Olli Rehn: begrotingstsaar met zachte stem

In het Catshuis kennen ze hem nu ook: Olli Rehn, de man van 3 procent. Een harde maar eerlijke onderhandelaar.

Eurocommissaris Olli RehnBeeld reuters

'Wie is Olli?' vroeg een zwaar geïrriteerde Belgische minister Magnette zich onlangs af. Hij wist het maar al te goed: 'Olli' was de man die zijn regering terug naar de onderhandelingstafel stuurde met de opdracht 1,8 miljard euro extra te bezuinigen. 'Olli' is ook de man die over de schouders van de onderhandelaars in het Catshuis meekijkt of de tekortgrens van 3 procent wordt gerespecteerd.

Hij is de minst flamboyante van de 27 eurocommissarissen en tegelijk de meest bekende: Olli Rehn, verantwoordelijk voor economische en monetaire zaken alsook de euro. 'De begrotingstsaar' voor de noordelijke eurolanden. De zuidelijke landen met een hoog financieringstekort zien hem als de man met de zweep.

De 50-jarige Fin is sinds twee jaar het middelpunt van al het Europese nieuws. Heel anders dan de jaren ervoor toen Rehn, verantwoordelijk voor de uitbreiding van de EU, vooral bekendheid genoot in Macedonië, Kroatië en Servië.

Een noeste werker en uiterst loyaal, verzekeren zijn medewerkers. Dat was de reden waarom Rehn in februari 2010 de zware economische portefeuille kreeg. De eurocrisis begon zich in haar volle omvang te openbaren en de net herbenoemde Commissievoorzitter Barroso wilde een betrouwbare man op die post.

Rehn provoceert niet, spreekt altijd met zachte stem, bijna aarzelend en met hinderlijk veel uh's. Maar hij is ook direct en duidelijk. Neem afgelopen week, toen zijn collega Almunia (Concurrentie) tijdens een informeel ontbijt met Spaanse journalisten zei dat Madrid vermoedelijk bij het Europese noodfonds zal aankloppen om zijn banken te redden. Knallende koppen en voorpaginanieuws waren het gevolg. De volgende dag sprak Rehn zijn collega hierop aan, even kalm als beslist: moet je niet meer doen joh, is niet zo slim.

Finland United
Rehn speelde een hoofdrol in de recente crisisbesluitvorming die de EU voorgoed heeft veranderd. Hij was degene onder wiens leiding het noodfonds werd opgericht, een ongekend teken van verbondenheid in de EU. Hij was het die aan de knoppen zat bij het opstellen van de hulppakketten voor Griekenland, Portugal en Ierland, zonder welke deze lidstaten failliet waren gegaan. Hij was het ook die een wezenlijke bijdrage leverde aan het nieuwe economische bestuur van de eurozone: strikte budgetdiscipline en controle vooraf op nationale begrotingsplannen.

Vooral dat laatste maakt hem het ideale mikpunt van partijen, vakbonden en burgers die zich tegen de zware bezuinigingen in hun land verzetten. Opvallend genoeg richt de woede zich echter nauwelijks op Rehn. Behalve een geïrriteerde Belgische minister en een plagerig liedje in Griekenland (over Rehn die de Porsches Cayennes van de belastingsfraudeurs niet te pakken krijgt), blijft de Commissaris buiten schot.

Rehn wordt gezien als een harde maar eerlijke onderhandelaar. Zijn tactiek komt uit het voetbal, zijn favoriete sport. Een wedstrijd, weet hij, telt twee keer 45 minuten, mogelijk gevolgd door verlenging en strafschoppen. Dus doseert hij zijn energie tijdens de vele marathonvergaderingen, in het besef dat het laatste moment beslissend kan zijn.

Hij voetbalt zelf ook, voor Finland United, een club van Finse expats in Brussel. De naam verwijst naar Manchester United waar hij hartstochtelijk fan van is. Zijn eigen voetbalcarrière - hij speelde op semiprofessioneel niveau in zijn geboorteplaats Mikkeli - eindigde met een knieblessure.

Wat Rehn drijft is de overtuiging dat Europese integratie van levensbelang is voor de lidstaten. Hij is getekend door de zware crisis die Finland begin jaren negentig trof na het instorten van de Sovjet-Unie. De sanering en hervormingen die Finland nadien inzette, hebben hun vruchten afgeworpen. Hij houdt het Finse model regelmatig voor aan Griekse, Spaanse, Portugese en Italiaanse politici.

Pizza's en bier
Iedereen die hem kent, prijst Rehn voor zijn bescheidenheid en gevoel voor humor. Op de zondagen dat er gewerkt moet worden - en dat zijn er veel - laat hij pizza's en bier aanrukken voor zijn medewerkers en zichzelf. Er wordt veel gelachen als tussen de lege dozen de miljardenleningen voor de zwakke eurobroeders vorm krijgen.

Boos wordt hij nooit, althans in de vorm van stemverheffing of vuisten op tafel. Als hij kwaad is, verstrakt hooguit zijn gezicht, nauwelijks waarneembaar voor iemand anders dan zijn vrouw, dochter en zeer naaste medewerkers. Zelf zegt hij afgelopen jaren maar één keer echt kwaad geweest te zijn. Toen bondskanselier Merkel en de Franse president Sarkozy in de badplaats Deauville zonder overleg aankondigden dat banken moesten bloeden voor de malaise in de eurolanden. Na veel paniek en overleg is deze verplichte bijdrage van de banken tot Griekenland beperkt gebleven.

Als Fin houdt Rehn van sauna's. Het hoofdkantoor van de Europese Commissie telt er twee. Onlangs nodigde Rehn daar een vijftal mannelijke journalisten uit om de politieke crisis door te nemen. 'De naakte waarheid' werd deze sessie grappend gedoopt. Off the record natuurlijk, de opschrijfboekjes bleven in de kleedkamer, alleen een handdoek mocht mee. Na afloop was er een diner.

Voor Rehn een normale gang van zaken, in Finland zetten politici geregeld hun discussies in de sauna voort. Maar in Brussel reageerde enkele dagen later een aantal vrouwelijke correspondenten uiterst verontwaardigd. Zij voelden zich buitengesloten, ook al omdat ze niet mee kunnen voetballen met Rehn. In een reactie liet die weten soms te lunchen met louter vrouwelijke journalisten. Zonder sauna vooraf, dat wel.

CV Olli Rehn

1962
Geboren op 31 maart 1962 in Mikkeli, Finland

1987-2004
Adviseur Finse premier, kabinetschef eurocommissaris Liikanen; professor politieke wetenschappen universiteit Helsinki; Europarlementariër; lid Finse parlement voor de centrum partij; gemeenteraadslid Helsinki.

2004-2010
Europees commissaris voor uitbreiding

2010-heden
Europees commissaris economische en monetaire zaken

Rehn studeerde politieke wetenschappen in Helsinki en promoveerde aan de universiteit van Oxford op internationale politieke economie. Hij is getrouwd en heeft een dochter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden