Olympische uitbuiting in Sotsji

De Winterspelen 2014 moeten de duurste en gerieflijkste worden. Door corruptie is het budget al opgedreven tot 40 miljard euro. Maar de arbeiders worden onderbetaald en mishandeld.

SOTSJI - Vrachtwagens en tractors rijden nog af en aan op het immense terrein van het olympische dorp nabij Sotsji, maar alle grote sportpaleizen zijn al af. Ook de nieuwe wegen en spoorwegen naderen voltooiing.

Als het aan de Russische organisatoren ligt, worden de Winterspelen niet alleen de duurste aller tijden, maar ook de gerieflijkste - althans voor de drie belangrijkste directe afnemers: de sporters, de bobo's en de duizenden journalisten die het evenement verslaan. De afstanden zijn klein, de techniek is hypermodern en de luxe is groot.

Wie zich, zoals de meeste bezoekers, louter zal begeven tussen het aan de Zwarte Zee gelegen olympische dorp, de stadions en de skipistes in de bergen, zal nooit deze comfortabele olympische zone van het 'Nieuwe Rusland' hoeven te verlaten.

Maar zet een stap buiten deze comfortzone en je stuit op een typerende tegenstelling: charmante glimlach, verrot gebit. Verhalen over onderbetaling en uitbuiting van de duizenden deels illegale gastarbeiders die de olympische faciliteiten uit de grond stampen, zijn schering en inslag. Hetzelfde geldt voor de corruptie die het budget tot astronomische hoogte (40 miljard euro) heeft opgedreven.

Dat achter die abstracte en sleetse termen echte mensen schuilgaan - daders en slachtoffers - ondervond Mardiros Demertsjan (38) deze maand aan den lijve. Hij werkte vanaf maart, samen met de bij zijn familie inwonende Abchaziër Sergej Krbasjan (24), in het dorp Blinova - pal bij het olympische dorp - aan een appartementencomplex voor olympische vrijwilligers.

Eind mei werden ze met een groepje anderen ontslagen. Maar ze hadden pas de helft van het afgesproken salaris van 1.500 roebel (37 euro) per dag ontvangen. De andere arbeiders, vooral afkomstig uit Centraal-Azië, dropen af, maar Demertsjan en Krbasjan bleven bij uitvoerder Samvel Pasjan aandringen op uitbetaling van hun achterstallig loon.

Politiebureau

'Hij bleef maar beloven, maar betaalde nooit', zegt Demertsjan, die omringd door zijn familie op een bed ligt op het overdekte terras van zijn huis. 'Op het laatst zei hij dat er spullen van het terrein waren gestolen en op 12 juni vroeg hij ons met spoed naar de werkplaats te komen. Daar werden we opgewacht door politie in burgerkleding die ons vroeg wie het koperdraad had gestolen. Niemand stelde zich voor of identificeerde zich, maar ze namen ons direct mee naar het politiebureau.'

Dat politiebureau is gelegen aan de Oelitsa Lesnaja en biedt een prachtig uitzicht op de sierlijke bogen van het stadion waarin de Winterspelen worden geopend.

'Wie neemt de verantwoordelijkheid?', vroeg een rechercheur aan Krbasjan en Demertsjan. 'Toen we zwegen, werd ik naar een aparte kamer meegenomen. Mijn handen werden op mijn rug geboeid. Ik werd op een stoel gezet. Ze begonnen vragen te stellen. "Ik heb niks gestolen", zei ik. Toen brachten ze bokshandschoenen. Een agent deed de linker aan, een andere de rechter. Twee anderen hielden me van achteren vast terwijl ze me sloegen. Ze sloegen me hard. "Als je van je salaris afziet, vergeten we alles en laten we je gaan", zei een van de agenten nog. Ik zei tegen ze dat ik recht had op mijn salaris. Ik verloor een paar tanden en moest overgeven.

'Toen hielden ze vijf minuten op en kreeg ik een sigaret. Daarna ging het steeds maar door. Ik wilde niet bekennen. "Breng het breekijzer", zei er een. "Waarom?", vroeg ik. Ik dacht dat ze me ermee wilden slaan. "Dat merk je gauw genoeg", was het antwoord.

'Ze bogen me voorover, hoofd bij de vloer, handen omhoog zodat ik mijn hoofd niet kon bewegen. Toen deden ze mijn shorts naar beneden en brachten de het breekijzer van achter naar binnen. Ik gilde het uit.'

Boksbal

'Ik kreeg wat water en werd half bewusteloos naar een andere kamer gebracht. "Als je nu niet bekent, hangen we je op aan het plafond en word je onze boksbal. En dan komt het breekijzer terug." Ik zei dat ik alles zou tekenen. Ik heb zelfs een blanco papier getekend toen ze weer over het breekijzer begonnen.'

Waar de detectives zich in vergisten, is de afkomst van hun slachtoffer. Hij was geen eenzame, hulpeloze migrant, maar een dorpeling. Zijn vrouw en schoonmoeder stonden 's nachts al op het politiebureau. Op hun aandringen werd een ambulance gebeld. 'Toen de dokters kwamen, gaven ze eerst alle agenten een hand', zegt Demertsjan. 'Ze keken naar me en zeiden "alles is goed".'

Een tweede ambulance, die de volgende dag voor een andere arrestant werd gebeld, stelde wel zijn verwondingen vast en stuurde Demertsjan naar het ziekenhuis.

'Daar vroegen ze wat er was gebeurd. Toen mijn schoonmoeder antwoordde dat de politie me had geslagen, veranderden hun gezichten direct. Later ging de politie ook langs bij die doktoren. De officiële diagnose was hersenschudding en licht trauma op de borst.'

De familie nam het niet, harkte geld bij elkaar en stuurde Demertsjan naar een privékliniek waar 'scheuren' dan wel 'beschadigde wanden' van het anale kanaal werden vastgesteld.

Media-aandacht en de wens 'smetteloze' Winterspelen te houden, kunnen het lot van Demertsjan en de agenten gaan bepalen. Er is een formeel onderzoek ingesteld naar het incident, maar de politie ontkent de beschuldigingen. Demertsjans baas Samvel tapt nu wel uit een ander vaatje: het achterstallig loon ligt klaar, liet hij de advocaat weten.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden