OM onderzoekt gedrag van vier Dutchbatters

Vier voormalige Dutchbat-militairen worden beschuldigd van rechts-extremistische uitlatingen tijdens hun verblijf in de Moslim-enclave Srebrenica. Het Openbaar Ministerie in Arnhem onderzoekt op verzoek van minister De Grave van Defensie of de soldaten moeten worden vervolgd....

De Grave heeft deze week een vertrouwelijk onderzoek van de Militaire Inlichtingendienst (MID) over de zaak naar het OM gestuurd. Dat heeft hij donderdag na een Kamerdebat over de zaak bevestigd. De uitlatingen waren gericht tegen Bosnische Moslims.

De militairen behoorden tot het Nederlandse VN-bataljon dat de val van de Moslim-enclave in juli 1995 heeft meegemaakt. Toenmalig minister van Defensie Voorhoeve heeft het rapport nooit gezien. Zijn opvolger De Grave kreeg het stuk deze week 'na goed doorvragen' in handen, zei hij gisteren in de Kamer.

De Grave had bij zijn aantreden geëist dat alle stukken over Srebrenica boven water zouden komen. Nadat GroenLinks-fractievoorzitter Rosenmöller hem had gevraagd of de MID een eigen onderzoek heeft gehouden naar de val van Srebrenica, hield De Grave opnieuw een intern onderzoek.

Daaruit bleek ook dat de MID, die vier jaar geleden werd geleid door kolonel Bokhoven, heeft geprobeerd een eigen onderzoek te doen. Dat moest worden uitgevoerd naast de officiële debriefing van de landmacht. In een gespreksverslag van 25 juli 1995 staat dat de MID 'een afzonderlijke debriefing' wil houden.

Volgens minister De Grave heeft de leiding van de debriefing echter snel een eind gemaakt aan het eigenzinnige optreden van de MID. De minister vindt het goed dat de MID het rechts-extremisme heeft onderzocht. Maar hij betreurt het dat zijn voorganger daarvan niet op de hoogte is gesteld, en het rapport niet onmiddellijk naar het OM is gestuurd.

De Grave heeft gisteren toegezegd dat de Kamer het MID-rapport en het zogeheten Feitenrelaas op vertrouwelijke basis kan inzien. Alle namen worden zwart gemaakt, en ook wordt voorkomen dat uit beschuldigingen kan worden afgeleid om wie het gaat.

Het Feitenrelaas diende als basis voor het debriefingsrapport. Het staat vol met misdragingen van Dutchbat-militairen. Het OM onderzoekt op basis van dat stuk nog negen gevallen waarbij Moslims zouden zijn overreden door Dutchbatters. Eén incident is geseponeerd. Verder wordt één geval van insubordinatie onderzocht.

Als het OM klaar is met zijn onderzoek, maakt De Grave het Feitenrelaas openbaar. Dat gebeurt binnen twee maanden. GroenLinks en het CDA drongen aan op vertrouwelijke inzage, maar kregen geen steun van de andere partijen.

De Grave voerde aan dat de Kamer hem nooit had gevraagd om het stuk, terwijl het bestaan ervan bekend was sinds het 'doofpotonderzoek' van vorig jaar door commissaris van de koningin Van Kemenade.

Het Feitenrelaas is door de voormalige top van de landmacht en de marechaussee geheim gehouden. De generaals vreesden dat minister Voorhoeve zou aftreden als hij het onder ogen kreeg. Ook oud-minister van Defensie De Ruiter, die de debriefing controleerde, kreeg het niet te zien.

In het officiële debriefingsrapport werd ten slotte door de landmacht slechts een klein aantal van de misdragingen opgenomen. Er staat één zin in over de rechts-extremistische uitlatingen: 'In een enkel geval blijkt bij een onderdeel sprake te zijn geweest van ongewenste uitlatingen met een rechts-extreem karakter.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.