'Om half zes stemmen Iraniërs af op Israëlische radio'

In Israël wordt druk gesproken over een aanval op Irans kerninstallaties. Sommige Iraniërs stemmen ermee in.

JERUZALEM - Laatst kreeg Amir Menashe een voormalige luchtmachtpiloot uit Isfahan aan de telefoon die hem vertelde dat hij 'elke buitenlandse raket zou omhelzen' die gericht was op de nucleaire installaties van Iran. Menashe gniffelt bij de herinnering. 'Stel je voor. Een ex-piloot van de Iraanse luchtmacht die een buitenlandse aanval op de kerncentrales van zijn eigen land toejuicht.'

Menashe (72) is de stem van het op Iran gerichte dagelijkse programma van radiozender Kol Yisrael(De Stem van Israël). Elke middag stuurt de zender op de kortegolf een op Iran gericht programma de ether in met nieuws over Iran en Israël. Zondags neemt Menashe plaats achter de microfoon om met Iraanse luisteraars in het Farsi te praten. 'De meeste Iraniërs die bellen, haten het regime van president Ahmadinejad, al krijg ik soms ook aanhangers van hem aan de telefoon.'

De recente gespreksonderwerpen? De met een zachte stem pratende Menashe aarzelt niet: 'Het nucleaire programma uiteraard en de internationale sancties tegen het regime. Uit mijn gesprekken blijkt dat de sancties al flinke gevolgen hebben voor de gewone Iraniërs. Maar ze nemen de toegenomen armoede, dat is althans mijn mening, voorlopig voor lief, mits het resultaat is dat het regime ten valt komt. Zelfs als een aanval op de nucleaire installaties in hun land daarbij kan helpen, wijzen sommigen die niet af. Vrijwel alle Iraniërs die ik aan de telefoon krijg snakken naar vrijheid. '

Het is moeilijk in te schatten hoeveel Iraniërs afstemmen op de Israëlische radiozender, maar er worden getallen genoemd van 5 tot 6 miljoen luisteraars, zegt Menashe. 'Er bestaan rapporten van westerse diplomaten die melding maken van massaal luistergedrag. Laatst sprak ik een Iraanse vluchteling die zei dat in veel huizen rond half zes de zender op Kol Yisrael is afgestemd.'

Hetgeen opmerkelijk mag worden genoemd voor een land waar de leiding de holocaust bagatelliseert en waar het officiële regeringsstandpunt luidt dat het 'zionistische regime in Israël' moet worden vernietigd. Menashe: 'Maar de gewone Iraniër heeft geen hekel aan Israël, verre van dat. Voor de islamitische revolutie van 1979 waren de relaties prima.'

Amir Menashe werd in 1940 in een Joodse familie in Iran geboren. 'Mijn vader werkte in het leger. Joden waren in het verleden gediscrimineerd in Perzië, maar sinds de jaren twintig hadden ze dankzij de sjahs min of meer gelijke rechten. Men zag ze als 'kalimi', als volgelingen van de profeet Mozes, die ook binnen de islam wordt vereerd.'

In de jaren vijftig, de relaties tussen Israël en het Perzië van de sjah waren nog uitstekend, trok de jonge Menashe naar Israël om er te studeren. Hij bleef en ging voor de Israëlische radio werken. Hij werd vooral populair vanwege zijn deskundigheid over Iran. Niet alleen in Israël, maar ook in zijn geboorteland, waar in 1979 de ayatollahs aan de macht kwamen.

Kol Ysrael is een publieke omroep, maar functioneert onafhankelijk van de overheid. Het is opgericht als correctie op de Iraanse staatsmedia, die een vertekend beeld van de werkelijkheid zouden geven en de geschiedenis van Israël vals zouden voorspiegelen.

In de studio waar Amir Menashe zijn programma presenteert hangen tientallen spotprenten waarop de Iraanse president Ahmadinejad figureert. Ook de ayatollahs komen er op de politieke tekeningen bekaaid vanaf. Menashe: 'Zij hebben het land te gronde gericht. Natuurlijk, ook onder de sjah was er veel mis. Mohammed Reza Pahlavi had met geleidelijke veranderingen het tij kunnen keren, richting een democratisch bestel. Hij deed het niet. De ayatollahs konden daardoor aan de macht komen. Hetzelfde zag je recentelijk in Egypte. Ook Mubarak was niet genegen geleidelijke veranderingen in te voeren. Net als de sjah destijds, kon hij vertrekken. De gevolgen kunnen ook voor Egypte desastreus uitpakken.'

Menashe denkt dat Ahmadinejad en de ayatollahs hun langste tijd hebben gehad. 'Dat maak ik op uit de gesprekken met mijn luisteraars. Ook heb ik een uitgebreid netwerk in Iran. Ik weet wat er speelt.' Zijn 'kleine zus' woonde tot acht jaar terug nog in Iran, dat nog steeds een Joodse gemeenschap van zo'n zestienduizend leden telt. 'Nee, ze hebben haar nooit een strobreed in de weg gelegd. Ze wisten niet dat ze mijn zus was. Ze had onze oorspronkelijke familienaam behouden. De naam Menashe heb ik aangenomen toen ik burger van Israël werd.'

Zijn luisteraars kunnen niet direct inbellen vanuit Iran. Rechtstreeks telefoonverkeer met Israël is niet mogelijk. 'Het gebeurt via een lijn met Duitsland. Ook wordt steeds meer met internetapplicaties gebeld.'

De officiële website van de radiozender, die eindigt op de letters 'co.il' (het internetadres voor Israëlische sites), is in Iran niet te openen. Kol Yisraelheeft daarom ook een internetadres dat op .com eindigt.

Tot 1979 bezocht Menashe zijn geboorteland regelmatig. Sinds de islamitische revolutie is dat onmogelijk. Hij weet uit goede bron dat de ayatollahs zijn stem haten. Aan de andere kant, over de vrouw van ayatollah Khomeini gaat het gerucht dat zij regelmatig naar de uitzendingen van Kol Yisrael luisterde. 'Ik hoor dat de mensen van het regime nog steeds heimelijk luisteren.'

De Iraans-Israëlische radiomaker: 'In de jaren tachtig staakte het personeel van Kol Yisrael voor hoger loon. Twee maanden lang waren er als gevolg van die staking geen uitzendingen. Er werden toen grappen in Teheran verteld over ayatollah Khomeini die de Israëlische salarisverhogingen desnoods uit eigen zak zou willen betalen. Hij miste het nieuws uit het eigen land.'

Op het lijstje minst populaire landen staat Israël net als vorig jaar op een derde plaats. Het deelt die stek opnieuw met Noord-Korea. Alleen Iran (1ste plaats) en Pakistan (2) zijn nog minder populair. Dat blijkt uit een peiling van de wereldomroep van de BBC waarin ruim 24 duizend wereldburgers naar de 'positieve en negatieve invloeden' van 22 landen werd gevraagd. 55 procent van de ondervraagden bekijkt Iran negatief, Pakistan scoort 51 procent negatief en Israël en Noord-Korea 50 procent.

Japan (58 procent), Duitsland (56 procent), Canada (53 procent) en Groot-Brittannië (51 procent) zijn overwegend 'positieve' landen. De Verenigde Staten kwamen uit op 47 procent 'positief' en 33 procent 'negatief'. Naar Nederland werd de ondervraagden niet gevraagd.

Israël heeft volgens de BBC-peiling alleen veel vrienden in de VS, Kenia en Nigeria. Inwoners van deze landen waarderen vooral de Joodse cultuur en tradities. Tegenstanders van Israël leggen de nadruk op de buitenlandse politiek en hoe het 'de eigen bewoners' (lees: de Palestijnen) behandelt. De sympathie voor Israël in islamitische landen is klein: Egypte 7 procent positief, Pakistan 8 procent, Indonesië 9 procent. In Japan is nog minder sympathie: 3 procent.

Minst populaire landen

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden