Nieuws Hoger beroep

OM reageert in zaak-Wilders: ambtenarenmails hebben de zaakofficieren nooit bereikt

Advocaat Knoops van Geert Wilders heeft het gerechtshof dinsdag opnieuw gevraagd om het OM niet-ontvankelijk te verklaren in het ‘minder Marokkanen-proces’.  Aanleiding zijn mails die RTL Nieuws dit weekend openbaarde. Volgens Knoops wilden ‘topambtenaren die rechtstreeks in contact stonden met toenmalig justitieminister Opstelten’  invloed uitoefenen op de vervolging van Wilders. Het OM ontkent.

Advocaat Geert-Jan Knoops en PVV-leider Geert Wilders dinsdag in de rechtbank van Schiphol voor het pleidooi van de verdediging in het ‘minder Marokkanen’-proces. Beeld ANP

Vorige week verzocht raadsman Geert-Jan Knoops ook al om het proces te staken. Donderdag besloot het gerechtshof dat daar nog geen reden voor was. Vrijdag zijn er echter op verzoek van het gerechtshof nieuwe stukken aan het strafdossier toegevoegd. Passages in deze mails van ambtenaren waren eerder nog zwart gelakt. 

In de stukken is nu onder meer te lezen dat de ambtenaren, die destijds vielen onder de verantwoordelijkheid van minister Ivo Opstelten (VVD), volop suggesties deden over de wijze waarop Wilders vervolgd moest worden. ‘Ik zal de appreciatie van ‘dat gaan we regelen’ bij het OM onder de aandacht brengen’, schrijft een ambtenaar onder meer. En: ‘Valt niet scherper te kijken naar de vraag of Wilders wel een beroep op erkenning van zijn deelname aan het maatschappelijk debat mag doen?’ En: ‘Ik zou zo min mogelijk beperkingen aanbrengen in hetgeen je voorlegt aan de rechter.’

Requisitoir vooraf inzien

De ambtenaren wilden bovendien het requisitoir van de officieren van justitie vooraf inzien. ‘Dat zou ik verstandig vinden, dat jij en X kunnen ‘meelezen’ en waar nuttig opmerkingen doorgeven’, aldus een ambtenaar. ‘Ik zal de punten die je noemt aan de collega van het OM meegeven’, antwoordde vervolgens zijn collega. Volgens Knoops is het nog maar de vraag of dit alle stukken zijn.

De PVV-politicus Geert Wilders staat terecht voor zijn uitspraken in 2014. Destijds zei hij bij twee gelegenheden ‘minder Marokkanen’ te willen. De rechtbank veroordeelde hem daarvoor eind 2016, maar legde geen straf op. De rechters oordeelden destijds dat Wilders zich schuldig maakte aan groepsbelediging en het aanzetten tot discriminatie van Marokkanen. Zowel Wilders als het OM ging daartegen in beroep. Afgelopen juli eiste het OM in hoger beroep een geldboete van 5.000 euro tegen Wilders. Deze maand is de verdediging aan zet. 

Het Openbaar Ministerie heeft keer op keer ontkend dat het ministerie van Justitie en Veiligheid zich heeft bemoeid met het vervolgingsbesluit in 2014. Het OM heeft de beslissing om Geert Wilders te vervolgen zelf genomen en niemand anders, benadrukten de advocaten-generaal meerdere malen. 

Een minister mag zich niet met een vervolgingsbeslissing bemoeien, tenzij hij een officiële aanwijzing geeft.  Tijdens een eerdere zitting in juni hebben de aanklagers wel gezegd dat het OM de minister destijds over het vervolgingsbesluit heeft geïnformeerd. ‘Dat moet ook volgens de wet, zodat de minister opmerkelijke OM-besluiten niet uit de krant hoeft te vernemen.’ Maar, benadrukten ze: het OM heeft die vervolgingsbeslissing eigenstandig genomen.

Verbaasd

Ook dinsdag herhaalden de advocaten-generaal dit. Volgens de aanklagers heeft het OM op 10 september 2014 besloten om Geert Wilders te vervolgen. De mails die sinds vrijdag in het strafdossier zijn opgenomen, dateren van na dit besluit. Volgens de aanklagers is het niet gek dat de ambtenaren in de dagen erna over het OM-besluit onderling hebben gemaild. Al geven ze wel toe dat ze ‘verbaasd’ zijn de over inhoudelijke toon van de mails.  ‘Maar het gaat om interne mailwisselingen van ambtenaren van het departement. De mails hebben de zaakofficieren van het Openbaar Ministerie nooit bereikt. Niet direct, niet indirect. De aanklagers zijn niet beïnvloed. En als dat wel zou zijn gebeurd, dan zouden zij gepikeerd die mails ter zijde hebben geschoven. Want de zaakofficieren gaan over de strafzaak en bepalen zelf wat ze in de requisitoiren opnemen.’

Volgens advocaat Knoops heeft het OM de rechters verkeerd voorgelicht. ‘U kunt niet meer vertrouwen op de woorden van het OM.’ Maar de advocaat-generaal wilde hier slechts kort op reageren: ‘Wat wij zeggen is waar.’ Het OM vindt dat het proces gewoon door kan gaan. 

Maar wat Knoops betreft is er nu ‘geen andere eindbeslissing meer mogelijk’, en moet het proces worden gestaakt. ‘Wat velen voor onmogelijk hebben gehouden in dit land, ook de critici van Wilders, is waar gebleken. Er is vanuit het departement aangestuurd op een veroordeling, en dit is deels opgevolgd.’

Ook minister onder druk

Na de nieuwe onthullingen zal minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid moeten uitleggen waarom zijn ambtenaren zich mengden in de aanpak van het Openbaar Ministerie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden