Ollongren maant provincies en gemeenten: nu doorpakken met windmolenparken en zonneweides

Als het provincies en gemeenten niet lukt om genoeg duurzame energie op te wekken, zal het kabinet zelf plekken voor windmolenparken en zonneweides aanwijzen. Zo’n vanuit Den Haag gestuurde aanpak kan de consequentie zijn van talmen door de lagere overheden, zegt minister Ollongren van Binnenlandse Zaken in een lezing maandagmiddag in Groningen.

Kajsa Ollongren, Minister van Binnenlandse Zaken. Beeld ANP

Windmolenparken, zonneweides en geothermie-installaties zullen met het dichtdraaien van de gaskraan tot en met 2050 door heel het land verrijzen, zegt Ollongren in een toelichting op haar toespraak aan de Volkskrant.  De minister houdt die lezing maandagmiddag voor planologiestudenten van de Rijksuniversiteit Groningen. Volgens haar moeten provincies en gemeenten zoveel mogelijk zelf bepalen waar die groene infrastructuur binnen hun grenzen terechtkomt. ‘Dat moeten wij niet vanaf de tekentafel in Den Haag invullen’, aldus Ollongren. ‘Ja, wij bepalen hoeveel energie er opgewekt moet worden. Maar hoe, dat is aan de lagere overheden.’

Maar dan moeten die overheden dat wel dóén, voegt de D66-minister toe. Als zij ‘in conservatisme blijven steken’, zullen zij en haar opvolgers de taak naar zich toe moeten trekken en komen met oplossingen die ‘duurder en minder op maat gesneden’ zijn. Beter is het om het niet zover te laten komen. Ollongrens oproep komt op een pikant moment: juist maandag klagen meerdere provincies in de Volkskrant over onhaalbare doelen voor de windenergie die zij in 2020 zouden moeten opwekken.

U vindt dat de lage overheden nog te weinig werken aan de energietransitie?

‘Ik wil ze prikkelen om de handschoen op te pakken. De wil is er echt wel, maar er moeten nu stappen worden gezet. Uiteindelijk gaat het erom hoe je wil dat steden en dorpen eruit komen te zien. Als je met zoiets groots bezig bent als de energietransitie, moet je niet uit het oog verliezen wat het betekent voor de directe omgeving van mensen. Het beleid moet daarom zoveel mogelijk van onderop komen.

‘Als een overheid zegt: hier komt een windmolenpark, en omwonenden klagen daarna, ‘maar ik ben er helemaal niet bij betrokken en ga er last van hebben’, dan heb je het niet goed gedaan. Maar betrek je mensen van de voorkant, dan kun je ze mee laten denken, of zelfs laten profiteren van de opgewekte energie. Gemeenten en provincies zijn zich er steeds meer van bewust dat ze het zo moeten doen.’

Maar genoeg is het nog niet. Doen de overheden niet méér, dan neemt u het heft in handen.

‘Ja, en ik denk eigenlijk dat we allemaal vinden dat het zo niet moet. Dus als we het nu met elkaar oppakken, voorkom je dat Den Haag op een gegeven moment zegt: op deze manier schiet het niet op.’

Dat is voor u een stok achter de deur?

‘Ik draai het liever om: als we het nu goed samen met elkaar oppakken, komen we niet in die situatie.’

Want linksom of rechtsom, die windparken en zonneweides gaan sowieso érgens komen.

‘Precies. En op veel grotere schaal dan nu, natuurlijk. Uiteindelijk is Nederland een land met een beperkte oppervlakte, die voor heel veel verschillende dingen nodig is. Voor agrarisch gebruik, voor natuur, voor wonen, werken, infrastructuur. Dat moet allemaal in samenspel worden beoordeeld.’

Veel provincies dreigen nu al hun doelen voor het beloofde aantal windmolens in 2020 niet te halen. Dat zou mede komen door juridische procedures en obstakels die alleen het Rijk kan wegnemen.

‘Ik heb begrip voor de positie van de provincies. Op mijn beurt vraag ik van hen om oog te hebben voor de doelen die we als land hebben gesteld, zoals de verduurzaming van onze economie. We moeten de afgelopen periode achter ons laten: de provincies, gemeenten en het Rijk moeten niet meer tegenover elkaar staan. Alleen als we eendrachtig werken aan doelen als verduurzaming, kunnen we ze bereiken.’

Waarom dringt u hier op aan? 2050, het jaar waarvan u in uw speech een beeld schetst, is ver weg.

‘Ik wil niet de suggestie wekken dat de hele energietransitie op stel en sprong moet gebeuren. Maar als we nu niet genoeg nadenken over de inrichting, voelen inwoners zich uiteindelijk overvallen. Ze willen invloed en dat past natuurlijk heel erg bij deze tijd. Vroeger was de overheid een meneer. Nu wil je het graag mét mensen doen, naast hen staan. Dat kunnen provincies en gemeenten het beste.’

Provincies kunnen windmolens niet kwijt: ‘Als ze er komen, krijgen we oorlog’

Alle provincies moeten ruimte zoeken voor windmolens en dat lukt niet zonder slag of stoot. Lees meer over de strijd tegen windboeren in Drenthe en de worsteling van de provincie Flevoland die probeert de ‘hagelslag’ aan 600 relatief kleine windturbines te vervangen door 450 grotere exemplaren.

China bouwt windmolens in eigen land... en kolencentrales in de rest van de wereld

China is in hoog tempo bezig na het economisch wonder van de eeuw ook het klimaatwonder van de eeuw te bouwen. Nergens worden zo veel windmolens gebouwd en zonnepanelen geïnstalleerd als daar.

Minder CO2, maar liever niet vandaag. Qua uitstoot zijn we een land van smeerkezen

Nederland doet al meer dan genoeg voor het klimaat, heet het vaak. Uit cijfers blijkt echter dat de inspanningen in veel opzichten mager zijn. Hoe braaf is Nederland in klimaatzaken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden