OM verzwaart - op verzoek - strafeisen

Samenleving: aanpak bepaalde delicten te zachtzinnig...

Amsterdam Het Openbaar Ministerie laat de mening van de bevolking zwaarder wegen bij het vaststellen van strafeisen. Op verzoek van burgers worden plegers van bepaalde geweldsmisdrijven harder aangepakt. Dit heeft de hoogste man van het OM, Harm Brouwer, maandag aangekondigd.

Agressie op de weg en discriminatie worden extra strafverzwarende omstandigheden. Het OM verhoogt de eisen voor geweld dat het gevolg is van ruzies in het verkeer met een kwart. De strafverzwaring voor racistische geweldsmisdrijven – nu 25 procent – wordt 50 procent.

De hogere eisen zijn vastgesteld op grond van enquêtes en discussiebijeenkomsten waaruit zou blijken dat de samenleving de aanpak van deze delicten te zachtzinnig vindt. De baas van het OM laat sinds twee jaar onderzoeken hoe burgers over het strafrecht denken, omdat hij ze wil gebruiken als ‘klankbord’. Justitie vertegenwoordigt het algemeen belang en wil een ‘open discussie met de samenleving voeren’, zegt zijn woordvoerster Monique Corten.

Het OM neemt niet alle wensen van de bevolking over. Vrouwen die traangas in hun tas stoppen om aanranders af te schrikken, blijven strafbaar, ook al vinden veel burgers dat onterecht.

‘We laten onze oren niet hangen naar de samenleving’, zegt Corten. ‘De wetgever bepaalt wat strafbaar is, zoals het bezit van verboden wapens als traangas. De wet geeft ons wel ruimte om de hoogte van de eis vast te stellen. We eisen al geregeld zwaardere straffen in geweldszaken die het gevolg zijn van verkeersruzies en discriminatie, maar we gaan dat nu formeel vastleggen. Het is een signaal naar officieren van justitie en rechters.’

Advocaat Frank van Ardenne wijst op de risico’s van dit nieuwe beleid. ‘Justitie moet luisteren naar de samenleving, maar het is verkeerd om strafeisen aan te passen op verzoek van de bevolking. Dit is een trendbreuk, omdat je de wetgevende macht, politici, buitenspel zet. We hebben niet voor niets een scheiding der machten, met controlemechanismen.’

De strafpleiter is bang dat emoties een grotere rol gaan spelen in de rechtszaal. ‘Het OM moet magistratelijk zijn en niet de rechter onder druk zetten omdat het volk iets zou willen. Rechters moeten vrij van emotie kunnen kijken naar een individuele verdachte. Dat zal moeilijker worden.’

Zo’n vaart zal het niet lopen, stelt emeritus-hoogleraar strafrecht Tom Schalken, plaatsvervangend rechter bij het gerechtshof in Amsterdam. ‘Luisteren naar de bevolking is goed, zolang het OM geen houding heeft van: u vraagt, wij draaien. Ze zullen voldoende distantie in acht nemen. Als rechter houd ik al rekening met wat er in de samenleving gebeurt. De scheiding der machten is niet in gevaar, al is het maar omdat dit beleid zal zijn afgestemd met de minister van Justitie.’

Uit onderzoek van het OM blijkt dat aanklagers duidelijker moeten uitleggen hoe ze tot een strafeis komen. Dat gaan ze doen. Voor veel voorkomende delicten werkt het OM met richtlijnen, volgens een puntensysteem. Wie bijvoorbeeld iemand bedreigt, krijgt 8 punten. Als hij in zo’n geval een mes vasthoudt, levert dat 17 extra punten op. Voor ieder punt wordt in principe zo’n 25 euro boete geëist, of twee uur taakstraf. Dat komt neer op 625 euro betalen of 50 uur papier prikken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden