‘Om’ eindigt nog in het niets

Wie: Kees ten Hagen Functie: notarisErvaring: ‘U heeft, moet ik zeggen, ademloos geluisterd.’..

‘Goedemorgen’, zegt de mevrouw achter de balie. De cliënten van notaris Kees ten Hagen nemen plaats in de wachtruimte, waar ze kunnen bladeren in tijdschriften en boeken met titels als Management Team, Mr (magazine voor juristen) en De meest gestelde vragen aan de notaristelefoon. Er wordt veel geïnformeerd naar erven, schenken of het kopen van een huis. En het aantal vragen over internationaal privaatrecht neemt toe, zo blijkt: ‘we trouwen meer over de grenzen, krijgen kinderen in vreemde landen en hebben nog steeds een woning in ons geboorteland’.

1. Volgens deze vakliteratuur, die het uiteraard kan weten, is een eigendom waarvan geen lusten of lasten genoten worden (bijvoorbeeld een huis waarvan je eigenaar bent, maar waarin je niet woont):

a. een beperkt legaat.

b. bezwaard vruchtgebruik.

c. zuivere aanvaarding.

d. bloot eigendom.

2. En wat voor rekening zou een kwaliteitsrekening zijn?

a. Een rekening met wel 3,8 % rente.

b. Rekening waarop aan de notaris toevertrouwde gelden van derden worden gestort.

c. Een 'schone' rekening, waarop zeker geen witwasgelden staan.

Ook voor het starten van een bv of het oprichten van een stichting of een vereniging is een bezoek aan de notaris vereist. Hij – of zij – namelijk ‘is de persoon die bevoegd is om de noodzakelijke akten op te maken, en dat in de gevallen: 1. waarin de wet aan hem of haar die bevoegdheid toekent en 2. waarin een partij dit van hem verlangt.’

3. Hoe heten deze akten in notaristaal?

a. Authentieke akten.

b. Originele akten.

c. Hoofdakten.

d. Gewoon: officiële akten.

4. Wat een notaris voornamelijk doet is de aktes:

a. verlijden.

b. verleiden.

Dat wil zeggen: een geschrift (zoals de koopakte van een huis of een testament) opstellen en ondertekenen.

5. Wat denkt je, wat is de voltooid verleden tijd van dit werkwoord?

a. Verleden, net als in verleden tijd, hè hè.

b. Verlijd.

c. Verlijden heeft geen verleden tijd.

d. Verleidde.

e. Verleid.

6. De dag dat de akte ingaat wordt:

a. de passeerdatum genoemd.

b. D-day genoemd.

c. Anno Domini genoemd.

‘U bent compleet’? Mevrouw gaat voor, het gezelschapje begeeft zicht in haar kielzog naar mr. Ten Hagens kantoor. Dat is ruim en licht, maar klassiek ingericht met veel donkerbruin hout. In de hoek staat één grote kamerplant, geluiddempend tapijt ligt op de vloer. Hier staan de boeken achter glas: Het kostprijsvolgsysteem, Fiscale Berichten voor het Notariaat, Wetboek Voor Burgerlijke Rechtsvordering. Vanaf de vensterbank kijkt een houten schildpadje geruststellend toe.

Op deze eerste werkdag van de maand verwisselen voornamelijk veel huizen van eigenaar, legt de notaris uit, zo ook in dit geval. Morgen heeft hij met onder meer een erfenis te doen. En of wij wel weten hoe je het verdelen van de erfenis noemt?

7. Weet u het wel?

a. Kavelen.

b. Distribueren.

c. Quoteren.

c. Alloceren.

8. En vruchtgebruik? Wat is dat?

a. Een appeltje voor de dorst.

b. Een erfdeel krijgen van iemand die geen bloedverwant is.

c. Winstinvestering.

d. Recht om het eigendom van iemand anders te gebruiken alsof het je eigen eigendom is.

9. Dan kwijting, dat is:

a. Verklaring dat een schuld is afgelost.

b. Kwijtschelding van het honorarium van de notaris.

c. Al dan niet opzettelijk kwijtraken van documenten die van belang zijn.

10. Transport?

a. Het aangetekend afleveren van belangrijke documenten bij de notaris, door postbode of koerier.

b. Correspondentie van de notaris met alle belanghebbenden.

c. De overdracht van eigendom bij de notaris, een huis bijvoorbeeld dat van eigenaar verwisselt.

De notaris biedt iedereen koffie aan, stelt de aanwezigen op hun gemak en deelt de gang van zaken mee. Er moet een (in dit geval koop-)contract getekend worden. Het is de bedoeling dat hij dit, zoals alle aktes, punt voor punt met de aanwezigen doorneemt. En oh ja: ‘Helpt u me onthouden dat ik straks uw legitimatiebewijs kopieer.’ Die kopie gaat straks in het groene mapje, geel is voor de financiën en rood voor de aktes. Een notaris leest dus veel voor, zegt meneer Ten Hagen. Hij doet dit met de bril laag op de neus, zijn benen wippen op de ballen van zijn voeten. Af en toe onderbreekt hij zijn betoog door even met aandacht in zijn koffie te roeren, hij maakt een kwinkslag –‘de koper kan nu even rustig achterleunen terwijl de verkoper op het puntje van de stoel moet gaan zitten’– en één keer moet hij iets typen tussendoor. Hij doet dat heel behoedzaam, met twee vingers, alsof hij elke letter of cijfer met uiterste precisie op de goede plek moet laten landen.

Zoals gezegd: een akte is een officieel document, waarin een wat vreemd taalgebruik blijkt te worden gebezigd. Aan het eind staat het volgende:

'De comparanten zijn mij, notaris bekend. waarvan akte in minuut is verleden op de datum zoals in het hoofd van deze akte is vermeld.

Vervolgens is deze Akte conform de Wet op het Notarisambt na beperkte voorlezing ondertekend om...’

11. Comparanten. Zegt u het maar.

a. Alle ins en outs van de akte.

b. De personen die voor de notaris zijn verschenen

12. Vervolgens: minuut?

a. Dat is het origineel van de akte die bij de notaris blijft.

b. Het tijdstip waarop de akte ingaat, tot op de minuut precies.

‘Om’, die om eindigt wel erg in het niets. Erachter komt het precieze tijdstip waarop de akte wordt vastgesteld en, met de fraaie pen van de heer Ten Hagen, de handtekeningen worden gezet, alsof er een kind is geboren. Als hij is uitgelezen zegt hij: ‘U heeft, moet ik zeggen, ademloos geluisterd.’ Dan is het tijd om elkaar te feliciteren, de sleutels worden overhandigd – even later staan de betrokkenen netjes in hun jas geholpen weer buiten, schudden elkaar nogmaals de hand en verdwijnen in tegenovergestelde richtingen. Notaris Ten Hagen kijkt ze kort na en buigt zich over de volgende zaak.

Carel Helder en Mirjam Bosgraaf

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden