reportage proces-insulinemoorden

OM eist twintig jaar cel en tbs voor insulinemoorden

De 23-jarige Rahiied A. uit Rotterdam staat terecht voor vier moorden en zeven pogingen daartoe. Beeld ANP

Als je mensen een injectie geeft worden ze beter, dacht leerlingverpleger Rahiied A. Hij had er geen diploma voor maar hij injecteerde zeker elf hulpbehoevende bejaarden met insuline. Vier overleefden dat niet. Het Openbaar Ministerie eist vrijdag twintig jaar cel en tbs tegen A.

Het was zo’n vriendelijke jongen die haar 100-jarige dementerende moeder verzorgde, zegt Cobie Bijland maandag in de Rotterdamse rechtbank.  ‘Hij belde me die bewuste dag nog om te vertellen dat het niet goed ging met moeder.’

Bijland spreekt op de eerste dag van het strafproces tegen Rahiied A. (23) uit Rotterdam. A. wordt ervan verdacht zeker elf hulpbehoevende ouderen insuline te hebben toegediend zonder medische noodzaak. In 2016 en 2017, in meerdere zorginstellingen in de omgeving van Rotterdam waar hij werkte, als uitzendkracht of stagiair. Vier van hen overleefden het niet.

A, klein van stuk en met zorgvuldig opgeschoren haar, brengt zijn handen naar zijn gezicht als de vrouw spreekt. ‘Ik zie dat u heel zenuwachtig bent’, zegt de rechter. De verdachte brengt de rechter tot wanhoop, als hij zich zelfs bij de meest onschuldige vragen op zijn zwijgrecht beroept. ‘Ik vind dat wel een beetje moeilijk, en ook de mensen die in de zaal zitten.’ 

Mevrouw Bijland overleeft het. Zij wordt onwel, op de ochtend van 1 november 2017. A. werkt die dag op haar woongroep, alleen bijgestaan door een stagiaire. Na een meting constateert hij bij Bijland een lage bloedsuikerspiegel. Die avond wordt de hoogbejaarde vrouw naar het ziekenhuis gebracht.

Een collega krijgt er een onbehaaglijk gevoel van. Zij herinnert zich dat niet zo lang daarvoor een andere bewoner ook opeens zo’n onverklaarbaar lage bloedsuikerspiegel had. A. werkte toen eveneens. Die 90-jarige overleed 20 oktober 2017. Op camerabeelden is te zien dat A. hen meerdere malen in hun buik prikt, met een voorwerp dat op een insulinepen lijkt. Op 17 november 2017 wordt A. aangehouden.

Het onderzoek duurt lang omdat er steeds meer verdachte gebeurtenissen aan het licht komen op andere zorglocaties waar A. heeft gewerkt.  A. wordt er ook van verdacht insuline te hebben gestolen en een verklaring van goed gedrag te hebben vervalst. 

Omdat A. zelf niet praat, vertelt de rechter het verhaal van A.’s prille zorgcarrière als een lange reeks mislukte stages en werkverbanden. Door de enorme personeelskrapte in de zorg haalt telkens een nieuwe zorginstelling hem met open armen binnen, zonder een al te nauwgezette controle van zijn antecedenten.

A. doet praktijkonderwijs, maar wil eigenlijk dokter worden. In 2013 behaalt hij het diploma voor helpende in de zorg (niveau mbo2). Zijn eerste stage, bij Aafje, wordt voortijdig beëindigd, omdat hij ervan wordt verdacht 150 euro te hebben gestolen uit een portemonnee van een bewoner. Van zijn school mag hij verder gaan met zijn opleiding.

Ook volgende stages worden voortijdig beëindigd. A. komt vaak te laat. Hij liegt en komt afspraken niet na. Toch gaat A. vanaf 2014 aan het werk als oproepkracht bij meerdere zorginstellingen, terwijl hij ondertussen het diploma probeert te halen van verzorgende. Een verzorgende mag ook injecties toedienen, en dat wil A. graag. Tegen sommige van zijn werkgevers zegt hij dat hij dat diploma al zo goed als binnen heeft.

November 2016 wordt hij als uitzendkracht aangehouden wegens een diefstal van 5000 euro van een bewoner. De politierechter veroordeelt hem tot 80 uur taakstraf. Zijn school weet dit niet. Begin 2017 geeft de school hem een bindend negatief studieadvies.

In ’t Huys te Hoecke krijgt hij in maart 2017 de gelegenheid toch zijn verzorgende-diploma te halen. Hij werkt er 27 uur per week zelfstandig op de afdelingen.

Met de politie, de psycholoog en de psychiater praat A. wel over de verdenkingen. Hij bekent dat hij drie keer insuline heeft ingespoten bij bewoners. Dat patiënten daaraan zouden kunnen overlijden, zou hij niet hebben geweten.

Tegen de psycholoog vertelt A. dat hij het soms stil en saai vindt op de afdeling. Als zich een crisis voordoet, kan hij laten zien dat hij adequaat kan handelen. Tegen de psychiater vertelt hij dat hij in zijn fantasiewereld dokter is. Door een bewoner een injectie te geven, zou hij haar beter maken. 

Het lijkt de rechter sterk dat A. niet weet dat insuline inspuiten bij personen zonder diabetes kan leiden tot een coma, en tot de dood. ‘Dat is lesstof die u op uw opleiding heeft gehad.’ 

De komende dagen heeft de rechtbank nog de handen vol aan de zaak: er zijn acht zittingsdagen uitgetrokken om alle injecties te behandelen.

Medische moorden vinden vaker plaats dan gedacht, een andere conclusie kan oud-journalist Carel Wiemers niet trekken na zijn jarenlange fascinatie voor het onderwerp. De insulinemoorden op bejaarden in Puttershoek verbazen hem niet. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden