nieuws

Ombudsman vernietigend over gratiebeleid van demissionair minister Dekker

Minister Dekker voor Rechtsbescherming heeft de Nationale Ombudsman, de levenslang gestrafte Cevdet Y. en ‘professioneel betrokkenen’ jarenlang doelbewust misleid. Dekkers argumenten voor het niet verlenen van gratie aan Y. waren onoprecht, en zijn besluit ‘ondeugdelijk’.

 De tot levenslang veroordeelde Cevdet Y. schoot in 1983 zes mensen dood in café 't Koetsiertje in Delft Beeld ANP
De tot levenslang veroordeelde Cevdet Y. schoot in 1983 zes mensen dood in café 't Koetsiertje in DelftBeeld ANP

Dat blijkt uit een brief van de Nationale Ombudsman aan Dekker. ‘Burgers mogen van een behoorlijk handelende overheid verwachten dat zij (juridisch) correcte besluiten neemt’, schrijft de Ombudsman. ‘Dat is hier niet gebeurd.’ Dekker wil niet publiekelijk reageren.

Cevdet Y. had een psychose toen hij 1983 in het Delftse café ’t Koetsiertje zes mensen doodschoot. Hoewel artsen constateerden dat hij verminderd toerekeningsvatbaar was, werd Y. veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf.

In 2013 oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat levenslange opsluiting zonder perspectief op vrijlating onmenselijk is. Na 25 jaar moet een levenslange straf opnieuw worden beoordeeld, zodat het niet louter gaat om een ‘doodstraf op termijn’.

Y. werd als een tbs’er behandeld. Hoewel Y. volgens zijn behandelaren al jaren was uitbehandeld en succesvol is geresocialiseerd – hij woonde jaren onder toezicht buiten de gevangenis waar hij een gezin heeft gesticht – kreeg hij pas afgelopen januari, na jarenlang procederen, gratie.

‘Y. was mogelijk jaren eerder voor gratie in aanmerking gekomen indien uw inzet was geweest om zorgvuldig en snel een correcte herbeoordeling uit te voeren’, schrijft de Nationale Ombudsman aan minister Dekker. ‘Dat is niet alleen schadelijk voor Y., het is ook bijzonder kwalijk ten opzichte van de nabestaanden van de slachtoffers, die keer op keer zijn geconfronteerd met onnodige onderzoeken en procedures die niet plaatsvonden in het kader van een noodzakelijke en zorgvuldige herbeoordeling. [...] Dit is moeilijk te rijmen met uw beleid dat erop is gericht om juridische procedures te beperken en te voorkomen dat burgers en advocaten almaar doorprocederen’.

Argumenten zijn op

Afgelopen januari schreef minister Dekker in een brief aan de Tweede Kamer dat al zijn argumenten tegen gratie ‘nu echt op zijn’. Dat was nadat rechters voor de vierde keer oordeelden dat hij onvoldoende argumenten aandroeg om gratie te weigeren.

Uit Dekkers Kamerbrief maakt de ombudsman op dat Dekker steeds gratie weigerde omdat hij niet het risico wil lopen dat rechters geen levenslange straf meer zullen opleggen. Dat argument staat haaks op eerdere argumenten die Dekker schreef aan de Nationale Ombudsman, namelijk dat de traagheid van het gratieproces te wijten was aan ‘de vereiste zorgvuldigheid’.

‘De burger, of hij nu slachtoffer is van een ernstig misdrijf of veroordeeld wegens het plegen daarvan, mag verlangen dat overheidsinstanties behoorlijk met hem omgaan’, schrijft de Ombudsman aan Dekker. ‘Dat vereist deugdelijk gemotiveerde beslissingen, transparante, voortvarende procedures en respect voor grondrechten’. Ombudsman Reinier van Zutphen dringt er bij Dekker op aan ‘om nu zonder verdere omwegen en vertraging’ werk te maken van een gratieprocedure die overeenstemt met de maatstaven van het Europees Hof.

‘Het is geweldig dat de Nationale Ombudsman het verhaaltje van Dekker, dat er perspectief is voor levenslang gestraften, doorprikt’, zegt voorzitter Wiene van Hattum van de stichting Forum Levenslang, waarin juristen opkomen voor de rechten van levenslang gestraften. ‘Dekkers inzet was om de straf tot de dood ten uitvoer te leggen. Voor de bühne zette hij een adviescollege op, maar hij legde vervolgens de adviezen van dat college naast zich neer. Zo dwong hij mensen voor hun rechten te procederen. Daarvoor werden kosten noch moeite gespaard – de Landsadvocaat moest bij elk verlies in beroep en zo nodig in cassatie. Drie levenslang gestraften hebben eind vorig jaar 68 procedures gevoerd, daarna ben ik gestopt met tellen. Het zullen er inmiddels meer dan zeventig zijn.’

De brief van de Ombudsman aan Dekker draagt volgens Van Hattum bij aan ‘een betere beoordeling van Dekkers beleid’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden