Om Nadia zal men altijd blijven treuren

Pure liquidatie, meende de officier van justitie. De moordenaar van Nadia kreeg levenslang, zeer uitzonderlijk in Nederland...

Nadia's familie is het vertrouwen in de samenleving kwijt, maar heeft het geloof in de rechtsstaat behouden. Pas tijdens de rechtszaak drong het echt door tot Minke en Lucinda van de Ven. Hoewel eerder natuurlijk ook informatie voorhanden was over de moord op hun dochter en zus Nadia. Hoeveel keer de dader had geschoten, waar hij haar precies had geraakt, en hoe lang zij in doodsangst had verkeerd. Maar de recherche ernaar vragen? Liever niet. In de rechtszaal passeerden alle details de revue. Moeder Minke: 'Ze is afgeslacht.'

Nu weet ze bijvoorbeeld waarom Nadia's hoofd zo 'wrakkig' aanvoelde toen ze thuis lag opgebaard. Nu ziet zus Lucinda voor het eerst voor zich hoe haar zus in een grote bloedplas lag. 'Daar had ik gek genoeg niet eerder aan gedacht.'

Het proces tegen Pascal F., de moordenaar van de 25-jarige Nadia, eind januari voor de rechtbank in Utrecht, heeft moeder en zus opgelucht. Hoezeer ze er voorhands ook tegenop hadden gezien, zeggen Minke (59) en Lucinda (24) enkele weken later. 'Het was vaak schokkend, maar het was ook goed om nu eens het hele verhaal te horen', zegt Lucinda. Vanuit het ouderlijk huis in Koog aan de Zaan blikken zij terug op de rechtszaak tegen de moordenaar van hun 'vrolijke en sterke' Nadia.

In meerdere opzichten was de zaak Pascal F. een bijzondere. Door het onderzoek naar de moord op Nadia, die op 1 oktober 2002 met vijf schoten om het leven werd gebracht, kwam ook een oude, onopgeloste moordzaak aan het licht. Nadia bleek met hetzelfde Uzi-machinepistool te zijn doodgeschoten als verzekeringsagent Anton Bussing in 1995. Volgens de officier van justitie was er sprake van 'pure liquidatie'.

Vanwege de gruwelijkheid van de feiten, de persoonlijkheid van de verdachte en de kans op herhaling, legde de rechtbank hem levenslang op. (Pascal F. houdt vol onschuldig te zijn en heeft hoger beroep aangetekend.) De maatschappij dient 'maximaal beveiligd te worden', aldus het vonnis. Maar ook als Pascal niet schuldig was bevonden aan de moord op Bussing, zou hij levenslang hebben gekregen voor alleen de moord op Nadia, stelde de rechtbank. Opmerkelijk, want levenslang is zeer uitzonderlijk voor een enkelvoudige moord. Zo vonden de rechters levenslang een stap te ver voor Volkert van der G.

Toch betekent levenslange celstraf - in Nederland ook daadwerkelijk levenslang - niet de ultieme vergelding voor moeder Minke. 'Nadia komt toch niet terug, welke straf ze hem ook geven.' Lucinda is daarentegen opgelucht. 'Vergelding was belangrijk voor mij.' Minke: 'Ik wil alleen maar overleven.'

Een jaar na de dood van Nadia stierf haar vader aan kanker, afgelopen november. Ten dele van verdriet, weet Minke. 'Hij had geen zin meer in het leven.' Zij zelf werkte voorheen zestig uur per week in haar praktijk als arts voor natuurgeneeskunde, maar dat kan ze emotioneel niet meer aan. Ze zit financieel aan de grond. Lucinda liep ruim een jaar studievertraging op. Ze trok zich terug uit het studentenleven. 'Na een paar keer belden mijn studievrienden niet meer.' Sinds kort woont zij weer op kamers nadat ze tijdelijk bij haar moeder was ingetrokken.

Met zijn tweekunnen ze goed over Nadia praten. 'Als-dan-vragen' stellen ze zich niet. n vraag dringt zich evenwel telkens op: waarom liep deze man los rond, terwijl iedereen in zijn omgeving wist dat hij niet spoorde? 'Iederhaareen stond erbij en keek ernaar', zegt Minke. 'Hij is een misbaksel van de maatschappij.'

Zes weken voor de moord was Nadia, een levenslustige jonge vrouw, verhuisd naar het statige pand aan de Weerdsingel in Utrecht, waar behalve 'huisbaas' Pascal F. (toen 29) ook twee andere jongeren woonden. Nadia werkte parttime bij een computerbedrijf, daarnaast studeerde ze technische informatica aan de Utrechtse hogeschool.

Met de andere twee huisgenoten, ook twintigers, kon ze het goed vinden. 'Ze gingen vaak samen in de stad iets drinken', zegt Minke. Pascal, die bij de ING Bank in Den Haag werkte als financial controller, ging nooit mee hoewel hij van dezelfde leeftijd was. 'Als je erover nadenkt: het had heel leuk kunnen zijn met vier jonge mensen in dat huis.'

Samen met zijn vader was Pascal voor enkele procenten medeeigenaar van het herenhuis aan de Weerdsingel. Als huisbaas gedroeg hij zich uiterst star. Hij was niet aanspreekbaar op de gebreken in het pand: de verwarming die het niet deed, de lekkages, het ontbreken van een internetaansluiting. Terwijl de huur niet mis was, zegt Minke. 'Ze betaalden tweeduizend euro met zijn drie'

De mannelijke huisgenoot had al eens laaiende ruzie met Pascal gehad. Ook Nadia kreeg het met hem aan de stok. 'Nadia had een heel sterk gevoel voor rechtvaardigheid', zegt Lucinda. 'Zij kwam ook op voor degenen die te verlegen waren om hun recht op te eisen. En ze vond: afspraak is afspraak. Daar wees ze mensen op. Dat heeft ze met Pascal ook gedaan.'Op dinsdagochtend 1 oktober 2002 om kwart over negen werd Minke van de Ven in Koog aan de Zaan gebeld. Het was een vriendin van Nadia, die zojuist met had gesproken over de mobiele telefoon. Het gesprek was abrupt afgebroken. Wat ze daarvoor had gehoord: Nadia die de trap afstommelde, 'goedemorgen' tegen iemand zei en vervolgens een reeks ijselijke gillen.

'Ik was vreselijk in de war', zegt Minke. Zij nam contact op met de politie die haar enigszins geruststelde. 'Mevrouw, er is vast niets aan de hand', hadden ze tegen haar gezegd. De politie kwam pas in actie toen de huisgenoten laat in de middag bloedsporen op de witmarmeren tegels in de hal ontwaarden, die leidden naar de afgesloten deur van Pascals benedenwoning. Toen de rechercheurs 's nachts voor de deur in Koog aan de Zaan stonden, besefte Minke onmiddellijk dat haar dochter was overleden.

De mailtjes tussen Nadia en Pascal, die de recherche na haar dood vond, bleken steeds zakelijker van toon te worden. Ook trof de politie in haar agenda een lijstje aan met zaken die ze met hem wilde bespreken. Lucinda: 'De zaterdag na haar dood zou ze een afspraak met hem hebben gehad.'

Nadia was een willekeurig slachtoffer, beseft de familie. Haar voormalige huisgenoten hebben het daar ook nog steeds moeilijk mee. Lucinda: 'Het was maar net: wie steekt het lontje aan?' Het was Nadia. Na een ruzie met Pascal over een wasmachine, de katten, fietsen in de gang, en nog wat huishoudelijke trivia, zou hij met zijn Uzi vijf kogels op haar afvuren.

Pascal F. zelf had na de moord een volle dag om te vluchten. Pas op 29 januari 2003 werd hij aangehouden; tot die tijd had hij zich in Polen verschanst. Wanneer de politie het telefoontje van moeder Minke serieus had genomen, was Pascal mogelijk nog diezelfde dag gepakt. Toch is de familie niet boos. 'Nadia was toch al dood', zegt Minke. 'Omdat ze langer tijd hadden voor het onderzoek, konden ze ook de zaak-Bussing oplossen.'De familie Van de Ven voelt zich goed gei¿nformeerd en gesteund door de politie en het Openbaar Ministerie, van oudsher dadergerichte organisaties. Minke en Lucinda werden door de officier van justitie gewaarschuwd voor de soms 'kille en koude behandeling van de feiten' in de rechtszaal. In de zoektocht naar wettig en overtuigend bewijs, zijn gevoelens van nabestaanden bijzaak.

Tot opluchting van Minke en Lucinda lieten de Utrechtse rechters Nadia haar menselijk gezicht behouden. In het dossiers mag zij weliswaar 'slachtoffer 1' heten, tijdens het proces noemden de rechters haar gewoon Nadia. 'Ze spraken heel liefdevol over haar', zegt Minke zachtjes. 'Ze waren meelevend', voegt Lucinda er aan toe.

Soms was hetgeen in de rechtszaak werd besproken zeer confronterend, zegt Lucinda. 'De rechters zeiden dat ze zich bewust moet zijn geweest van haar naderende dood.' Minke: 'Voor de waarheidsvinding is het belangrijk.'

De rechters brachten volgens moeder en zus goed naar voren dat Nadia een eerlijke jonge vrouw was van onbesproken gedrag. Lucinda: 'Als men over de moord hoort, denkt men dat Nadia wel iets verkeerd zou hebben gedaan. Dat is ontzettend frustrerend.' Minke: 'Tijdens de rechtszaak werd duidelijk dat het niet zo was.'

Maar de wetenschap dat Nadia inderdaad volstrekt onschuldig was, maakt haar gewelddadige dood tegelijkertijd moeilijker te verteren. 'Ik heb haar opgevoed met al die normen en waarden waar Balkenende zijn mond van vol heeft', zegt moeder Minke, 'En dan wordt ze door de eerste de doodgeschoten.'

e zijn weliswaar tevreden klanten van de rechtsstaat, het vertrouwen in de samenleving zijn ze kwijt. De moord was bepaald geen 'ongeluk' als gevolg van een kort moment van verstandsverbijstering. Pascal F., een bovengemiddeld intelligente jongen die afstudeerde aan de heao, vertoonde vanaf zijn kinderjaren al onaangepast gedrag. (Volgens gedragskundigen lijdt hij mogelijk aan Asperger, een milde vorm van autisme.) Maar niemand greep in.

Het was bekend dat hij zijn zus met legerkisten in het gezicht had geschopt. Bij vrienden en kennissen stond hij te boek als rechtsextremist en wapenfreak, en een kennis vertelde de politie dat Pascal er tijdens een schoonmaakbaantje bij de Nederlandse Spoorwegen veel schik in had menselijke resten van treinen te spuiten.

Het moordwapen is nooit gevonden, maar dat is zo goed als zeker uit de Prins Mauritskazerne in Ede gestolen waar Pascal zijn militaire opleiding genoot voordat hij als VN-soldaat naar Bosnierd uitgezonden. Minke fel: 'In al zijn gekte is hij geslaagd voor de psychologische test van het leger.'

Vooral zijn ouders treft blaam. Zij namen hun zoon in bescherming, terwijl zij wisten, zo bleek tijdens de rechtszaak, dat hij de moord op Nadia had gepleegd. Doordat zij hebben gelogen, is het moordonderzoek 'ernstig bemoeilijkt', zei de officier.

Toch voelt Minke niet slechts woede jegens de familie van Pascal. 'Dan denk ik: wat een wereld van verschil. Ik kan terugkijken op 25 mooie jaren met Nadia. Zij was zo'n blij kind. Zo geliefd. Om Nadia zal men altijd blijven treuren. Maar hoe zal men zich Pascal herinneren?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden