Ombudsvrouw: 'De Volkskrant langs de feministische lat'

'De Volkskrant is geen meneer meer', schreef de krant op haar negentigste verjaardag. De bijbehorende fotoreportage op de redactie van de krant sprak een andere waarheid. De lezer zag 23 keer een man voorbijkomen. En zes keer een vrouw. 'Rara hoe kan dat?', vroeg een kritische lezer. 'Waar zíjn die Volkskrantvrouwen?'

Margreet Vermeulen
Hoofdredacteur Philippe Remarque Beeld anp
Hoofdredacteur Philippe RemarqueBeeld anp

De vermeende vrouwonvriendelijkheid van de Volkskrant is een terugkerend thema in de brieven aan de ombudsvrouw. Lezers klagen dat vrouwen in interviews te veel worden doorgezaagd over hun persoonlijk leven, terwijl mannen de kans krijgen te schitteren. Een doorn in het oog zijn ook de pagina's Opinie & Debat en de lezersbrieven waar inderdaad de afgelopen week op elke tien mannelijke auteurs nog geen drie vrouwen stonden. En nogal wat lezers ergeren zich aan de 'triviale' columns van vrouwen die niet verder komen dan hun ouder wordende lichaam, de kinderen en de bakker om de hoek.

Even de cijfers. 40 procent van de redacteuren is vrouw. Ter vergelijking: in 1985 was nog maar een op de tien dagbladjournalisten vrouw. Maar met meer vrouwen op de redactie wordt de krant niet automatisch een mevrouw. Vrouwen kunnen zich zo aan de bestaande mores aanpassen dat er niets verandert. En als ze niet doordringen tot gezichtsbepalende posities en chefsfuncties blijft hun invloed beperkt.

Vrouwen zijn ondervertegenwoordigd in chefsfuncties. Van de 12 chefs zijn er 4 vrouw. De hoofdredacteur is een man, zijn plaatsvervanger ook. De centrale redactie (die bepaalt wat er in de krant komt) is volledig mannelijk. Ook op prestigieuze posten zoals buitenlandse correspondentschappen zitten minder vrouwen (2) dan mannen (16). In het commentaarberaad zit 1 vrouw op 6 mannen. Al met al hebben mannen meer macht bij de Volkskrant dan vrouwen.
De vorige hoofdredacteur streefde naar pakweg 50 procent vrouwelijke chefs. De huidige hoofdredacteur hecht aan een zekere balans, maar kijkt bij sollicitaties niet naar de sekse van de kandidaat. 'Ik volg maar één gedachte: heeft deze persoon de energie, het talent en de ambitie om het beste stuk te schrijven of een deelredactie te leiden? Aan positieve discriminatie doen we niet, dat zou beledigend zijn voor vrouwen.'

De traditionele manier om de 'vrouwvriendelijkheid' van de krant te meten is het turven hoe vaak vrouwelijke deskundigen worden geciteerd. Meestal blijken dat er twee of drie van de tien te zijn. Dat zegt mij niet zoveel: de meeste deskundigen zijn nu eenmaal man. En vrouwen aarzelen vaak om zich te laten interviewen terwijl veel mannen gretig toehappen.

In een rubriek als de Peiling, waarin de krant meningen verzamelt, was de afgelopen weken ruim eenderde vrouw. Dat kan natuurlijk beter. Maar als het gaat om interviews en portretten deden vrouwen de afgelopen week nauwelijks onder voor mannen (19 versus 23, exclusief sport). En de geïnterviewde vrouwen kregen volop de kans over hun vak te praten (film, zang, grondstoffen, kwakzalverij, mensenhandel etc. Alleen het interview met kunstenaarsduo Angelique en Liesbeth Raeven in het Magazine ging louter over hun privéleven.

Dat columns van onder anderen Aaf Brandt Corstius en Sylvia Witteman triviaal zijn, wil er bij de hoofdredacteur niet in. 'Uit onderzoek blijkt dat die columns tot de populairste behoren onder lezers', zegt hij. 'En we hebben ook vrouwen die columns schrijven over economie (Sheila Sitalsing), de multiculturele samenleving (Nausicaa Marbe) of de samenleving van scherp commentaar voorzien (Aleid Truijens). Omgekeerd signaleert de hoofdredacteur terecht dat sommige mannelijke columnisten tegenwoordig ook over privékwesties schrijven zoals het lijf en de liefde, het leven in een nieuwbouwwijk en koken.

Feit blijft dat de vrouwelijke energie bij de Volkskrant deels wordt ingezet om de krant te voorzien van een 'lichte' toets: stukken die volgens menig briefschrijver in de vrouwenbladen thuishoren. Ik vind dat ze in de krant niet misstaan, mits goed gedoseerd. En daar schort het vaak aan.

Daartegenover staat dat vrouwen ook hun stempel hebben gezet op de nieuwsagenda. De krant behandelt een veel grotere variatie aan thema's. Opvoeding, samenlevingsvormen, zingeving en andere zaken die de persoonlijke levenssfeer betreffen, werden pakweg tien jaar geleden afgeserveerd als soft. Nu zijn ze heel gewoon. De wetenschapspagina's zijn opengebroken voor niet-bètawetenschappen. En anno 2011 verbaast niemand zich erover als een artikel over de voors en tegens van het gastouderschap (kinderopvang) op de economiepagina staat - en door een man is geschreven. Terwijl de oorlog in Afghanistan wordt verslagen door een vrouw.

Ze zijn er echt, die Volkskrantvrouwen.

Margreet Vermeulen is Ombudsvrouw van de Volkskrant. In de zaterdagkrant verschijnt haar wekelijkse column.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden