Profiel

Om minister te zijn, is er meer nodig

Ard van der Steur moest rust brengen op Veiligheid en Justitie. Waarom is dat niet gelukt? Lees het profiel, voorafgaand aan het Kamerdebat dat vanmiddag plaatsvindt en op deze site live is te volgen.

Minister Ard van der Steur tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer.Beeld anp

'Een koninklijk besluit en een hoge hoed maken nog geen minister.' Dat zei een vooroorlogse fractievoorzitter eens, en het is in honderd jaar tijd nog niet veranderd. Zelfs met een flinke portie welbespraaktheid erbij valt het nog niet mee om minister te zijn. Dat ondervindt Ard van der Steur, een krap jaar minister van Veiligheid van Justitie, deze week opnieuw.

Van der Steur ligt onder vuur vanwege zijn voorbarige kritiek op forensisch anatoom George Maat en zijn onwil om die fout recht te zetten. De VVD'er lijkt van incident naar incident te struikelen: van de Volkertfoto, naar de Teevendeal, en vervolgens naar de zaak rond professor Maat. De man die bekend staat om zijn redenaarskunst, wordt nu verweten voor zijn beurt te praten.

Ard van der Steur is de jongen die op de middelbare school al hele conferences hield. De student die meedeed aan internationale debatkampioenschappen. Hij is de man van de snedigheid en de snelle reacties, zijn hele leven al.

De VVD'er blinkt uit in de presentatie - hij zal het van zijn vader hebben, een maatpakkenmaker van de zevende generatie. Als hij gaat jagen, is hij gekleed in Barbour-jack met speciale zak om de net geschoten fazant in te doen, schreef Elsevier. En op de middelbare school hees Ard zich al in een kostuum en probeerde hij de leraren ervan te overtuigen VVD te stemmen.

Dit is de rol die hij al zijn hele leven speelt, met verve. Hij kwam er ver mee. Van der Steur is blijkbaar een personage waar je op gesteld kunt raken.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Vanmiddag: Kamerdebat over de kwestie-George Maat

Justitieminister Ard van der Steur krijgt vandaag een zware dobber aan het Kamerdebat over George Maat. Patholoog-anatoom Maat, die onderzoek deed op slachtoffers van rampvlucht MH17 boven Oekraïne, hield daarover een lezing met foto's voor studenten. Hoewel later bleek dat hem niets te verwijten viel, noemde Van der Steur dit direct 'buitengewoon ongepast en onsmakelijk'. Maat werd buitenspel gezet. Driekwart jaar later maakte Van der Steur (VVD) excuses voor die eerste reactie. Hij gaf even later ook toe dat hij de Kamer beter had moeten informeren. De Kamer zit nog met vragen over de manier waarop de minister heeft gehandeld in deze zaak. De oppositie is slecht te spreken over de bewindsman, maar coalitiepartner PvdA zal de VVD-minister niet laten vallen. Wel eist de partij verbetering. Premier Mark Rutte verwacht dat zijn partijgenoot als minister aanblijft.

Van der Steur nadat hij zijn excuses aanbood wegens voorbarige kritiek op forensisch anatoom George Maat (L).Beeld anp

Hij is een levenskunstenaar, maar om minister te zijn is er meer nodig. 'De omslag van Kamerlid naar minister is een issue', zegt Gert-Jan Segers, die zich bezighoudt met justitie. 'Rechters zijn gewend om zaken van twee kanten te bekijken. Dat kan de minister ook leren', sneerde Geert Corstens, voormalig president van de Hoge Raad, op Mr. Online, een website voor juristen.

Dat was na een optreden voor een gezelschap van rechters dat slecht viel. De magistraten vonden het niet chic dat de pas aangetreden Van der Steur zijn voorganger Opstelten op de hak nam en koketteerde met het feit dat hij de stukken niet had gelezen. 'Dit gedrag was een minister onwaardig', vonniste rechter Margreet Ahsmann op Mr. Online. 'Dit kun je misschien op Minerva doen, maar niet als minister.'

Als Kamerlid was het leven voor Van der Steur simpeler. Het VVD-partijprogramma was hem op het lijf geschreven. Maar een minister van Justitie moet soms boven de partijen staan en de rechtsstaat te verdedigen.

Van der Steur kan mooie woorden spreken over de rechtsstaat, ziet de oppositie, maar niet zodra hij zelf schuld moet bekennen - dat bleek in de zaak-Maat. 'Nu is er een professor die stevig genoeg is om terug te vechten en eerherstel af te dwingen', zegt Segers. 'Maar andere mensen kunnen vermalen worden door dit soort machinaties. Het gaat hier om een rechtvaardige omgang met burgers.'

Het doet denken aan premier Rutte: ook die kan bluffen, om later op zijn woorden te moeten terugkomen. Denk aan de uitspraak dat Volkert van der G. nooit vrij zou komen, of de miljoenen die nóóit naar de Grieken zouden gaan. Toch lijkt er een verschil te zijn: Rutte vertrouwt op zijn experts. Hij geeft steevast hoog op van professionals met kennis van zaken.

Van der Steur heeft een probleem met zijn experts. Op het ministerie van Justitie een komen en gaan van topambtenaren. Bovendien heeft Van der Steur de neiging te denken dat hij het zelf beter weet. Zo werd hij door Rutte eens op zijn plek gezet tijdens een ministerraad, nadat hij een juridisch onderwerp begon uit te diepen, vertelt een aanwezige. 'Jij bent niet onze juridisch adviseur, Ard', zei de premier ten overstaan van de andere ministers.

Krediet

Het krediet dat de VVD geeft aan Van der Steur is niet al te groot, maar het lijkt er niet op dat hij woensdag wordt weggestuurd. De VVD kan zich niet permitteren om alweer een minister van Veiligheid te verliezen, en de PvdA lijkt achter haar coalitiegenoot te gaan staan.

Ook de meeste Kamerleden van de oppositie vinden Van der Steur nog steeds een verademing vergeleken met zijn voorganger Opstelten. Zij vinden dat er niets mis is met Van der Steurs dossierkennis. In tegenstelling tot Opstelten kan hij zich echt in en wetsvoorstel vastbijten.

Maar het gaat fout bij de onverwachte gebeurtenissen, die een snelle reactie vereisen. 'Dan overschat hij zichzelf', zegt SP-senator Bob Ruers, dikwijls met hem in debat over justitie. Ook ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers ziet het zo: 'Wat hem parten kan spelen, is de gedachte: ik kan zo goed praten, ik kom er wel uit.'

Wat er behalve een koninklijk besluit en een hoge hoed nodig is om minister te zijn? Iets meer bezinning.

Aanvulling: in een eerdere versie van dit bericht werd niet vermeld dat de citaten van Geert Corstens en Margreet Ahsmann afkomstig waren van Mr. Online.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden