Ombudsman

Eergisteren hoorde ik hem op BNR Nieuwsradio uithalen als vanouds: de marktwerking in de zorg is een ramp, de politiek drukt onverstoord door, terwijl de burger wordt vermalen. Er zijn mensen die vanwege dit soort uitspraken zeggen dat Alex Brenninkmeijer - Nationaal Ombudsman, beschermheer van de burger tegen de ontsporende overheid - er eentje van de SP is.


Onzin natuurlijk. Alex Brenninkmeijer is van niemand. Als hij zegt dat marktwerking niet werkt, dan is dat geen politieke uitspraak, zo legde hij eens uit aan een stel verblufte Tweede Kamerleden, nee, dan 'berust dat op onderzoek'. En als hij zegt dat het gedoogding van VVD-CDA-PVV 'op het scherp van de snede van het politieke vertrouwen opereerde', ook.


Hij gaat ons verlaten, hij gaat naar de Europese Rekenkamer, toezicht houden op de Brusselse vleespotten. Het is hem gegund, maar ik vind het een verlies.


Sinds hij acht jaar geleden aantrad als Nationale Ombudsman, heeft hij zich gebogen over elk denkbaar aspect van de verhouding tussen burger en overheid. Altijd beminnelijk, charmant en uitstekend geluimd zei hij vernietigende dingen. Over de overheid die de burger overstelpt met geboden en boetes, maar zelf te beroerd is om binnen de wettelijke termijn te reageren op burgerbrieven en bezwaarschriften. Over hoe de keiharde aanpak van samenwoonfraude bij AOW'ers ontaardt in de criminalisering van bejaarde buren die elkaar gewoon willen helpen. Over een hufterige overheid, 'structurele arrogantie' jegens burgers, politiegeweld, Jolande van der Graaf en Kafka. Heel veel Kafka. Over het feit dat je gestudeerd moet hebben om iets van de regelbrij te begrijpen, over ambtelijke onverschilligheid en over de 'helse' wetgevingsmachinerie die Tweede Kamer heet. Dat zit aan de lopende band nieuw beleid te verzinnen, terwijl de uitvoering te vaak een bende is.


Gestold wantrouwen, al die regels. Terwijl 'de burger voor 98 procent gewoon deugt'.


De hyperbool schuwt hij niet. Over de verhoging van de verkeersboetes zei hij: 'Dat leidt tot maatschappelijke onrust, tot een gevoel van: we worden gepakt. Het is alleen maar bedoeld om de staatskas te spekken. Ik vind het pervers. Ja, de Nederlandse overheid is pervers als het gaat om het heffen van boetes.'


In Den Haag vinden ze dit soort uitspraken niet geestig. Daar vinden ze hem een desperado en een hystericus, die, terwijl het onderzoek naar deze of gene misstand nog in volle gang is, op de tv alvast 'schande' staat te roepen over de falende overheid.


Tsss, kan het wat minder, vroeg oud-premier Balkenende. Je wekt enkel irritatie, zei Gerd Leers, de beklagenswaardige bewindspersoon in het PVV-gedoogkabinetje, toen Brenninkmeijer maar bleef doorgaan over de vreemdelingdetentie. Een jaar later zou Aleksandr Dolmatov zich ophangen in een staatscel.


Want al kwam er geen regel minder om zijn interventies en al huppelt Kafka nog vrolijk door de gangen van diverse ministeries, Brenninkmeijer heeft bijna altijd gelijk.


Volgens de wekelijkse politieke kroniek van Telegraaf-journalist Paul Jansen - altijd lezenswaardig omdat er minstens één goede roddel, indiscretie of onthulling in staat - heeft Stef Blok, minister van Wonen, ooit 'Fuck de mensen!' geroepen. Zoiets zou Brenninkmeijer nooit doen. Terwijl bestuurders zich graag mogen beklagen over de onder hen gestelde tokkies met hun vervloekte onderbuik, kiest Alex Brenninkmeijer onverkort de kant van 'de mensen'.


Onze kant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden