Rechtbankverslag pgb-fraudezaak

OM: broers sleurden cliënten mee met enorme pgb-fraude

Celstraffen van vier en vijf jaar eist het Openbaar Ministerie tegen drie broers die ervan worden verdacht voor miljoenen te hebben gefraudeerd met pgb-gelden. Hun thuiszorg-bedrijf is een criminele organisatie, vindt het OM.

De gebroeders U. in de rechtbank van Utrecht. ‘Zij hebben met criminele energie de samenleving voor miljoenen euro’s benadeeld’, zei de officier van justitie. Beeld Nicole van den Hout

Het was algemeen bekend in de Turkse gemeenschap in Utrecht en omstreken, vertelt een getuige. Als je wilde verdienen aan zorg voor een hulpbehoevend familielid, moest je bij Dolia Thuiszorg BV zijn. Die deelden de persoongebonden budgetten met de familie. En verleenden nauwelijks zorg.

Allemaal laster, zegt voormalig zorgcoördinator Levent U. (39) van Dolia. ‘Bij zorg voor kwetsbare mensen komt veel kijken, en wij hebben die zorg verleend.’

Maar lang voor de invallen in hun Utrechtse bedrijf in april 2018 had Levent aan zijn broers geappt: ‘Over twee jaar ontploffen we. En kunnen we na de verkoop van de appartementen kopen wat we willen.’

Wegens grootschalige fraude met persoonsgebonden budgetten eiste de officier van justitie dinsdag vier jaar cel tegen Levent en zijn broer Bülent (43). En zelfs vijf jaar cel tegen hun broer Mevlut (47). Van de ongeveer acht miljoen euro die zij van 2014 tot 2018 aan zorggelden hebben ontvangen voor hun 132 cliënten, zouden zij nog geen twee miljoen euro aan zorg hebben besteed. Zij worden tevens verdacht van valsheid in geschrifte en witwassen.

Het overgebleven geld dat was bedoeld voor onder meer persoonlijke verzorging, dagbesteding en begeleiding, deelden zij met de familie van de cliënten. De rest zouden ze in de eigen zak hebben gestoken. Het ging naar dure auto’s en de bouw van een appartementencomplex in Turkije.

‘Dolia Thuiszorg is een criminele organisatie’, zegt de officier van justitie. ‘Deze drie broers hebben met criminele energie de samenleving voor miljoenen euro’s benadeeld. Ze hebben bovendien samengespannen met de budgethouders. Door hen om te kopen waren die tevreden met veel minder zorg dan waar ze recht op hadden.’

Fraudegevoelig systeem

Wie lijdt aan een chronische ziekte of een beperking heeft, kan met een persoonsgebonden budget zelf zorg inkopen. Dat kan hij zelf regelen of uitbesteden aan een bedrijf als Dolia. Het Openbaar Ministerie ergert zich aan de fraudegevoeligheid van dit systeem. Het is, zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie, nog steeds veel te gemakkelijk om een zorgbedrijf op te richten. Dat blijkt in deze zaak, volgens het OM een van de grootste en meest opvallende pgb-fraudezaken van de afgelopen jaren.

Vandaar ook de hoge eis, waar de verdachten zichtbaar van schrikken. ‘Dit zijn grote jongens’, zegt de officier van justitie. Dolia is opgericht om te frauderen met zorgbudgetten. Er moet voldoende afschrikwekkende werking uitgaan van hun straf om nieuwe pogingen te voorkomen.’

Onder het gepresenteerde belastende materiaal vallen de zogenoemde ‘verdeellijsten’ op. Daarop staat hoeveel de budgethouders maandelijks ontvingen aan zorggeld, en hoeveel de familie van de chronisch zieke daarvan kreeg, meestal de helft.

Verdachte Levent U. ontkent dat het zorggeld is gedeeld met families. ‘Soms leende ik wat geld aan mensen, als ze in geldnood zaten. Dan maar geen winst maken, dacht ik dan, ik voel me betrokken. De rest van het geld was salaris voor verleende zorg.’

De rechter: ‘Maar er is bijvoorbeeld een cliënt die 42 keer, maandelijks, 1.400 euro van u heeft ontvangen. Hij zegt zelf dat het gedeeld pgb-geld was. Hij zegt ook dat hij nauwelijks is geholpen door Dolia. Er zijn wel facturen ingediend, voor zijn persoonlijke verzorging.’

Levent: ‘Hij is verstandelijk beperkt, hij kan dit niet zo hebben verteld. Hij begrijpt de zorg niet.’

‘U beschikte over de DigiD van een aantal cliënten’, zegt de rechter tegen broer Bülent, die als administrateur van Dolia de verdeellijsten had gemaakt.

Bülent: ‘Die mensen konden niet overweg met de computer. Die waren blij dat wij hen hielpen.’

Hypotheek afbetalen

Meerdere budgethouders of hun familieleden hebben verklaard dat Levent hun een voorstel heeft gedaan om het pgb-geld te delen. Een familielid vertelt dat hij met het geld zijn hypotheek kon afbetalen. Het Openbaar Ministerie overweegt deze cliënten te gaan vervolgen.

Het was ook niet dat Dolia Zorg helemaal geen zorg leverde. Er was bijvoorbeeld een café opgezet, De Lieve, waar de personen met een beperking konden werken als dagbesteding.

Mevlut U. was de directeur van Dolia Zorg. ‘Ik zat vooral in Turkije, waar ik druk was met bouwprojecten’, verklaart hij tegen de rechter. ‘Ik was niet honderd procent met zorg bezig. Ik ben vooral een makelaar. Maar mijn broers kwamen er niet uit, dus wilde ik ze helpen.’

De rechter: ‘Maar er is een overboeking naar uw rekening in Turkije gegaan, van 978 duizend euro. Valt een appartementencomplex in Turkije binnen de doelstellingen van Dolia Thuiszorg?’

Mevlut U: ik had geen loon gekregen de laatste jaren. Ik zei: ik hoef niets, want ik krijg al genoeg geld binnen via vastgoed. Ik kreeg wel dividend, en toch ook wat salaris. De winst van het project zou terugvloeien naar de zorg.’

De banken ING en ABN Amro begonnen vragen te stellen over het contant opnemen van grote bedragen. De gemeente Utrecht rook onraad toen zorg werd gedeclareerd in een periode dat een cliënt op vakantie was. Op de loonlijst van Dolia Zorg stonden naast familieleden van budgethouders ook nog negen familieleden van de drie broers. Volgens de officier van justitie hebben zij niet of nauwelijks zorg verleend in de gefactureerde uren.

Met hun handelen hebben de broers kwetsbare budgethouders in problemen gebracht, vindt de officier van justitie. ‘Die budgethouders moeten het onterecht bestede zorgbedrag nu terugbetalen, soms meer dan 100 duizend euro. Die komen nooit meer van hun schuldenberg af.’

Woensdag en donderdag houden de advocaten hun pleidooi. De rechtbank heeft nog geen datum bekendgemaakt voor de uitspraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden