stal kunnen worden gehaald. 'Ik heb er gewoon vreselijk veel zin in om weer iets met mijn handen te gaan maken', had Daan van der Have twee uur eerder al bekend, terwijl hij de rekening van de lunch voorzien van een snelle paraaf aan een van zijn tientallen personeelsleden teruggaf, 'en eindelijk komt het er dan van. Twee dagen naar kantoor, alle andere in de tuin'.

Samen en apart hebben ze avondenlang lezingen bijgewoond over het onderwerp, en ernstig studie gemaakt van de regels met betrekking tot aanleg, structuur en beplanting van een Victorian Kitchen Garden. Nu alle kennis is verzameld en bij deze en gene deskundig advies werd ingewonnen, kunnen de mouwen worden opgestroopt. 'Het wordt in tweeërlei opzicht een proeftuin. Opzet en indeling zijn voor zover mogelijk authentiek, met het pootgoed willen we experimenteren. We gaan oudhollandse en buitenlandse gewassen planten, op zoek naar de echte smaak van groenten. Er zijn namelijk nog maar weinig echt lekkere dingen te koop, dus tja, dan moeten we ze zelf maar gaan verbouwen.'

Ze noemen de Italiaanse notensla 'Rucola', maar ook tomaten, courgettes, vijgen, perziken en bijzondere pererassen. En als het straks wat wordt met die moestuin, dan is het denkelijk dat ze met de opbrengsten ervan toch weer eens voor derden zullen gaan koken. Zetten ze over een tijdje in de orangerie wat tafels en stoelen neer, en mogen de liefhebbers tegen een kleine vergoeding aanschuiven. 'Het gaat er ons niet om dat we er geld mee verdienen. Wat telt is de authenticiteit van de gebruikte produkten en het plezier dat we aan het verbouwen en bereiden ervan beleven. Maar allicht dat een hoop mensen dat niet wil geloven. Ze willen niet aannemen dat commercialiteit niet ons eerste doel is.'

Tien jaar hebben ze erover gedaan om het uitgaansleven in Rotterdam mede te helpen maken tot wat het nu is, en tot nader order moet dat genoeg zijn. Daan van der Have (44) en Hans Loos (38) trekken zich voorlopig goeddeels terug uit de horeca. Eerder al werd het illustere jazz-café Dizzy verkocht, daarna volgden Zocher's en Loos, beide behorend tot de eerste grand-cafés van Nederland, café-restaurant De Unie, het Italiaanse restaurant Lux, theatercafé-spectacle Floor en grand-café Merz in Dordrecht. Onlangs ging het Westerpaviljoen, huidig trefpunt van de plaatselijke finefleur, op andere eigenaren over, zodat alleen Hotel New York en het aanpalende Illegale Visrestaurantje nog overblijven in wat ooit met een mengeling van afgunst en ontzag 'het Dizzy-imperium' werd genoemd.

Ook in die twee zaken zullen Van der Have en Loos zich voortaan veel minder vaak laten zien dan te doen gebruikelijk was, want hun dagelijkse aanwezigheid is er niet langer vereist. Immers, het hotel-café-restaurant, gevestigd in het voormalige hoofdkantoor van de Holland Amerika Lijn op de zuidoever van de Maas, is vanaf de opening in mei 1993 zo populair dat kamers ruim van tevoren dienen te worden geboekt, terwijl het reserveren van een tafel er op schier dezelfde logistieke onmogelijkheden stuit. Prachtig, die toeloop, zo hebben de twee ondernemers op zeker moment nuchter geconstateerd, om direct daarop net zo minzaam vast te stellen dat het daarmee toch niet afgelopen kon zijn met het avontuur.

Van der Have: 'We hebben er indertijd moeite mee gehad Hotel New York voor het publiek open te stellen, simpelweg omdat we de periode die er aan voorafging zo leuk en boeiend vonden. We wilden dat gevoel van die persoonlijke betrokkenheid eigenlijk nog niet kwijt. Natuurlijk was het succes dat volgde fantastisch, maar tegelijk zie je dan toch ook weer uit naar een andere uitdaging.'

Met andere woorden: toen het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij niet zo lang geleden te kennen gaf van het in 1630 gestichte landgoed Dordwijk in Dubbeldam (gemeente Dordrecht) af te willen en het stadsbestuur niet de geschikte partij bleek om dat bezit van de overheid over te nemen, verklaarden Daan van der Have en Hans Loos zich 'dus maar' bereid om de historische buitenplaats aan te kopen.

Het 14,5 hectare grote en rond 1850 door architect J.D. Zocher opnieuw, in Engelse landschapsstijl ingerichte park telt twee kapitale, negentiende-eeuwse villa's, een orangerie, een middeleeuwse kasteelboerderij en dito tuinmanswoning, benevens een hertenkamp, een Victorian Kitchen Garden van 1400 vierkante meter, een druivenkas, een koetshuis, een ijshut en een enorme werkschuur. De opstallen liggen verscholen in een even romantische als dramatische compositie van grasweiden, bosschages, een met dotters en lelies bezaaide, slingerende waterloop, en tientallen zorgvuldig gegroepeerde soorten planten en bomen.

Waarbij dan wel moet worden aangemerkt dat de toestand waarin het complex als geheel verkeert tamelijk treurig is, want geld om het kortelings tot rijksmonument bestempelde landgoed te restaureren is er nooit geweest. Door gebrek aan deskundig onderhoud is het ontwerp van het park teloorgegaan, zijn de vista's (zichtlijnen) tussen het lommer dichtgegroeid, en konden ook de tuinornamenten, koepels en schitterende orangerie niet van de onttakeling worden gered. De uit 1892 daterende Villa Sorghvliet, eens winterverblijf van de adellijke familie Van de Wall-Repelaer, staat al vijftien jaar leeg en verloor vorige winter door brand de twee bovenste verdiepingen.

Een en ander kan de nieuwe rentmeesters van Dordwijk niet deren. Ze willen per slot van rekening aantonen dat particulieren daar kunnen slagen waar de overheid onverrichterzake afhaakt. Dat het landgoed er behoorlijk verwaarloosd bij ligt, is dan nog niet eens zo'n beroerd uitgangspunt, vinden Van der Have en Loos. 'Het sterkt ons in de wil om het opnieuw op te bouwen. Enerzijds uit ideële motieven, want we willen een maatschappelijk-culturele bestemming aan het park geven. Anderzijds uit eigenbelang. Het is een voorrecht om hier te kunnen wonen. Dat heeft uiteraard de doorslag gegeven.'

Van der Have en Loos willen Dordwijk met behulp van Monumentenzorg en de Stichting tot Behoud van Particuliere Buitenplaatsen terugbrengen in zijn originele staat. Daarvoor investeren ze over een periode van drie, vier jaar ruim vijf miljoen gulden, bijeengebracht uit eigen vermogen, een lening bij de bank en enkele restauratie-subsidies. De helft van de kosten moet worden terugverdiend door de verkoop van tien wooneenheden, die na opsplitsing van de boerderij, het koetshuis, de wagenschuur en de tuinmanswoning ter beschikking van particulieren komen. (Villa Dordwijk wordt al bewoond, en voor Sorghvliet is nog geen bestemming gevonden.) De woningen zullen in prijs variëren van 150 tot 300 duizend gulden, en worden zowel op basis van erfpacht als recht van opstal te koop aangeboden. Wie weg wil, is verplicht zijn huis tegen het aankoopbedrag terug te verkopen aan de besloten vennootschap die Van der Have en Loos speciaal voor de financiering van Dordwijk hebben opgericht.

Volgens Van der Have is er, ondanks dat anti-speculatie beding, al sprake van een onafzienbare lijst van gegadigden. Potentiële medebewoners van het landgoed zullen straks worden geselecteerd op grond van door Van der Have en Loos zelf vastgestelde criteria. 'Ze moeten iets met Dordwijk hebben, en in de sfeer ervan kunnen en willen passen. Daarnaast willen we een evenwichtig samengestelde groep mensen, met verschillende sociale achtergronden en leeftijden, en uiteenlopende beroepen. Het is niet de bedoeling dat we hier de ideale leefgemeenschap creëren door slechts boezemvrienden om ons heen te verzamelen.'

Het park wordt opengesteld voor bezoekers, maar krijgt niet het openbare karakter (geen sluitingstijden, vrouwvriendelijke verlichting, verharde paden, pannekoekhuis, bewegwijzering, etc.) dat B en W van Dordrecht er aan hadden willen geven. Van der Have en Loos vinden dat dergelijke voorzieningen afbreuk doen aan de landschappelijke en culturele waarde van Dordwijk, en ze verbazen zich erover dat het stadsbestuur de onderhandelingen ooit met die 'verbeterings-voorstellen' heeft ingezet. 'Als je niet hecht betrokken bent bij de instandhouding van Dordwijk heeft het geen zin om je erover te ontfermen. Dan bouw je het landgoed alleen maar op om het weer aan zijn lot over te kunnen laten.'

Dat het ook anders kan, moeten te gelegener tijd de activiteiten van de stichting Het Bos van Repelaer gaan bewijzen. Een instantie die zich, vooralsnog onder auspiciën van de twee landgoed-eigenaars, met de exploitatie van het park zal belasten. Op het programma staan onder meer rondleidingen, biologie-lessen, lezingen in de orangerie en kleinschalige muzikale en andere culturele activiteiten, waarvan de opbrengsten ten goede komen aan het beheer van het landgoed.

Het opknappen van de orangerie alleen al zal zeven ton vergen, en dan besparen Van der Have en Loos nog op het honorarium van de restauratie-architect. Ze hebben Monumentenzorg er als subsidie-verstrekker van weten te overtuigen dat ze het met summiere adviezen van die dure specialist kunnen stellen. 'We willen zo veel verstand van orangerieën krijgen dat we er zelf over kunnen oordelen. Op die manier slaan we een heleboel stappen over, onderhandelen we rechtstreeks met de aannemer, en vergroten we onze eigen verantwoordelijkheid', zegt Hans Loos.

Zijn dochter in de kinderwagen huilt en is toe aan een flesje, maar het valt hem een beetje moeilijk de hele weg door het park terug te maken om de melk op te warmen. Liever wil hij nog wat aan een bemoste tuinvaas peuteren, of melancholiek zuchten bij het zicht op een vermolmd raamkozijn. Loos is ze allemaal eventjes zat, de klanten die wachten tot ze wat te drinken ingeschonken of eten voorgeschoteld krijgen. Hij wil net als Van der Have timmeren en in de moestuin aan de slag. Zijn eigen tomaat uit zijn eigen koude bak proeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden