OM gaat in hoger beroep tegen vrijspraak voor 'Syriëgangers'

Nederlanders die naar Syrië willen om een rol te spelen in de jihad zijn niet per definitie strafbaar. Die conclusie valt te trekken na de vrijspraak van twee vermeende Syriëgangers vandaag door de rechtbank van Arnhem. Volgens de rechtbank heeft het Openbaar Ministerie (OM) niet aangetoond dat de twee terroristische misdrijven hadden voorbereid. De uitspraak is een klap voor het OM, dat vanmiddag aankondigde in beroep te gaan.

Rechtbanktekening met van links naar rechts: Mr. Aidan van Veen (officier van justitie), senior rechter, voorzitter Mr. Ludo Goossens, junior rechter, tekenaar, Mr. S. Weening (advocaat Mohamed el A.), Mohamed el A. en Hakim B..Beeld anp

Mohamed el A. (27) en Hakim B. (22) reden in augustus 2013 in huurauto's door het Duitse Kleef toen ze werden aangehouden. Ze hadden onder meer bivakmutsen, gevechtskleding, walkietalkies en een grote hoeveelheid cashgeld bij zich. Dat, in combinatie met afgetapte Skype-gesprekken en WhatsApp-berichten, is volgens het OM voldoende bewijs dat de mannen wilden vechten in Syrië. Tegen hen was twee jaar cel geëist.

Beide mannen hebben broers in Syrië. Abdelkarim, de broer van Mohamed el A., vecht daar voor Jabhat al-Nusra. Volgens de rechtbank is het duidelijk dat El A. op de hoogte was van de strijd van zijn broer. 'Weliswaar weerhoudt dit hem er niet van om zijn broer te steunen, maar die steun zou op vele manieren gestalte kunnen krijgen. Niet is bewezen dat hij een terroristisch misdrijf voor ogen had.'

'Te ver gegaan'

'De rechtbank heeft duidelijk gemotiveerd waarom de reis naar Syrië niet strafbaar is', zegt hoogleraar sanctierecht Henny Sackers. 'Dit is eigenlijk de eerste keer dat er een uitspraak is over uitreizigers. Bij eerdere zaken waren verdachten ook daadwerkelijk in Syrië geweest of hadden ze vooraf aangekondigd aan de strijd te willen deelnemen. Justitie heeft nu binnen de mogelijkheden die er waren geprobeerd alles eruit te halen. Dat is niet gelukt.'

Advocaat Serge Weening van El A. vindt dat justitie te ver is gegaan. 'Het OM slaat door. Iedereen die naar Syrië gaat met een lange baard wordt al opgepakt. Misschien is het niet de taak van het OM achter mensen aan te zitten die niks hebben misdaan.' Volgens Weening is de 'overijverige houding' van het OM het gevolg van druk die 'schreeuwende politici' creëren.

Verbod op uitreizen

CDA en PVV lieten in een reactie op het vonnis weten dat ze de wet tegen jihadreizigers aangescherpt willen zien. Volgens CDA-kamerlid Pieter Oskam ondersteunt de vrijspraak de noodzaak van een verbod op uitreizen naar jihadistische gebieden. Hij hoopt dat het kabinet daar snel werk van maakt.

Het strafrecht loopt achter de feiten aan, vindt ook Sackers. 'De wetgever heeft bij het tot stand brengen van de antiterrorismebepalingen vooral gekeken naar aanslagen in Westerse steden. Er is geen rekening gehouden met het kalifaat van Islamitische Staat en de aantrekkingskracht die hun strijd heeft op Europese jongeren. Dat bemoeilijkt de positie van het OM.' Dat het OM de grenzen van de rechtsstaat probeert op te rekken is logisch, vindt hoogleraar internationaal strafrecht Harmen van der Wilt. 'Ze hebben een aantal mensen op de korrel van wie ze denken dat het tikkende tijdbommen zijn. Maar in het onoverzichtelijke palet van strijd en moeilijkheden in Syrië moeten ze zich op de feiten, de bewijzen richten.'

Bewijs dat Mohamed el A. zelf terroristische acties wilde plegen ontbreekt, concludeert de rechtbank. 'Dat bewijs kan niet worden gevonden enkel in zijn orthodoxe geloofsovertuiging en/of zijn liefde of bewondering voor zijn broer. En meer is er niet in deze zaak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden