Oma Olga (82) is symbool van opstand

Olga Radovanovic is in een week de beroemdste oma van Belgrado geworden. De hele stad kent haar, houdt van haar, aanbidt haar....

De allereerste dag van de protesten strooide de bejaarde Olga de bloemen die ze met zorg had gekweekt, vanaf tweehoog over de hoofden van de demonstranten uit. In haar enthousiasme plukte ze haar balkon, vorig jaar vanwege het weelderig groen nog door het gemeentebestuur uitgeroepen tot mooiste van de stad, in één dag kaal.

De tweede dag ging Olga naar haar weekendhuisje buiten de stad en kwam ze terug met een plastic tas vol bloemen uit de tuin. De derde dag wist ze niet waar ze nog meer bloemen vandaan moest halen en besloot ze maar een Servische vlag te kopen. Ze staat er elke middag met een brede glimlach op haar gezicht mee te zwaaien, sinds kort met een verbandje tegen de pijn om haar broze pols.

Voor de demonstranten is ze 'super-oma'. Iedereen zwaait naar haar, ze brengen bossen bloemen en steken vuurwerk af onder haar balkon. Want in Servië is openlijke steun aan protesten tegen Milosevic niet zonder risico. Die eerste dagen lieten de meeste mensen hun rolluiken naar beneden als de demonstranten voorbij kwamen. Het duurde dagen voordat ze de angst van zich afschudden en het voorbeeld van Olga navolging kreeg. Het aantal zwaaiende omaatjes heeft zich razendsnel vermenigvuldigd. Tegenwoordig regent het bloemen, papiersnippers en balonnen van de balkons.

Als voormalige klassevijand heeft oma Olga weinig op met de communistische autoriteiten die Belgrado vijftig jaar lang hebben bestuurd. Ze is van een soort dat na alle oorlogen, politieke zuiveringen en armoede van deze eeuw in Belgrado uiterst zeldzaam is geworden: de bourgeoisie. Haar vader was generaal in het leger van de Servische koning. Ze beheerde het landgoed van de familie tot de partizanen het in 1946 nationaliseerden: 140 hectare vruchtbare grond, compleet met silo's, veestallen en landbouwmachines.

Het is alsof ze haar oude leven heeft geprobeerd te reconstrueren in haar met planten en bloemen volgepropte flatje. Maar oma Olga houdt vol dat ze niet treurt om de bezittingen die ze is kwijtgeraakt. 'Wel om de arbeid en liefde die ik erin had geïnvesteerd. Dat kan ik hen niet vergeven.'

Ze ging werken als tolk bij de bouwfirma Energoprojekt en slaagde erin een aardig kapitaaltje in harde valuta bij elkaar te sparen. Maar deze oorlog is ze voor de tweede keer alles kwijtgeraakt. De valuta-rekeningen werden in opdracht van de autoriteiten 'bevroren', een eufemisme voor leeggeplunderd. In haar weekendhuisje woont sinds vorig jaar een familie die is gevlucht uit Kroatië.

Oma Olga hokt nu net als de meeste bejaarden in haar flat en leeft op de zak van haar zoons en op een schraal pensioentje dat steevast maanden te laat wordt uitbetaald.

Haar stem kan de Socialistische Partij van Milosevic natuurlijk wel vergeten. Maar dat ze op haar 82ste nog eens het symbool zou worden van een volksopstand zou een maand geleden nooit bij haar zijn opgekomen.

'Ik weet dat ik me wel erg bloot geef. Soms vraag ik me af: Olga, wat ben je in hemelsnaam aan het doen?'

Toen ze maandag voor het eerst niet op haar balkon verscheen, bleven de demonstranten maar roepen: 'Super-oma-super-oma.' Uiteindelijk zag Olga zich genoodzaakt naar de vrije radio B92 te bellen. Ze was niet gearresteerd, liet ze weten. Maar ze had verhoging en haar zoon had haar aangeraden een dagje binnen te blijven.

Nu staat ze er weer, met haar vlag. 'Ik voel een morele verplichting tegenover deze heerlijke mensen, ik kan er niet mee stoppen.'

Bart Rijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.