InterviewJoyce Sombroek en Maaike Head

Olympisch kampioenen Joyce Sombroek en Maaike Head redden nu levens

Joyce Sombroek, voorheen keeper van de nationale hockeyploeg, nu huisarts in opleiding.Beeld Jiri Büller

Twee olympisch kampioenen, Joyce Sombroek (hockey, Londen 2012) en Maaike Head (roeien, Rio 2016), redden nu mensenlevens. Sombroek als huisarts, Head op de ic in Sittard.

JOYCE SOMBROEK (29) 

Van hockeykeeper tot huisarts

Na haar debuut in 2010 bij het WK in Argentinië won keeper Joyce Sombroek met de Nederlandse hockeyploeg alle hoofdprijzen, inclusief een gouden medaille op de Spelen van Londen in 2012. In 2017 moest ze na 117 interlands stoppen vanwege een chronische heupblessure. Nu bedrijft de 29-jarige Sombroek topsport met een andere dimensie, als huisarts in opleiding die meehelpt om het coronavirus te bestrijden.

‘Er zijn zeker parallellen tussen zorg en topsport’, zegt Sombroek, die in 2014 en ’15 werd uitgeroepen tot beste keeper van de wereld. ‘Discipline, hard werken, samenwerken en goed communiceren; het komt allemaal terug in mijn werk. Het helpt dat ik als keeper leerde om te presteren onder druk. Hoe ga je om met tegenslagen? Ik moet voor mijn opleiding voortdurend doelen stellen en reflecteren, zoals ik vroeger deed in mijn topsportcarrière.’

Sombroek probeerde op het hockeyveld altijd goed te observeren en te organiseren, wat ze nu doet bij het helpen van patiënten. ‘Ik blijf rustig in stressvolle situaties, het was ook mijn kracht als keeper. Ik moest vaak die ene bal stoppen, omdat het Nederlandse vrouwenteam meestal dominant was. Stond ik in dat pak in de brandende zon in de wetenschap dat ik niet mocht verslappen.

‘Nu moet ik op de huisartsenpost inschatten of de pijn op de borst wel of niet een hartinfarct is. Als huisarts heb je de uitdaging dat je van alles wat moet weten, ik moet analyseren hoe ernstig een ziektebeeld is. Zeker door het coronavirus is de drempel een stuk hoger of ik een patiënt met spoed naar een ziekenhuis of polikliniek stuur of dat uitstel mogelijk is.’

Op 1 maart begon Sombroek in de huisartsenpraktijk in Aalsmeer, een week later zat ze midden in de coronacrisis. ‘Vanaf dat moment kregen we alleen spoedgevallen te zien, met de andere patiënten hadden we noodgedwongen alleen contact via de telefoon of per mail. Soms draaide ik een dienst bij de huisartsenpost, aanvankelijk waren er niet genoeg beschermende pakken. En als arts in opleiding hoefde ik daar dan niet te zijn.’

Sombroek zette een foto van zichzelf op Instagram, in een cabine voor het ziekenhuis. Even leek de voormalige doelvrouw van Laren weer het pak van de hockeykeeper te dragen, waarbij de helm was vervangen door een speciale bril. ‘Het is niet te vergelijken’, zegt ze, lachend. ‘Bij het aantrekken van mijn keeperspak hoefde ik niet na te denken, het voelde natuurlijk.

‘Hoewel ik ook als arts beschermende kleding draag, zou ik niet in dit pak willen keepen. Zo’n masker is absoluut niet comfortabel. Je moet ook goed timen, wanneer ga je eten of naar het toilet? Je kunt niet even je telefoon pakken of aan je neus kriebelen.’

Sombroek bezocht aanvankelijk nog patiënten thuis. ‘In de beginperiode trok ik voor huisbezoek een beschermend pak aan, dan kleedde ik me in de hal bij een patiënt om. Je schort, je masker, je bril, de handschoenen en de stethoscoop; ik moest ook goed opletten in welke volgorde ik de kleding weer uitdeed en mijn bril afzette. Je weet immers niet of iemand het coronavirus heeft.

‘Het belangrijkste instrument is de saturatiemeter om het zuurstof in het bloed te meten. Mensen met het coronavirus hebben een veel lager zuurstofgehalte in hun bloed. Het is een lastig ziektebeeld, covid-19 is heel divers. We kregen veel vragen van patiënten, de angst zit diep.’

Sombroek bepaalde als arts ook wie moest worden beoordeeld in het ziekenhuis. ‘Het is een lastige afweging. Soms lijkt het zes, zeven dagen goed te gaan met een patiënt en kunnen ze plotseling achteruit gaan. En met een beschermend pak aan heb je een andere vorm van communicatie. Non-verbaal kun je veel minder en je kunt ook niet zomaar een hand op de schouder van een patiënt leggen.

‘Je weet dat patiënten met coronaverschijnselen niet mogen worden bezocht in het ziekenhuis, het contact verloopt dan via Facetime. Helaas overlijden patiënten soms alleen aan covid-19, daarom speelt de huisarts een belangrijke rol bij het praten over een eventuele opname. Als je denkt dat iemand het niet zal overleven, kun je met de familie bespreken om thuis meer zorg te bieden. Wat wil de patiënt? Is het medisch zinloos? Vaak gaat het in goed overleg.’

Langzaam komt ook de reguliere zorg weer op gang, constateert Sombroek. ‘Ik kreeg mensen in de praktijk die zeiden: ik heb al zolang last, nu moest ik wel. Had toch eerder gebeld, denk ik dan. Maar ook medisch gezien wordt onderschat hoe groot de angst onder kwetsbare patiënten nog is, het blijft onder de rader hoe eenzaam ze nu kunnen zijn. Ook huiselijk geweld blijft meer verborgen, die gevolgen van de coronacrisis hebben we niet goed in beeld.’

CV Joyce Sombroek

Geboren 10 september 1990 in Alkmaar

2010 debuut WK Argentinië (zilver)

2011 winnaar Champions Trophy en Europees kampioen

2012 Olympisch kampioen in Londen, Europa Cup met Laren

2014 Wereldkampioen in Den Haag (0 doelpunten tegen)

2014 en ’15 uitgeroepen tot beste keeper van de wereld

2016 Zilver Spelen Rio de Janeiro

Maaike Head won in 2016 goud op de olympische roeibaan en werkt nu als chirurg in opleiding ook op de ic in Sittard.Beeld Jiri Büller

MAAIKE HEAD (36)
Van roeister tot chirurg

De gouden race bij de Spelen van Rio in 2016 met Ilse Paulis in de lichte dubbeltwee voelt voor Maaike Head nog altijd als de ultieme apotheose van haar sportcarrière. In 7 minuten werd een leven van toewijding en opoffering gerechtvaardigd. Nu tracht Head op de intensive care van het ziekenhuis in Sittard mensen te redden die dreigen te bezwijken aan het coronavirus.

De zorg laat zich niet vergelijken met het eendimensionale bestaan van de topsporter, aldus Head. ‘Een patiënt die overleeft is niet per se mijn verdienste, er heeft een team van misschien wel twintig verpleegkundigen en artsen aan het bed gestaan. Die olympische finale in Rio was het plan van Ilse, onze coach Josy Verdonschot en mij. Olympisch goud was fantastisch, maar aan het moment van de waarheid ging een traject van zestien jaar vooraf.’

Head wist na haar olympische titel dat ze haar laatste race had gevaren. ‘In het roeien voel je meteen wat de ander doet. Tijdens presentaties laat ik vaak die finale zien in Rio, ik voelde vanaf de eerste haal dat het goed zat. We roeiden honderd procent gelijk, de boot vloog over het water. Ik krijg nog steeds kippevel als ik eraan terugdenk. Met Ilse heb ik een band voor het leven.’

Die euforie is nooit meer op te roepen, Head haalt nu op een andere manier voldoening uit het leven. Ze staat als chirurg in opleiding meestal in de operatiekamer, maar ook zij is ingezet op de intensive care. ‘De diensten zijn heftig, omdat veel mensen het niet redden’, vertelt de 36-jarige Head. ‘Wat ik ingrijpend vind, is dat we bij dit ziektebeeld nog zoeken naar de juiste behandeling. Normaal gesproken ken je de remedie, covid-19 is nieuw.

‘Het is confronterend om mensen te zien die de ene dag nog normale volzinnen uitspreken en vervolgens zo benauwd worden dat ze naar de ic moeten. Die achteruitgang kan snel gaan. Je kunt iemand net hebben beoordeeld en denken: die redt het nog wel even op deze afdeling. En een paar uur later moet die patiënt aan de beademing. Op dat moment zie je echt de angst in zijn ogen.’

De machteloosheid regeert vaak op de intensive care. Head: ‘Soms zit je aan de maximale hoeveelheid zuurstof en ondersteuning die je toedient. En nog zie je mensen wegglijden. Je doet alles wat je kan en voor sommige patiënten is het niet genoeg. Natuurlijk overlijden mensen op de intensive care, maar de aantallen zijn groter. Bovendien is covid-19 een onzichtbare vijand.

‘Het is frustrerend als je voor iemands leven vecht en de volgende dag hoort dat die patiënt het toch niet heeft gehaald. We zijn allemaal artsen, het hoort bij ons vak dat je mensen verliest. En we kunnen helaas geen wonderen verrichten. Maar de dood went nooit.’

Juist daarom hekelt Head de toenemende zorgeloosheid bij vooral de jongere generatie die wil ontsnappen aan de lockdown. ‘Jonge mensen moeten zich realiseren dat zij de bron kunnen zijn om ouderen te besmetten. Dat is het meest gevaarlijke van deze ziekte. Het gaat nu om solidariteit met de kwetsbaren in de maatschappij. Ik snap dat mensen het hebben gehad met al die beperkingen.

‘Maar is het zo erg dat je nu niet gezellig op het terras kunt zitten? Mensen die roepen dat ze het niet meer aankunnen, hebben een ruggengraat van slagroom. Zij zijn de gezichten van een verwende samenleving. Ik vind het slapjes, ik mis de discipline bij een deel van de bevolking. Het leven is niet altijd één groot feest, accepteer de grenzen die er nu zijn. Hiermee red je levens.

‘Natuurlijk zie ik vrijgezellen en ouderen vereenzamen, maar volg de richtlijnen. Die anderhalvemetersamenleving zal moeilijk vol te houden zijn en toch moet het nu. We doen de lockdown immers voor de mensen die de zorg het hardst nodig hebben.’

Ze zegt makkelijk praten te hebben. ‘Mijn vriend werkt thuis en past op de baby als ik naar het ziekenhuis moet. We hebben een vast inkomen, zitten niet de gehele dag op elkaars lip en kunnen in de tuin zitten. Ik snap dat gezinnen naar buiten gaan. Ik zie ook in Sittard dat de druk op de intensive care minder wordt. We willen nu ook de reguliere operaties kunnen uitvoeren. Het kan alleen als we voorzichtig blijven om een tweede golf van dit virus te voorkomen.’

Daarom vraagt Head begrip voor de beleidsmakers die op basis van – telkens wijzigende – gegevens een plan hebben gemaakt. ‘Hoe moeilijk is het om naar die mensen te luisteren? Ik weet dat wij Nederlanders een eigenwijs en ongehoorzaam volkje zijn, dat is ook de charme van het land. Maar er zijn momenten dat je het eigenbelang even opzij moet zetten voor het grotere geheel.’

CV Maaike Christiane Head

Geboren 11 september 1983

2003 goud als schaatsster bij ploegenachtervolging WK junioren

2007 begint als student geneeskunde met roeien bij ARSR Skadi

2012 8e bij Spelen Londen in lichte dubbeltwee met Rianne Sigmond

2013 wereldkampioen in Chungju in lichte dubbelvier

2014 wereldkampioen op de Bosbaan in lichte dubbelvier

2016 goud Spelen Rio de Janeiro in lichte dubbeltwee met Ilse Paulis

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden