OM eist zes jaar cel tegen Syriëgangers

Het Openbaar Ministerie eist zes jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf tegen vier Nederlandse Syriëgangers, van wie er een mogelijk dood is. Het OM acht bewezen dat de vier zich hebben aangesloten bij de terroristische groeperingen  Islamitische Staat of Jabhat al-Nusra. Organisaties die 'zich op grote schaal en systematisch schuldig hebben gemaakt aan gruwelijke misdaden', aldus het OM.

Streng beveiligde rechtbank Schiphol Beeld anp

De zaak tegen de vier jihadstrijders is dinsdag, zonder verdachten of advocaten, inhoudelijk behandeld in de extra beveiligde rechtszaal Schiphol. Het OM zegt talloze bewijzen te hebben dat de vier, Thijs B., Nordin B., Abdullah R. en Driss D., in Syrië en/of Irak terroristische misdrijven hebben begaan. Er zijn filmpjes, berichten op Facebook, tapgesprekken en getuigenverklaringen van familieleden. Hun foto's zijn herkend door de teruggekeerde Belgische Syriëganger Jejoen Bontinck.

Grote jihadzaak

De vier zijn komen bovendrijven in het Context-onderzoek, dat in totaal 17 verdachten opleverde. Tien van hen stonden eind vorig jaar terecht in de 'grote jihadzaak'. Negen verdachten, onder wie de leider van de groep Azzedine C. ofwel Abou Moussa, werden op 10 december veroordeeld tot straffen oplopend tot zes jaar cel. Eén zaak - die tegen de dood gewaande Soufiane Z., alias The Fighting Journalist - werd aangehouden.

The Fighting Journalist, maker van het jihadfilmpje Oh, oh Aleppo, zou in januari 2015 zijn omgekomen bij een bombardement nabij de Syrische stad Kobani. Het OM wilde hem desondanks vervolgen, omdat niet met honderd procent zekerheid te zeggen is dat hij ook werkelijk dood is. Er zijn, aldus het OM, bewijzen van jihadisten die hun dood in scene hebben gezet.

De Haagse rechtbank had geen zin in een 'spookproces' en besloot in december de zaak tegen Soufiane Z. voor onbepaalde tijd aan te houden, tot hij ergens levend zou opduiken.

December 2015: bezoekers bij de rechtbank de bunker in Amsterdam voor de uitspraak in het grote Haagse jihadproces Context. Beeld anp

Martelaar

Opmerkelijk is dat dezelfde rechtbank dinsdagmiddag wel de zaak in behandeling nam tegen Driss D., die in Kobane tegelijkertijd met the Fighting Journalist zou zijn omgekomen. Driss' vrouw Souad, zijn moeder en zus zeggen te zijn gebeld en geappt vanuit Syrië door een onbekende man die in het bezit was van de telefoon van hun geliefde. De familie is ervan overtuigd dat Driss martelaar is geworden.

Het OM niet. Er zijn geen foto's, noch filmpjes van zijn dood. Er is geen dna-bewijs. Zomaar aannemen dat hij dood is, kan gevaarlijk zijn, betoogde officier van Justitie Simon Smink: 'Bij de aanslagen van Parijs in november hebben we hier een gruwelijk voorbeeld van gezien'. Smink meldde ook dat de broer van The Fighting Journalist, Anis Z., zijn dood in april van dit jaar in scene zette.

Toen verschenen berichten in de Belgische en Nederlandse media dat Anis zich zou hebben opgeblazen in de regio Damascus. Bij die aanslag zouden vijftig Assad-getrouwe militairen zijn omgekomen. Weken later belde Anis met het thuisfront, dat verbijsterd was zijn stem te horen.

Waarom de rechtbank de zaak van Driss D. nu wel wilde behandelen? Voor The Fighting Journalist had zich een advocaat gemeld die allerlei onderzoekswensen had. Dat zou de rechtspraak te zeer belasten voor een mogelijk spookproces, lichtte rechtbankvoorzitter René Elkerbout toe.

Rechtbanktekening Azzedine C. Beeld anp

Schilderswijk

Opmerkelijk is verder dat het OM in deze zaak een bijeenkomst heeft belegd in de Haagse Schilderswijk met familieleden van Syriëgangers. Het was, zegt officier Smink, 'een waardige bijeenkomst', waarbij beide partijen niet het achterste van hun tong lieten zien. Van enkele vaders kreeg het OM recente informatie.

Zo vertelde de vader van Thijs B. het OM op 2 juni dat hij vrijwel dagelijks contact heeft met zijn zoon. Die heeft aangegeven getrouwd te zijn, twee kinderen te hebben en nooit meer te zullen terugkomen. Hij stuurde zijn vader onthoofdingsfilmpjes. Thijs vertelde bij onthoofdingen aanwezig te zijn geweest, maar er nooit een zelf te hebben uitgevoerd. Hij zou niet meer strijden, maar in Raqqa politietaken uitvoeren. Hij moet er voor zorgen dat er geen alcohol of sigaretten binnenkomen.

Nog drie verdachten, Mounir el K., Benyamine F. en Az Eddine B., die zijn voortgekomen uit het Contrext-onderzoek, worden behandeld door de Haagse rechtbank. Deze drie hebben echter wel advocaten, die dinsdag hun onderzoekswensen bekend maakten. Over hoe hun cliënten die in Syrië zijn contact met hen hebben gelegd, wilden de raadslieden niets kwijt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.