Olsen slachtoffer van zijn eigen karakter

Het vertrek van Morten Olsen bij Ajax was onafwendbaar; zaterdag hakte het bestuur de knoop door en stuurde hem de laan uit....

PAUL ONKENHOUT

Van onze verslaggever

Paul Onkenhout

AMSTERDAM

Ajax-voorzitter Van Praag schetste zaterdag een inktzwart beeld van een ziek elftal en stelde onomwonden dat de geneesheer niet voor zijn taak berekend was. De spelers zelf hebben het genezingsproces echter evenmin bespoedigd, en hetzelfde geldt voor het bestuur dat pas na een ongekend slechte reeks resultaten ingreep.

Vanzelfsprekend werden niet de falende spelers weggestuurd, maar de trainer, Morten Olsen die hen een grote mate van verantwoordelijkheid gaf. Hij zal de afgelopen maanden tot de bittere slotsom zijn gekomen dat voetballers die weelde niet kunnen dragen en geneigd zijn misbruik van de vrijheid te maken.

Olsen is het slachtoffer geworden van zijn eigen karakter - en niet van een gebrek aan vakmanschap - én het gebrek aan zelfdiscipline van de spelers en hun onvermogen om zichzelf te bekritiseren. Stuitend waren in dat verband de aanvallen die spelers als Witschge en Dani onlangs op hem uitvoerden. Het waren niet de enige tekenen, merkte het bestuur, dat Olsen zijn greep op de spelers was kwijtgeraakt.

Hoewel ze door hun povere spel nauwelijks recht van spreken hadden, voerden Witschge en Dani het hoogste woord en beschimpten ze indirect de trainer die wel bleef vechten, maar niet meer de kracht had dat met overtuiging te doen. Het bestuur stond daarom niets anders te doen dan hem op non-actief te stellen. Het overkwam Olsen voor de derde maal in zijn betrekkelijk korte trainersloopbaan.

De krampachtige pogingen waarmee het bestuur zichzelf vrij trachtte te pleiten, bijvoorbeeld door te refereren aan het uitgebreide onderzoek dat aan de komst van Olsen naar Amsterdam is voorafgegaan, deden merkwaardig aan. Nog curieuzer was het dat zaterdag werd gesteld dat het bestuur al in februari merkte dat Olsen zijn gezag begon te verliezen en de selectie uiteen begon te vallen.

In de maanden die volgden kwamen de zwakke plekken in de organisatie bij Ajax in scherpe contouren aan het licht. Door één man de verantwoordelijkheid te geven over het technische beleid, stelt het bestuur zich zeer kwetsbaar op.

Namens het bestuur voerde vice-voorzitter Henrichs tal van gesprekken met Olsen, maar die bleven zonder resultaat. Het is ook zeer de vraag of die gesprekken onder andere omstandigheden wel soulaas zouden hebben geboden. De bestuursleden van Ajax staan nu eenmaal niet bepaald als uitgelezen voetbalkenners te boek.

Het ontslag van de trainer, sinds 1985 de derde na De Mos en Linder die door Ajax voortijdig van zijn verplichtingen is ontheven, kan niet los worden gezien van de arbitragezaak rond Frank en Ronald de Boer. De affaire richtte onherstelbare schade aan en ondermijnde het gezag van Olsen. Hem werden saaie trainingen verweten, onder meer.

De verhoudingen in de spelersgroep raakten verstoord toen de tweeling terugkeerde in het elftal, op een moment dat de competitie al was begonnen. Vanwege hun grote kwaliteiten moest Olsen de spelers opstellen, maar vermoedelijk had hij dat liever niet gedaan.

In die zin was de zege die het bestuur in de arbitragezaak boekte, slechts een schijnoverwinning. Het bestuur manoeuvreerde, met goede bedoelingen overigens - de vrees voor een leegloop - Olsen in een onmogelijke positie.

Het verval van Ajax werd echter al veel eerder zichtbaar, in het seizoen 1996-'97 toen Van Gaal er in zijn laatste jaar als trainer niet in slaagde een glansrijk afscheid te bewerkstelligen. Olsen kon niet voortbouwen op de fundamenten van de Champions League-winnaar, maar op de basis van een toen al ziek elftal dat in de competitie als vierde eindigde en in alle linies versterking nodig had.

Alom werd de (nieuwe) stijl waarin Olsen Ajax liet spelen, als verfrissend ervaren. Hetzelfde gold voor zijn manier van leiderschap, vriendelijker en minder dwingend dan dat van Van Gaal. Het leidde tot een prestatie waar Ajax in het tijdperk-Van Gaal nimmer toe in staat was, het winnen van de landstitel en het bekertoernooi.

Maar al snel bemerkte het bestuur, stelde Van Praag zaterdag, dat 'kliekjesvorming' de eenheid van de groep ondermijnde. Dat is Olsen echter nauwelijks te verwijten en het logische gevolg van de samenstelling van de spelersgroep.

Om op krachten te blijven, is Ajax genoodzaakt buitenlandse spelers aan te trekken die vanzelfsprekend geneigd zijn met elkaar op te trekken. Van Gaal heeft bij Barcelona momenteel met dezelfde verschijnselen te kampen.

Olsen had de taak nog meer nationaliteiten te verenigen dan Van Gaal en slaagde daar niet in. Niet enkele, maar vele 'kliekjes' verstoorden het groepsproces en Olsen kon er niets aan veranderen.

Het zijn echter de resultaten die Olsen zijn baan hebben gekost, zoals altijd het geval is als een trainer wordt ontslagen. In zowel de competitie als de Champions League maakte Ajax dit seizoen bij vlagen een versleten en zelfs ongemotiveerde indruk.

Het moreel van de spelers zakte net zo snel als de koers van het aandeel Ajax. Het dieptepunt werd vorige week in Porto bereikt waar een zielloos en lachwekkend elftal in de tweede helft de club én de trainer belachelijk maakte.

Een week eerder al was het bestuur, eenstemmig volgens Van Praag, tot de conclusie gekomen dat Olsen het veld moest ruimen. De ingreep werd echter uitgesteld.

Van felicitaties wilde de opvolger, oud-speler Jan Wouters, niets horen. Daarvoor stemde het ontslag van Olsen hem te triest. Er zijn echter nog tal van andere redenen te bedenken waarom voor Wouters voor vreugde geen aanleiding is.

De bouw van het nieuwe stadion en de beursgang ten spijt, gaat Ajax magere jaren tegemoet, internationaal gezien vooral. Gerenommeerde spelers vertrekken (Frank en Ronald de Boer), overwegen dat te doen (Litmanen, Van der Sar wellicht) of stoppen (Blind) en buitenlandse topspelers zijn niet geïnteresseerd in een dienstverband bij Ajax.

Door de wederopbouw in handen te leggen van een trainer die zichzelf enkele maanden nog als een leerling beschouwde, neemt Ajax een groot risico. Ook waarschijnlijk om dat risico te verkleinen is Ajax met Danny Blind in gesprek over een (niet nader omschreven) functie in de technische staf.

Eén eigenschap heeft Jan Wouters op Morten Olsen voor. In zijn nog korte trainersloopbaan heeft hij meer overeenkomsten getoond met Van Gaal, de strenge en charismatische meester, dan met Olsen, de rustige en onopvallende leider die ten onrechte veronderstelde dat de vorstelijk gehonoreerde voetballers van Ajax zichzelf kunnen motiveren.

Morten Olsen was eenvoudigweg te vriendelijk voor Ajax, en wellicht te naïef.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden