OM heeft blinde vlek voor vrouwelijk geweld

Vrouwen maken zich net zo schuldig aan huiselijk geweld als mannen. Dat komt echter niet tot uiting in het beleid van het OM, constateren Wim Orbons en Peter Prinsen....

Bij huiselijk geweld wordt onmiddellijk gedacht aan de vrouw als slachtoffer en de man als dader. Dit is grotendeels te wijten aan de Bossche advocaat-generaal Annemarie Brughuis en de Rotterdamse politiecommissaris Gerda Dijksman (tevens landelijk projectleidster van het project Huiselijk Geweld) die deze onjuiste informatie in de media hebben gebracht. Het gebrek aan magi stratelijke objectiviteit bij het OM op het thema 'huiselijk geweld' is structureel. Onlangs zag de minister van Justitie zich gedwongen om het OM op de vingers te tikken, zo blijkt uit een brief van de Nationale Ombudsman van 17 december na een klacht over het vervolgings- en sepotbeleid bij huiselijk geweld. Het moet maar eens duidelijk worden gezegd: de meeste kinder ontvoeringen (55 procent) worden gepleegd door vrouwen. De meeste kindermishandeling wordt begaan door vrouwen (bijna twee keer zoveel als door mannen). Ook in huiselijk geweld doen vrouwen niet voor mannen onder.

Twee hoogleraren psychologie, Maureen McHugh en Irene Frieze, hebben hun collega-onderzoekers opgeroepen om een bijdrage te leveren aan een binnenkort te verschijnen Het geweld van vrouwen tegen intieme partners: patronen en verklaringen. Zij verwijzen onder meer naar een analyse van tientallen onderzoeken door de psycholoog Archer, gepubliceerd in een van de meest gezaghebbende wetenschappelijke tijdschriften: Psychological Bulletin. Hieruit blijkt dat vrouwen in relaties minstens even gewelddadig zijn als mannen; vrouwen zijn minstens zo vaak degenen die met geweld beginnen als mannen; vrouwen gebruiken vaker wapens en dat vrouwen alleen geweld gebruiken als zelfverdediging blijkt ook niet te kloppen.

Naar huiselijk geweld wordt al jarenlang onderzoek verricht. In de VS (Fiebert, bijna 150 studies), Groot-BrittanniArcher) en Duitsland (Amendt) komen de genoemde hoogleraren tot de conclusie dat man en vrouw in huiselijk geweld niet voor elkaar onderdoen. Groot verschil is er alleen in de publieke reactie: de mishandelde vrouw roept gevoelens van compassie op, de mishandelde man geringschatting en hoon. Mede daarom zal hij zijn lot heel vaak verbergen en daardoor ontstaat het bekende scheve beeld.

Uit Brits onderzoek bleek dat 14 procent van de mishandelde mannen door hun vrouwen het ziekenhuis was ingeslagen, maar dat geen aangifte volgde. Geweld door vrouwen beperkt zich, net als geweld door mannen, niet alleen tot lichamelijke mishandeling. Uit een aantal onderzoeken van Erin Pizzey (een vrouw) blijkt dat vrouwen zich, minstens zo vaak als mannen, gedragen als emotionele en relatieterroristen, met name tijdens en na echtscheiding. Ook uit Nederlands onderzoek (Intomart 1997) en uit de nota Priveweld, publieke zaak van het ministerie van Justitie (april 2002) blijkt dat niet alleen vrouwen, maar ook mannen slachtoffer zijn van huiselijk geweld, beiden evenveel. Deze uitkomst sluit naadloos aan bij de Britse bevindingen. Het verschijnsel huiselijk geweld wordt door Brughuis en Dijksman niet alleen vervalst, het wordt ook opgeblazen. Brughuis spreekt over 'het grote maatschappelijke probleem.' Aan recent onderzoek van de juriste Maria Egelkamp in Duitsland en Nederland, waarin dit 'geweld' sterk wordt gerelativeerd, wordt door Brughuis en Dijksman geen aandacht besteed. Wel door de hoogleraren Buruma (strafrecht) en Crombag (rechtspsychologie). Niet de meldingen bij politie, een blauwe plek, een wond of zelfs een wond die niet is waar te nemen, gelden in een proces-verbaal als 'letsel' volgens Egelkamp. Maar de data van de Eerste Hulp van het ziekenhuis zouden de basis moeten zijn voor cijfers over huiselijk geweld.

Daarnaast is er nog een ander aspect: de klacht als wapen in de echtscheidingsstrijd. In de meeste gevallen, 90 procent zowel in Groot-Brittannils in Nederland, wordt een (verlate) beschuldiging uitgesproken gedurende of na afloop van psychotherapie. Hierover hoor je Brughuis en Dijksman niet. Professor W. Wagenaar sprak recent zelfs over 50 procent valse aangifte na echtscheiding en riep het kabinet op om valse aangifte automatisch te gaan vervolgen om te voorkomen dat dit volksziekte nummer 1 gaat worden. Brughuis schrijft: 'Ik herken de categorievan valse aangiften allemaal en kan er ook een paar voorbeelden van geven. Maar dat zijn er geen tientallen.'

Brughuis en Dijksman gaan er prat op dat ze huiselijk geweld op de politieke agenda hebben gekregen. Daar is niets mis mee. Wel dat zij bij voortduring en tegen beter weten in onjuiste informatie in de pers brengen. Dat zet de politie agenten aan om vooral de vrouw onmiddellijk te geloven en te beschermen en de man tot dader te stigmatiseren.

Dijksman ondersteunt net als Brughuis de onjuiste en eenzijdige cijfers over huiselijk geweld. Nu enkele journalisten de dames te kijk hebben gezet lijkt er een verschuiving zichtbaar. Nu zijn de allochtonen mannen de boosdoeners: we horen sinds kort dat de Blijf-van-mijn-Lijfhuizen voor het overgrote deel vol zitten met allochtonen vrouwen. Maar steeds meer valt te beluisteren dat allochtone vrouwen niet onderdoen voor hun autochtone seksegenoten. Het zou de gezaghebbende dames sieren om huiselijk geweld evenwichtiger en terughoudender aan te pakken en daarbij de maatschappij niet steeds te misleiden vanuit een feministisch gepireerde visie en uitspraken die vooral uit mythen bestaan.

Tegenwoordig tellen blijkbaar niet meer de feiten maar de belevingen, ook in het strafrecht, want de laatste jaren zijn indirecte bewijzen steeds zwaarder gaan wegen. Zouden Brughuis en Dijks man niet andere prioriteiten moeten stellen: een goed functionerend politieapparaat en OM? Onzindelijk denken is bij het OM normaal. Wordt een valse aangifte tegen een man uiteindelijk (gelukkig) geseponeerd, dan krijgt de ongelukkige in de sepotbrief niettemin standaard een waarschuwing: 'Mocht er in de toekomst opnieuw een proces-verbaal tegen u worden opgemaakt, dan zal strafvervolging in die nieuwe zaak in beginsel worden doorgezet.' De Nationale Ombudsman moest er aan te pas komen om de minister van Justitie te bewegen het College van procureurs-generaals op de vingers te tikken voor dit gebrek aan objectiviteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden