NieuwsOmbudsman

Ombudsman: ‘Juist de mensen die de overheid het hardst nodig hebben, lopen vast’

Juist burgers die de overheid het hardst nodig hebben, lopen daar vaak tegen een muur op. Zo kenschetst Reinier van Zutphen, de Nationale Ombudsman, de kloof tussen overheid en burger. Zij hebben moeite de regels te begrijpen en kampen vaak met meer problemen tegelijk, terwijl de overheid die problemen per stuk bekijkt en niet als een geheel. 

Ombudsman Reinier van Zutphen tijdens de eerste openbare verhoren naar aanleiding van de aanhoudende klachten over uitvoerende overheidsinstanties als het CBR, de Belastingdienst en het UWV.Beeld ANP

Intussen reageert de overheid vaak niet of te laat op vragen en klachten, aldus Van Zutphen. Hij zei dat maandag bij zijn gesprek met de commissie van de Tweede Kamer die de problemen bij uitvoeringsorganisaties van overheidsbeleid onderzoekt. Speerpunt bij het onderzoek zijn de problemen bij uitkeringsinstantie UWV, de Belastingdienst en de dienst die rijbewijzen verstrekt, het CBR.

De Nationale Ombudsman krijgt jaarlijks zo’n 30 duizend klachten van burgers over de overheid. Van Zutphens organisatie probeert te bemiddelen of stelt misstanden in rapporten aan de kaak in de hoop dat de Tweede Kamer of een ministerie ermee aan de slag gaat. 

Van Zutphen poneerde maandag de vuistregel dat zo’n 80 procent van de burgers geen problemen met de overheid heeft, maar dat de 20 procent die dat wél heeft, zelden maar één probleem heeft. ‘Dan stapelt het zich van jeugdzorg tot schulden en toeslagen.’ De overheid kijkt volgens Van Zutphen te veel naar het eigen beleid en de organisaties die dat uitvoeren en te weinig naar de burger die met al die loketten te maken heeft, terwijl die juist centraal zou moeten staan. 

Regels niet begrepen

Van Zutphen sprak over de algemene problemen bij de uitvoering van overheidsbeleid. Hij stelt dat veel regels niet begrepen worden omdat die geschreven zijn voor een gemiddeld intelligentieniveau, een iq van 100. ‘Maar dat betekent dat de helft van de bevolking een lager iq heeft. Juist deze groep heeft de overheid het hardst nodig. 2,5 miljoen mensen hebben moeite met lezen en schrijven. Daar houdt de overheid geen rekening mee’, aldus Van Zutphen.

Hij pleit voor een ‘fatsoenlijke bejegening’ van juist deze groep door de overheid. ‘Geen fatsoensrakkerij, maar gewoon elementair fatsoenlijk handelen. Neem een klacht serieus, geeft antwoord.’ Hij meent wel dat de Haagse politiek de burgers in de afgelopen tijd al iets minder is gaan zien als ‘potentiële fraudeurs’. Daar ging het bij de Belastingdienst mis met de kinderopvangtoeslag, waardoor duizenden ouders ten onrechte als fraudeur werden bestempeld. 

Soms veroorzaakt de overheid zelf problemen, stelt Van Zutphen, aan de hand van een voorbeeld: ‘Een vrouw heeft hulp van jeugdzorg en wordt 18. Officieel houdt de jeugdzorg dan op. Zij komt in aanmerking voor begeleid wonen. Maar ze woont nu nog in een  instelling, in een andere gemeente dan waar zij ingeschreven staat. De gemeente waar ze ingeschreven staat, wil dat begeleid wonen niet betalen, want ze woont ergens anders. De gemeente waar de instelling staat, wil het ook niet betalen omdat ze  daar niet ingeschreven staat. Zo valt deze vrouw tussen wal en schip, terwijl duidelijk is wat ze nodig heeft. Eigenlijk moet ze dan gewoon die voorziening krijgen, terwijl de gemeenten het onderling regelen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden